ΒΟΗΔΡΟΜΙΩΝ

ΒΟΗΔΡΟΜΙΩΝ

Το όνομα, ετυμολογία και η θέση του μηνός

Μήν Αθήνησίν εστιν ο τρίτος.

ΑΝΕΚΔΟΤΑ 221.30

Ακολουθουθεί του Μεταγειτνιώνος:

Εκατομβαιών, Μεταγειτνιών, Βοηδρομιών· τούτου του μηνός κ΄,τ.λ.

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΟΛΥΝΘ. 3.6

Του γαρ Μεταγειτνιώνος μηνός. . . τη δευτέρα ισταμένου

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 42. 7…

…― τη γ΄ έκτη Βοηδρομιώνος

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 42. 2…

…― ομόσας …τη ενδεκάτη του Βοηδρομιώνος

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 42. 15, 16…

…―τη ογδόη φθίνοντος του Βοηδρομιώνος μηνός. . . την δ΄ απόφασιν της ουσίας τη έκτη φθίνοντος

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 42. 15, 16…

…― Δευτέρω μηνί την απόφασιν έδωκε μοι της ουσίας.

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 42. 34, παρ. 3

Μεταγειτνιώνος μεν η περί Κρανώνα μάχη συνέπεσε, Βοηδρομιώνος δε παρήλθεν εις Μουνυχίαν η φρουρά, κ΄,τ.λ.

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 28

Η θέση του μηνός στο φυσικό έτος είναι -υπ΄ Αρκτούρον- και περί της φθινοπωρινής ισημερίας, την 20η του Παρθενώνος, δηλαδή την 16η Σεπτεμβρίου, στο ημερολόγιο του Μέτωνος, η ημερομηνία της ηλιακής ανατολής του και του φθινοπώρου.

Η δ΄οχεία γίνεται μετ΄Αρκτούρον περί τον Βοηδρομιώνα κ΄,τ.λ.

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ, ΠΕΡΙ ΦΥΤΩΝ ΙΣΤ. 6.6, 9/ 7. 4, 10 / 10, 4.

Την δε τομήν ωραίαν…υπ΄Αρκτούρω Βοηδρομιώνος μηνός κ΄,τ.λ.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΠΕΡΙ ΖΩΩΝ 6. 29. 191.24

Τον μήνα αυτόν σταματούν τα ταξίδια των πλοίων καθώς η θάλασσα αρχίζει και αγριεύει, έτσι κλείνει η περίοδος των ταξειδιών των εμπόρων αρχής γενομένης το μήνα Μουνιχιώνα :

Αι δε λήξεις των δικών τοις εμπόροις έμμηνοί εισιν, από του Βοηδρομιώνος μέχρι του Μουνυχιώνος, ίνα παραχρήμα των δικαίων τυχόντες ανάγωνται.

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 33. 23

Το αρχικό ημερομηνιακό Ιουλιανό όριο του στον πρώτο κύκλο είναι η 23η Αγούστου, και το αργότερο η 19η Σεπτεμβρίου, το κανονικό του είναι η 14η Σεπτεμβρίου.

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ

Οι παραδοσιακές εξηγήσεις του ονόματος δεν υπονοούν καμμία αναφορά σε καμμία εποχή του φυσικού χρόνου ως αίτιο. Η ονομασία Βοηδρομιών προέρχεται από το Βοηδρόμιος, και το Βοηδρόμος, από την Βοή και το Δραμείν, ως εκ τούτου και Βοηδρομείν, σύμφωνα με τον Σουϊδα και το Μ.Ετυμολογικό στο λήμμα, το οποίο μετά σπουδής παραγίνεσθαι.

Το όνομα παρόλα αυτά συνδέεται με τον ομώνυμο μήνα εξαιτίας ενός συμβάντος της Αθηναϊκής Ιστορίας, αρχαιότερο από την εποχή του Σόλωνος, όταν απαιτήθηκε βοήθεια σε μάχη, και η βοήθεια παρελήφθη σε κάποια τοποθεσία των Αθηνών. Αυτό το συμβάν συνέβη, σύμφωνα με την παράδοση, στην εποχή του πρώτου πολέμου που έγινε γνωστό ότι είχε ξεσπάσει στην Αττική, τον πόλεμο μεταξύ του Ερεχθέως και του Ευμόλπου, [ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ 2.15]:

Βοηδρομιών μήν παρά Αθηναίοις είρηται ότι εν αυτώ ετιμάτο Βοηδρόμιος Απόλλων· την παρά Αθηναίοις έλαβεν, ότι πολέμου συστάντος Αθηναίοις και Ελευσινίοις, συμμαχήσαντος Ίωνος κατά συγγένειαν ενίκησαν Αθηναίοι. από ουν της του στρατεύματος βοής της επί τω άστει δραμούσης, ό τε Απόλλων Βοηδρόμιος εκλήθη, και η θυσία και ο μήν. και η Βοηδρομία ετελείτο εορτή.

ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ στο λήμμα Βοηδρόμια

Βοηδρομείν. …έστι δε και η Βοηδρομία εορτή τις Αθήνησι καλουμένη, καθ΄ην ημέραν εβοήθει ο Ξούθος πολλή σπουδή πολεμουμένοις Αθηναίοις υπό Ευμόλπου του Ποσειδώνος. Ερεχθεύς δε τότε Αθηναίοις εβασίλευε.

ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ στο λήμμα Βοηδρομείν, ΣΧΟΛΙΑ ΟΠΠΙΑΝΟΣ

Βoηδρόμια …εορτή τις Αθήνησιν ούτω καλουμένη, ήν φησι Φιλόχορος εν β΄νενομίσθαι επειδή Ίων ο Ξούθου εβοήθησε σπουδή πολεμουμένοις Αθηναίοις υπό Ευμόλπου του Ποσειδώνος, Ερεχθέως βασιλεύοντος. Βοηδρομείν γαρ το βοηθείν ωνομάζετο, τουτέστιν επί μάχειν δραμείν.

ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝ, Βοηδρόμια, ΣΟΥΪΔΑΣ στο λήμμα. ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ, ΕΛΕΥΣΙΝΙΑ 19 422. 6

Πρέπει λοιπόν να υποθέσουμε ότι η παράδοση διαιώνιζε τη μνήμη ενός συμβάντος τέτοιου γεγονότος εώς την εποχή του Σόλωνος, και πιστεύεται ή ήταν γνωστό οτι συνέβη την ίδια εποχή του χρόνου κατά την οποία τα Βοηδρόμια πραγματοποιούνταν. Η ημερομηνία της εορτής δεν είναι γνωστή καθώς υπάρχει και μία άλλη καταγραφή για αυτήν, στον Πλούταρχο, στο βίο του Θησέως [ 27] , όπου εκεί τη συνδέει με ένα άλλο αναμνηστικό γεγονός στην αρχαία Αττική ιστορία, η διαιώνιση εκ της παραδόσεως , της μάχης του Θησέως με τις Αμαζόνες:

Η μεν ουν μάχη Βοηδρομιώνος εγένετο μηνός, εφ η τα Βοηδρόμια μέχρι νυν Αθηναίοι θυούσι.

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ

Παρόλα αυτά η ιστορική ή η παραδοσιακή καταγραφή του ονόματος συνδέεται με τη μάχη του Ευμόλπου και του Ερεχθέως.

Το όνομα αυτού του μηνός προέρχεται εμφανώς από την Βοή και το δραμείν ― έτσι βοηδρομείν, ή επί βοήν δραμείν, εδώ είναι τόσο καθαρό το κλασσικό ύφος του ιδιώματος αυτών των πανάρχαιων εποχών, για την παροχή βοήθειας ― τρέχοντας στη βοήθεια για κάποιον, ή ακόμη πιο καλά ― τρέχοντας στην αντίσταση και την απελευθέρωση μιας ξαφνικής επιθετικότητας, αυτό πρέπει να εξαχθεί από την παράδοση και αυτό είχε δώσει την ονομασία σε αυτό τον μήνα.

Οι κυριότερες εορτές του μηνός είναι:

  • Τα Νικητήρια τη 2η
  • Επέτειοι των Μαχών των Πλαταιών και της Μυκάλεως την 3η
  • Τα Γενέσια στην 5η
  • Η Επέτειος της Μάχης του Μαραθώνος την 6η στους εορτασμούς της Αρτέμιδος Αγροτέρας
  • Τα Βοηδρόμια την 7η (υποθετικά)
  • Τα Χαριστήρια Ελευθερίας την 12η
  • Τα Μεγάλα Ελευσίνια ανοίγουν τη 13η (πομπή εφήβων)
  • Στις 15 ανοίγουν τα Μεγάλα Ελευσίνια Μυστήρια (Επισήμως)
  • Τα Επιδαύρια την 17η ή την 18η
  • Ιερά Βουλή την 23η Κλείσιμο Μεγάλων Ελευσινίων Μυστηρίων