Τρίτη Φθίνοντος Πυανεψιώνος

Απατούρια, Κουρεώτις

Δεκάς Γ

28. Εικοστή ογδόη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Πυανεψιώνος ΚΗ΄ (28η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 4ος

Δεκαήμερο Γ΄, το Φθίνον
ΚΗ΄. Ἡ εἰκοστή ὀγδόη, τρίτη φθίνοντος, τρίτη μετ’εἰκάδα εἰκὰς ὀγδόη

Γεγονότα

  • ΑΠΑΤΟΥΡΙΑ – ΕΠΙΣΗΜΗ ΑΤΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΟΡΤΗ (Η ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΝ /ΔΙΚΩΝ ΜΑΣ , ΠΑΤΕΡΩΝ)
  • ΚΟΥΡΕΩΤΙΣ
  • ΑΘΗΝΑΣ
  • ΤΡΙΤΟΓΕΝΕΙΑ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

― . . . . ἤγετο δὲ τὰ Ἀπατούρια ἐπὶ ἡμέρας τρεῖς. Καὶ ἐκαλεῖτο ἡ μὲν πρώτη, ἐν ἧ συνδειπνοῦσι μόνο, Δόρπια, ἡ δὲ Δευτέρα, ἐν ἧ θύουσιν, Ἀνάρρυσις. . . . ἡ δὲ Τρίτη Κουρεῶτις λέγεται. ἐν ταύτη γὰρ τοὺς κούρους εἰσάγουσι, καὶ συνιστᾶσι τοῖς συγγενέσι καὶ γνωρίμοις κ΄τ.λ.
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΒΕΚΚΕΡΙΟΥ 416. 24-417.4
― Καὶ ἐκαλεῖτο ἡ μὲν πρώτη, ἐν ἧ συνδειπνοῦσι μόνο, Δόρπια, ἡ δὲ Δευτέρα, ἐν ἧ θύουσιν, Ἀνάρρυσις. . . . ἡ δὲ Τρίτη Κουρεῶτις λέγεται. ἐν ταύτη γὰρ τοὺς κούρους εἰσάγουσι, καὶ συνιστᾶσι τοῖς συγγενέσι καὶ γνωρίμοις κ΄τ.λ.
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΒΕΚΚΕΡΙΟΥ 416. 24-417.4
― Ἀπατούρια, ἑορτὴ ἐστι παρὰ Ἀθηναίοις, Πυανεψιῶνος τελουμένη ἐπὶ ἡμέρας τρεῖς.
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΒΕΚΚΕΡΙΟΥ 417. 22
― Κουρεῶτις, ἑορτὴν ἐστιν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας τελουμένη
ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟΝ. . . . τῆ δὲ τρίτη τοὺς κούρους εἰσάγουσιν εἰς τὴν ἑορτὴν, καὶ συνιστᾶσι τοῖς συγγενέσι καὶ γνωρίμοις, καὶ ἐγγράφουσιν εἰς τὴν πολιτείαν. ἡ δὲ ἑορτὴ καλεῖται Κουρεῶτις.
ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ (Ἀπατούρια)
― Μετὰ δὲ ταῦτα (Ναυμαχία των Αργινουσών, Αργινούσσαι -406) ἐγένετο Ἀπατούρια ἐν οἷς οἵ τε πατέρες καὶ οἱ ξυγγενεῖς ξύνεισι σφίσιν αὐτοῖς.
ΞΕΝΟΦΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1.7.8


Η τρίτη ημέρα ( η πιο σπουδαία όλων , διότι οι προηγούμενες δύο ήταν απλώς προπαρασκευαστικές της ) τα αγόρια, και τα νήπια ,εγγράφονταν στο μητρώο της φυλής , του έθνους , ή της φρατρίας στην οποία ανήκαν , έτσι πήρε και το όνομα της , Κουρεῶτις.


Ο πατέρας παρουσιάζει για πρώτη φορά τον υιό του στην φατρία του αυτή την ημέρα της εορτής των Απατουρίων, ένα χρόνο μετά τη γέννηση του και θυσιάζει το «μείον», έναν αμνό δηλαδή στον Δία και στην Αθηνά.

Παίρνει τον όρκο, ότι το παιδί του είναι νόμιμο και μετά ο υιός του θα έπαιρνε μέρος κάθε χρόνο στην εορτή των Απατουρίων , με την Φρατρία του πατέρα του.
Στην ηλικία των δεκαέξι ετών το παιδί πάλι παρουσιάζεται επίσημα στα μέλη της Φρατρίας του από τον πατέρα του.
Σ΄αυτή την περίπτωση το παιδί αφιερώνει μία πλεξούδα από τα μαλλιά του που συμβολίζει την μετάβασή του από την παιδική ηλικία στην εφηβεία.
Ο πατέρας πάλι παίρνει όρκο για την νομιμότητα του υιού του και θυσιάζει το «κούρειον» στο Δία και την Αθηνά.
Οποιοδήποτε μέλος της Φρατρίας έχει το δικαίωμα να αμφισβητήσει τον πατέρα για την νομιμότητα του υιού του.
Αυτό πραγματοποιείται με την απόσυρση του ιερείου απο το βωμό από τον αμφισβητία.
H διένεξη τελικά διευθετείται με ψηφοφορία μεταξύ των μελών της Φρατρίας.
Εάν η προσφορά του αμνού γίνει δεκτή από τα μέλη τότε η θυσία πραγματοποιείται και το κρέας μοιράζεται στα μέλη της φρατρίας, και έτσι ο νέος εισέρχεται νόμιμα στη φρατρία του πατέρα του.

Οι ιερείς των Φρατριών τους στα Απατούρια και οι Ελατήρες άρτοι στον Φράτριο Δία
Οι περισσότερες από τις πληροφορίες μας σχετικά με τους ιερείς των φρατριών προέρχονται από την μεγάλη οικογένεια (πάτρα) των Δημοτιονιδών και τα λεγόμενα «Διατάγματα των Δημοτιονιδών» (IG ΙΙ² 1237 ), τα οποία είναι τα ψηφίσματα της φρατρίας της Δεκέλειας, το πρώτο ψηφίστηκε το -396.
Ιερά.
― Ο ναός του Διός Φρατρίου και της Αθηνάς Φρατρίαςς αποτελεί μια αρχιτεκτονική μονάδα σε συνδυασμό με τον μεγαλύτερο ναό του Απόλλωνος Πατρώου στην δυτική πλευρά της Αγοράς των Αθηναίων μεταξύ της στοάς του Δία Ελευθέριου και του παλαιού Βουλευτηρίου (Μητρώου) Παυσ. Α 3. 4. Χτίστηκαν κάποια στιγμή μετά τα μέσα του -4ου αιώνος.
Εκτός από τον ναό στην αγορά, υπάρχει επίσης ένας βωμός του Δία Φρατρίου και της Αθηνάς Φράτριας που βρίσκεται στη διασταύρωση μεταξύ των οδών Βύσσης- Βορέα και Αθηνάς, παράλληλα με έναν αρχαίο δρόμο που οδηγούσε στην αρχαία Πύλη των Αχαρνών στη βορειοανατολική πλευρά της πόλης. Κάθε Φρατρία έχει το δικό της ιερό.
Καθήκοντα –διορισμός ιερέων Φρατριών
―Κάθε μεγάλη (πάτρα) Φρατρία –οικογένεια έχει τουλάχιστον έναν ιερέα. Η περίοδος θητείας και ο τρόπος εκλογής τους είναι άγνωστες. Όπως στην περίπτωση των ιερέων των Επωνύμων, είναι πιθανό ότι δεν υπήρχε γενικός κανόνας.
Ειδικά καθήκοντα.
―Ο ιερέας Φρατρίας είναι υπεύθυνος για τα Απατούρια, μια τριήμερη (σήμερα διανύουμε την δεύτερη ημέρα) που πραγματοποιείται στον μήνα Πυανεψιώνα με σκοπό την εγγραφή νέων μελών στις Φρατρίες
Ο ιερέας είνα υποχρεωμένος να πραγματοποιήσει δύο είδη θυσιών στα Απατούρια,
μια μικρότερη θυσία γνωστή ως το «μ ε ί ο ν» για τα βρέφη που εγγράφηκαν στην Φρατρία για πρώτη φορά και μια μεγαλύτερη θυσία γνωστή ως «κ ο ύ ρ ε ι ο ν» για όσους φτάνουν στην ηλικία της Εφηβείας.
Σε περίπτωση λοιμού ή πολέμου, οι ιερείς πρέπει να ανακοινώσουν μια εναλλακτική ημερομηνία στην πόλη της Αθήνας πέντε ημέρες πριν από την έναρξη της εορτής.
Είναι καθήκον του ιερέως των Φρατριών, μαζί με τον Φρατριάρχη, να απομακρύνουν από το αρχείο το όνομα οποιουδήποτε ατόμου που έχει καταχωριστεί παράνομα ως Φράτορας και να συλλέξει όλα τα πρόστιμα που έχουν επιβληθεί σε αυτά τα άτομα.
Απολαβές.
― Τα διατάγματα των Δημοτιονιδών δηλώνουν ότι από την θυσία «μείον» για τα νέα βρέφη ο ιερέας πρέπει να λάβει μερίδες από το ιέρειο στο Τραπέζωμα της Φρατρίας, ένα μηρό, ένα πλευρό και ένα αυτί, συν μισή δραχμή.
Από την θυσία «κούρειον» για τους Έφηβους ο ιερέας πρέπει να λάβει μερίδες από το ιέρειο στο ιερό Τραπέζωμα της Φρατρίας, ένα μηρό, ένα πλευρό και ένα αυτί, έναν άρτο Ελατήρα που ζυγίζει ένα χοίνικα (ένα κιλό) πεπλατυσμένος και γεμισμένος με πολτό βρασμένων φασολιών, μισό χουν οίνο, συν μια δραχμή.

Στην πάνω εικόνα ο μικρός ναϊσκος δίπλα στον ναό του πατρώου Απόλλωνος είναι ο ναϊσκος του φρατρίου Διός και φρατρίας Αθηνάς.

Μέσα στον ναϊσκο βρίσκεται ο ονομαστός «όρκιος λίθος» στημένος πάνω στη σωζόμενη θεμελίωση (αρ. σχέδιο.) από τα ανατολικά με χτιστά σκαλοπάτια.
Οι Άρχοντες «ανεβαίνουν» μέχρι τον λίθο, μπροστά στον οποίο δίνουν όρκο πως θα ασκήσουν εξουσία Αδέκαστοι και Αμερόληπτοι.

Πίσω ακριβώς από τον ναϊσκο του φρατρίου Διός και φρατρίας Αθηνάς βρίσκεται το Βασίλειον όπου εκεί ο Άρχων Βασιλεύς διατηρεί το αρχείο της Αρχοντίας των Αθηναίων.


― Τριτογενής ἡ Ἀθηνᾶ. . . ἤ ὅτι (τρίτη) φθίνοντος ἐγενήθη, ὡς καὶ Ἀθηναῖοι ἄγουσιν.
ΣΟΥΪΔΑΣ
― Τριτογενής ἡ Ἀθηνᾶ, ἤ τοι ὅτι . . . ἐγεννήθη (τρίτη) φθίνοντος.
ΦΩΤΙΟΣ
Τη σημερινή ημέρα δεν καταγράφονται συνελεύσεις της εκκλησίας του Δήμου.