Τρίτη Ισταμένου Σκιροφοριώνος

Ιερή Αθηνάς, Αρρηφόρια, Τριτομηνίς

Δεκάς Α

3. Τρίτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Σκιροφοριώνος Γ΄ (3η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 12ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Γ΄. Τρίτη, τρίτη ισταμένου

Γεγονότα

  • ΙΕΡΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΠΟΛΙΑΣ
  • ΑΡΡΗΦΟΡΙΑ
  • ΘΥΣΙΕΣ ΕΡΧΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΥΡΟΤΡΟΦΟ, ΑΘΗΝΑ ΠΟΛΙΑΣ, ΑΓΛΑΥΡΟ, ΠΑΝΔΡΟΣΟ, ΖΕΥΣ ΠΟΛΙΕΥΣ, ΠΟΣΕΙΔΩΝ.
  • ΤΡΙΤΟΜΗΝΙΣ
  • ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΓΕΝΕΘΛΙΟΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
  • ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΑΤΤΙΚΩΝ ΦΥΛΩΝ Β’ ΗΜΕΡΑ
  • ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ
  • ΙΕΡΗ ΧΑΡΙΤΩΝ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Αὐτὴ ἡ ἡμέρα εἶναι καθιερωμένη ἑορτὴ καὶ ἀφιερωμένη στὴ θεὰ Ἀθηνᾶ.
Δεύτερη ἡμέρα τῆς Συνόδου τῶν Ἀττικῶν Φυλῶν .
Συνέλευσις τῆς Βουλῆς.
τὸ γ΄ἔτος τῆς 110ης Ὀλυμπιάδος /-338 :
― ἔγραψε Δημοσθένης ἀγορὰν ποιῆσαι τῶν φυλῶν Σκιροφοριῶνος δευτέρα ἱσταμένου καὶ τρίτῃ
ΑΙΣΧΙΝΗΣ 3.27
Στὸ θυσιολόγιο τῆς Μεγάλης Δημαρχίας τῆς Ἐρχιᾶς καταγράφονται θυσίες (στὴν ἀκρόπολη τῆς Ἐρχιᾶς) γιὰ τὴν σημερινὴ ἡμέρα στὴν Κουροτρόφο, τὴν Ἀθηνᾶ Πολιὰς, τὴν Ἄγλαυρον , τὴν Πάνδροσον, τὸν Ζεὺς Πολιεύς καὶ τὸν Ποσειδῶνα.
― Σκιροφοριῶνος τρίτη ἱσταμένου Κουροτρόφωι, ἐμ Πόλει Ἐρχ :χοῖρος ηηη, Ἀθηνάαι Πολιάδι, ἐμ Πόλει Ἐρχιᾶσι οἶς ἀντίβους, Δ. . .
― . . . Ἀγλαύρωι, ἐμ Πόλε , Ἐρχι :οἷς, Δ
― . . . . Διὶ Πολιε, ἐμ Πόλε Ἐρχιάσι, οἷς, οὐ φορά, Δ ΗΗ
― . . . . Ποσειδῶνι, ἐμ Πόλε Ἐρχι :οἷς: ΔΗΗ
― Σκιροφοριῶνος τρίτηι ἱσταμένο Πανδρόσωι ἐμ Πόλε Ἐρχι οἶς Δ
SEG 21.541 65-70 (Jameson).
Ο M.Jameson (BCH 89, 1965, σελ. 156-157) και o W. Burkert (Ερμής 94, 1966, σελ.5, σημ. 2) ταυτίζουν αυτές τις θυσίες από την Έρχια με τους μύθους και τις τελετές των Αρρηφορίων.
Τα Αρρηφόρια μαρτυρούνται ότι εορτάζονται κατα το μήνα Σκιρροφοριώνα:
ΕΤΥΜ. Μ 149.13
― Αρρηφόροι και Αρρηφορία· εορτή επιτελουμένη τη Αθηνά εν Σκιρροφοριώνι μηνί.
Οι δέκτες των θυσιών (Κουροτρόφος, Ατηενα Πολιας, Αγλαυρος, Ζευς Πολιευς και Ποσειδών) αποτελούν την βάση της λάτρείας των Αρρηφορίων.
Αυτές οι θυσίες πραγματοποιούνται -εμ Πόλε Ερχιάσι, και ο Jameson προτείνει ότι η πολιτειακή εορτή των Αθηνών ίσως να πραγματοποιόταν την 3η του Σκιρροφοριώνος ή «περί της».
Ο Burkert είναι πιο επιφυλακτικός, και σημειώνει ότι δεν είναι απαραίτητο οι λατρείες του δήμου της Έρχιας να ταυτίζονται ακριβώς με τις πολιτειακές λατρείες των Αθηναίων.
Οι αποδείξεις δεν μας προτείνουν και τόσο δυνατά ότι τα πολιτειακά Αρρηφόρια χρονολογούνται την 3η του Σκιρροφοριώνος αλλά δεν είναι και απόλυτες.
Ἡ Ἄγλαυρος καὶ ἡ ἀδελφὴ της ἡ Πάνδροσος , οἱ κόρες τοῦ Κέκροπος , μαζὶ μὲ τὴν Ἀθηνᾶ Πολιὰς καὶ τὸν Ποσειδῶνα Ἐρεχθέα ἀνήκουν στὴν πανάρχαια λατρεία πάνω στὸν ἱερὸ βράχο τῆς Ἀκροπόλεως καὶ ἀφοροῦν τὴν γεωργικὴ γονιμότητα καλλιεργιῶν καὶ τὴν εὐημερία τὴν κοινότητος.
Ἡ Ἀθηνᾶ τοὺς ἀνέθεσε (τὴν Ἄγλαυρο καὶ τὴν ἀδελφὴ της Πάνδροσο) τὴ μεταφορὰ τοῦ νεογέννητου βρέφους Ἐριχθόνιου μέσα στὸ ἀπαγορευμένο κλειστὸ καλάθι καὶ τοὺς ἐμπιστεύτηκε τὴν φροντίδα , παρὀλα αυτὰ τὸ ἄνοιγμα τοῦ κλειστοῦ καλαθιοῦ ἀποτέλεσε τὸ Αἴτιον γιὰ Ἀρρηφόρια, τὴν ἑορτὴ στὴν Ἀθήνα ὅπου νεαρὰ κορίτσια ὑπηρετούσαν τὴν θεὰ ὡς Ἀρρηφόροι στὴ μυστικὴ τελετὴ.
― Ἀθηνᾶι καὶ Πανδρόσωι
. . . ος Διονυσικλέους Τρινεμεεύς
τὴν θυγατέρα Φίλαν ἀνέθηκεν
ἐρρηφορήσασαν.
ἐπὶ ἱερείας Θεοδότης Πολυόκτου
Ἀμφιτροπῆθεν.
Καικοσθένης ἐπόησεν.
IG II² 3472 ATTIKH ΕΠΙΓΡΑΦΗ
Ἡ Κουροτρόφος , ἡ Ἀθηνᾶ Πολιὰς καὶ ἡ Πάνδροσος λάμβαναν θυσίες ἀπὸ τοὺς ἔφηβους :
― ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ἐξιτητήρια ἐν ἀκροπόλει τῆι τε Ἀθηνᾶι τῆι Πολιάδι καὶ τῆι Κουροτρόφωι καὶ τῆι Πανδρόσωι καὶ ἐκαλλιέρησαν· ἵνα οὖν καὶ
ἡ βουλὴ φαίνηται ἀποδεχομένη τὴν τῶν ἐφήβων ἀρετὴν καὶ πρὸς τὰ καλὰ φιλοτιμίαν, τὴv τύχηι ἀγαθῆι
IG II² 1039 ATTIKH ΕΠΙΓΡΑΦΗ
Ἡ Ἀθηνᾶ Πάνδροσος ἀναφέρεται στὴ Λυσιστράτη τοῦ Ἀριστοφάνους στὰ σχόλια.
Τὰ Ἀρρηφόρια πραγματοποιοῦνταν τὴ σημερινὴ νύχτα :
― Σκιροφοριῶνος τρίτηι ἱσταμένο Πανδρόσωι ἐμ Πόλε Ἐρχι οἶς Δ
SEG 21.541 65-70 (Jameson)
Φαίνεται ὅτι τὰ Ἀρρηφόρια, ὅπως τὰ Θεσμοφόρια τὰ Σκιροφόρια καὶ τὰ Ἐλευσίνια Μυστήρια , εἶχαν ὡς στόχο νὰ ἐξασφαλίσουν τὴ ζωτικότητα τῶν καλλιεργειῶν ἀπὸ τὴ συγκομιδὴ στὶς ἀρχὲς τοῦ καλοκαιριοῦ , καὶ τοῦ ὀργώματος καί τῆς σπορᾶς τὸ φθινόπωρο.
Ἕνα μέλος ἀπὸ τὴ γενιὰ τῶν Σαλαμινίων ὑπηρετοῦσε στὴ λατρευτικὴ τελετὴ ὡς ἱέρεια τῆς Ἀγλαύρου καὶ τῆς Πανδρόσου καὶ φαίνεται ὅτι ἦταν καὶ ἡ ἱέρεια τῆς Κουροτρόφου (ΗΕΣΠΕΡΙΑ Νο 7 Σελ. 4 1938) .
Γενικῶς ἡ ἡμέρα εἶναι ἐπίσης ἀφιερωμέμη καὶ στὴ λατρεία τῶν Χαρίτων .
Ὁ σχολιαστὴς τοῦ Ἀριστοφάνους στὸ ἕργο Πλοῦτος, ὑποστηριζει ὅτι ἡ τρίτη ἦταν ἐπίσης ἱερὴ καὶ γιὰ τὶς Χάριτες:
ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ 1127
― ἔξω τῶν ἑορτῶν ἱεραί τινες τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνησι θεοῖς τισίν, οἶον νουμηνία καὶ εβδόμη Ἀπόλλωνι, τετρὰς Ερμῆ καὶ ογδόη Θησεῖ• Χάρισι τρίτη.

Close Menu