ΠΕΙΡΑΙΕΥΣ ΚΑΙ ΜΟΥΝΙΧΙΑ
Ο Πειραιεύς είναι Δήμος της Ιπποθοωντίδος φυλής. Ο Γενάρχης είναι ο Ιπποθόων, ο γυιός του Ποσειδώνος και της Αλόπης. Η Αλόπη είναι η κόρη του Κερκύονος του ληστού της Ελευσίνος, που σκότωσε ο Θησέας. Ο Αλόπη γέννησε κρυφά από τον ληστή πατέρα της, φοβούμενη μην κάνει κακό στο βρέφος το εξέθεσε στα όρη, κει το βρήκαν οι βοσκοί και το παρέδωσαν στον Κερκύονα , ο οποίος και σκότωσε την κόρη του. Το βρέφος Ιπποθόωντα το έδωσε παλιν στους βοσκούς να το πετάξουν στα αγρίμια , εκείνοι όμως το ανέθρεψαν κρυφά για να το παραδώσουν έπειτα στον Θησέα. Ο Ιπποθόων βοήθησε τον Θησέα στους Άθλους και διέπρεψε ως ήρως της Αττικής.

Ο δημότης ονομάζεται ομοίως Πειραιεύς ή ο εκ Πειραιώς. Οι πρόγονοι συγγραφείς τον σημειώνουν ως νήσο, δήμο, λιμένα και πόλη. Η ονομασία Πειραιεύς πηγάζει από το ρήμα «πειρώ» που σημαίνει ―διαπερώ― περνώ απέναντι, το πέρασμα στην απέναντι ακτή.

Η Γεωλογία της περιοχής μας λέει ότι ο Πειραιεύς κατά το τέλος της τριτογενούς περιόδου του Καινοζωϊκού αιώνα αποτελούσε Νήσο. Με τις προσχώσεις του ποταμού Κιφησού, αποτέλεσε Χερσόνησο και τέλος Αλίπεδον, δηλαδή ξεχωριστό πεδίο από την υπόλοιπη Αττική. Σε αυτή την χερσόνησο προεξείχε το ύψωμα η Μουνιχία, εκει εκτισθει και η Ακρόπολη του Πειραιώς (λόφος Καστέλλας).

Κατά την προϊστορία της Αττικής, από το Αλίπεδο του Πειραιώς πρώτη κατοικήθηκε η Μουνιχία και πρώτη αυτή παρουσιάζει ίχνη πολιτισμού πανάρχαιου. Εκείνα τα χρόνια ο Πειραιεύς, και για πολλούς αιώνες, ήταν ακατοίκητος ένεκα των λιμναζόντων υδάτων του Αλίπεδου που σχημάτιζε Άλας ή Έλη σε εκείνη την περιοχή. Η μόνη επικοινωνία γινόταν μέσω της Μουνιχίας για το εμπόριο και την συγκοινωνία.

Λόγω της μορφολογίας του εδάφους ο Πειραιεύς έγινε μέγας εμπορικός λιμένας και πόλη του εμπορίου. Ιδίως στην εποχή του Θεμιστοκλή, που συνέδεσε το Άστυ των Αθηνών με τα Μακρά Τείχη, περιλαμβάνοντα και την Μουνιχίαν και το Φάληρο. Το τοπωνύμιο Μουνιχία και Μονιχία δεν αποτελούσε ιδιαίτερο δήμο, ανεξάρτητο από τον Πειραιά , αλλά Κώμη, δηλαδή προάστιο του Πειραιώς. Ως τοπωνύμιο, πήρε την ονομασία Μουνιχία από τον Μούνιχο ή Μόνιχο ή Μονίχιο που σημαίνει τον μοναδικό άρχοντα της Χερσονήσου, Αυτη είναι η παλαια και η γνήσια εκφορά, διότι το όνομα σχηματίστηκε αναντιλέκτως από το …μοῦνος (ἤ Μοῦνος) δια της καταλήξεως ..―ίχος (Αιχμή, ακίς, δυνατός). Σε αγγείο εχει βρεθεί γεγραμμένο….ΜόνΙχος, τουτέστι …ΜούνΙχος, (Συλλ. Επιγραφων. Ελλην. Τόμ. Δ’ σελ. 28). Απο του Μουνίχου ονομαστηκε και η Μουνιχία, και η Αρτεμις καλειται Μουνιχία, δηλ Μουνιχία Αρτεμις ή Αρτεμις Μουνιχία την οποια τιμούσαν τον μηνα καλουμενο Μουνιχιώνα. Εδώ λατρεύεται η Μουνιχία Άρτεμις. Ο Δήμος του Πειραιώς μαζί με άλλους τρεις δήμους, Θυμοιτάδες, Ξυπέτης, και Φαλήρου αποτελούν Τετράκωμο.