Τρίτη Φθίνοντος Εκατομβαιώνος

Δεκάς Γ

28. Εικοστή ογδόη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Εκατομβαιώνος ΚΗ΄ (28η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 1ος

Δεκαήμερο Γ΄, το Φθίνον
ΚΗ΄. Ἡ εἰκοστή ὀγδόη, τρίτη φθίνοντος, τρίτη μετ’εἰκάδα εἰκὰς ὀγδόη

Γεγονότα

  • ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ
  • ΓΕΝΕΘΛΙΟΣ ΘΕΑΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ
  • ΙΕΡΕΣ ΘΥΣΙΕΣ: ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΠΟΛΙΑΔΑ, ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΥΓΙΕΙΑ, ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΝΙΚΗ, ΣΤΟΝ ΕΡΩΤΑ.
  • ΠΑΝΝΥΧΙΣ
  • ΛΑΜΠΑΔΗΔΡΟΜΙΑ, ΑΦΗ ΙΕΡΗΣ ΦΛΟΓΟΣ
  • ΙΕΡΗ ΠΟΜΠΗ
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΕΠΛΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

H ΛΑΜΠΑΔΗΔΡΟΜΙΑ
Η φωτιά μεταφέρεται με δαδουχία από το βωμό του Ηφαίστου (Προμηθέως) δια μέσου της Αγοράς στον βωμό της θεάς επάνω στην Ακρόπολη. Η λαμπαδηδρομία είναι ομαδικό αγώνισμα, που μπορεί να
ενταχθεί στα γυμνικά αγωνίσματα, αφού σε αυτό συμμετέχουν 40 γυμνοί δρομείς έφηβοι από κάθε φυλή. Όμως, είχε συγχρόνως και έντονο λατρευτικό και τελετουργικό χαρακτήρα. Γενικότερα η λαμπαδηδρομία είναι ένα είδος σκυταλοδρομίας με τη γρήγορη εναλλαγή της λαμπάδας από δρομέα σε δρομέα.Η διαδρομή που καλύπτουν είναι 2.500 μέτρα και μοιράζεται ανάμεσα στους δρομείς, δηλαδή κάθε δρομέας τρέχει 60 μέτρα. Η λαμπαδαρχία μάλιστα είναι μια ξεχωριστή χορηγία κατα την οποία ενας υπεύθυνος γυμνασίαρχος υπάρχει για την προετοιμασία του αγωνίσματος, στα ελληνιστικά χρόνια ονομάστηκε λαμπαδάρχης.Την επιμέλεια της λαμπαδηδρομίας την αναλαμβάνουν οι φυλές και είναι αγώνισμα μεταφοράς πυρσού, ο οποίος προέρχεται από το τελετουργικό άναμμα της πυρράς βωμού και από την πομπή μεταφοράς του φωτός για την τέλεση θυσιών. Στα Παναθήναια τρέχουν δέκα ομάδες λαμπαδηδρόμων, τοποθετημένοι, τοποθετημένοι κατά διαστήματα, μεταβιβάζοντας τη λαμπάδα ένας στον άλλον και επιδιώκουν να φέρουν πρώτοι τη φλόγα στο βωμό χωρίς να σβήσει η λαμπάδα. Οι λαμπαδηδρομίες μπορούσαν επίσης να γίνουν νύχτα οι λαμπαδηδρόμοι να ήταν έφιπποι. Η λαμπαδηδρομία των Παναθηναίων αρχίζει την εσπέρα στην δύση της 27ης Εκατομβαιώνος και οι αγωνιστές ξεκινούσαν από το βωμό του Προμηθέως που βρισκόταν στην Ακαδημία και τερμάτιζαν στην πόλη των Αθηνών.
Τη σημερινή ημέρα εορτάζουμε τα (Μικρά) Παναθήναια.
Ο Πρόκλος στον Τίμαιο 9Β, και ο σχολιαστής στην Πολιτεία του Πλάτωνος 327Α, εδραιώνουν την σημερινή ημέρα ως την κορυφαία για τα Παναθήναια.
― Τα γαρ μεγάλα [Παναθήναια] του Εκατομβαιώνος εγίνετο τρίτη απιόντος
― και ταύτα [τα Μεγάλα Παναθήναια] μεν ήγον εις άστυ Εκατομβαιώνος μηνός τρίτη απιόντος.
Σ΄αυτή την ημέρα πραγματοποιείται η νυχτερινή εορτή, η πομπή απο τον Κεραμεικό, η παρουσίαση του νέου πέπλου της Αθηνάς, και οι κύριες θυσίες.

Η πιο λεπτομερής αναφορά δίδεται από τον Αρποκρατίων στο λήμμα Παναθήναια:
― . . . διττά Παναθήναια ήγετο Αθήνησι, τα μεν καθ΄έκαστον ενιαυτόν, τα δε διά πενταετηρίδος, άπερ και μεγάλα εάλουν· Ισοκράτης Παναθηναϊκώ 12.17, ήγαγε δε την εορτήν πρώτος Εριχθόνιος ο Ηφαίστου, καθά φησιν Ελλάνικος [F.gr.H.323aF2] τε και Ανδροτίων [324f2], ο εκάτερος εν α Ατθίδος. προ τούτου δε Αθηναία εκαλείτο , ως δεδήλωκεν Ίστρος εν γ΄των Αττικών [334F4].

Σύμφωνα με αυτή την αναφορά, το αρχικό όνομα της εορτής ήταν «Αθηναία», το οποίο μετονομάστηκε σε «Παναθήναια».Επειδή ο Αρποκρατίων δεν μπαίνει στον κόπο να εξηγήσει τη φύση η τον σκοπό των μεταρριθμύσεων που αποδίδει στον Εριχθόνιο, οι ερωτήσεις για το ποιος πραγματικά ίδρυσε τα Παναθήναια και γιατί δεν απαντώνται από την αναφορά του.Το όνομα Παναθήναια σημαίνει ένα ή δύο πράγματα:
α) Μια εορτή που εορτάζεται από όλους τους Αθηναίους πχ. (Πανιώνια) ή β) μια εορτή που εορτάζεται προς τιμήν της Παναθηνάς πχ. (Πάνδια).Το πιο σπουδαίο σημείο στην αναφορά του Αρποκρατίωνος, ωστόσο, είναι η προσοχή με την οποία διαχωρίζει τους δύο τύπους της Παναθηναϊκής εορτής, αυτή των «καθ΄έκαστον ενιαυτόν» και αυτή των «διά πενταετηρίδος» που ονομάζονται και Μεγάλα. Η ακρίβεια της δήλωσης του Αρποκρατίωνος αποτυπώνεται στις διάφορες επιγραφές και την βιβλιογραφία.

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ
Διαφαίνεται από την αναφορά του Αρποκρατίωνος, ότι τα Παναθήναια, και στις δύο μορφές τους , την ετήσια και την πεντετηρική , ιδρύθηκαν από τον Εριχθόνιο.Ο ρήτωρ Αίλιος Αριστείδης σε ένα απόσπασμα του Παναθηναϊκού [13.189.4-5], αναφέρεται στα Παναθήναια ως την δεύτερη αρχαιότερη εορτή με τα τα Ελευσίνια.Πάνω σε αυτό ο σχολιαστής (3.323) σχολιάζει α) ότι σύμφωνα με την [τάξις] του Αριστοτέλους των αρχαίων αγώνων των Παναθηναίων ήταν δεύτερα στην ίδρυση των Ελευσινίων (αργότερα μαθαίνουμε ότι «Αριστοτέλης» σημαίνει «ο τους Πέπλους συνθείς» και β):―..ο των Παναθηναίων αγών των μικρών λέγει [Αριστείδης]· ταύτα γαρ αρχαιότερα, επί Εριχθονίου του Αμφικτύονος γενόμενα επί τω φόνω Αστερίου του Γίγαντος. τα δε μεγάλα Πεισίστρατος εποίησεν. . .
Την τελευταία πρόταση σε αυτό το απόσπασμα θα την εξετάσουμε πάρακάτω, προς το παρών υπάρχουν δύο πράγματα που πρέπει να σημειώσουμε από την αναφορά του σχολιαστή:
α) Η περιγραφή ότι ο Εριχθόνιος είναι υιος του Αμφικτύονος και β) η σύνδεση της εορτής με τη φόνευση του Αστερίωνος του γίγαντος.
Το ότι ο Ήφαιστος ήταν ο πατέρας του Εριχθόνιου είναι η γνωστή εκδοχή, η σύνδεση μεταξύ Εριχθόνιου, υιού του Ηφαίστου, και Αμφικτύονος δίδεται στην εκδοχή του Απολλόδωρου [ 3.14.6], όπου σύμφωνα με αυτή ο Αμφικτύων ο βασιλεύς της Αθήνας εξορίστηκε από τον Εριχθόνιο, που στη συνέχεια βασίλεψε στη θέση του:
― και το εν ακροπόλει ξόανον της Αθηνάς ιδρύσατο, και των Παναθηναίων την εορτήν συνεστήσατο.
Έτσι η δήλωση του σχολιαστή ότι ο Εριχθόνιος ήταν υιος του Αμφικτύονος είναι ευημεριστική «διόρθωση» της παλαιάς εκδοχής, αν η παραδοσιακή εξήγηση της IG I² 84, είναι, όπως πιστεύουμε σωστή, υπήρχε τον πέμπτο αιώνα μια στενή σύνδεση μεταξύ των Παναθηναίων και της λατρείας του Ηφαίστου.Από την άλλη πλευρά η πληροφορία ότι η εορτή εδραιώθηκε επί τω φόνω Αστερίου του Γίγαντος , δεν φαίνεται να υποστηρίζεται.Η άλλη εκδοχή βρίσκεται στον Πλούταρχο [θησέας 24.3] , ο Θησέας όταν ενοποίησε την Αθήνα σε μια κοινοπολιτεία εδραίωσε τα Παναθήναια και την κοινή θυσία .
ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΩΝ
4ος αιώνας, ΑΤΤΙΚΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ : IG ΙΙ² 334.
«… ‘Ετσι ώστε με ευλάβεια [..] ετησίως, και έτσι ώστε η πομπή προς τιμήν της Αθηνάς στο όνομα του αθηναϊκού λαού να οργανωθεί κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο κάθε χρόνο, και όπως λαμβάνονται πάντα από τους ιεροποιούς όλα τα απαραίτητα διοικητικά μέτρα για τον εορτασμό της ημέρας προς τιμήν της θεάς. Ο λαός οφειλει να εφαρμόζει τις αποφάσεις της Βουλής. Οι ιεροποιοί θα προσφέρουν, όπως και στο παρελθόν, δύο θυσίες, τη μια στην ΑΘΗΝΑ ΥΓΙΕΙΑ και την άλλη μέσα στον αρχαίο ναό, και θα διανέμουν στους πρυτάνεις πέντε μέρη από το κρέας των σφαγίων, στους εννέα άρχοντες τρία μέρη, στούς Ταμίες της Θεάς ένα, στους ιεροποιούς ένα, στους στρατηγούς και στους ταξίαρχους τρία, στους Αθηναίους που συμμετέχουν στην πομπή και στις κανηφόρες ώς είθισται, και ό,τι περισσέψει στους υπόλοιπους Αθηναίους. Αφού βάλουν τους επιστάτες να αγοράσουν κατόπιν συμφωνίας τούς ταύρους, πληρώνοντας ως αντίτιμο σαράντα μία μνες που προέρχονται από τη νέα εκμίσθωση, οι ιεροποιοί, αφού ολοκληρωθεί η πομπή, θα θυσιάσουν αυτά τα ζώα κοντά στο μεγάλο βωμό της Αθηνάς, κρατώντας τα πιο ωραία για το βωμό της ΑΘΗΝΑΣ ΝΙΚΗΣ. Αφού γίνουν οι θυσίες στην ΠΟΛΙΑΔΑ ΑΘΗΝΑ και στην Αθηνά Νίκη, Θα διανείμουν στον αθηναϊκό λαό στόν Κεραμεικό τα κρέατα των θυσιασθέντων ζώων πού αγοράστηκαν με τϊς σαράντα μία μνες, με τον ίδιο τρόπο που γίνονται και οι άλλες διανομές κρεάτων, μοιράζοντας τα κρέατα κατά δήμους, ανάλογα με τον αριθμό των πολιτών από κάθε δήμο που συμμετείχαν στην πομπή. Για τα έξοδα της πομπής, για το μαγείρεμα, για το στόλισμα του μεγάλου βωμού και για τις άλλες δαπάνες που σχετίζονται με τη γιορτή και τα ολονύκτια ξεφαντώματα, Θα δοθούν πενήντα δραχμές. Οι ιεροποιοί που θα είναι υπεύθυνοι για τα ετήσια Παναθήναια θα εοοτάσουν με τον πιο ωραίο τρόπο τις προς τιμήν της θεάς παννυχίδες, και θα ξεκινήσουν την πομπή με την ανατολή του ηλίου, τιμωρώντας σύμφωνα με το νόμο εκείνους που δε Θα υπακούουν στις εντολές τους».

Η ΠΟΜΠΗ ΤΩΝ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΩΝ
Η διαδρομή της ξεκινάει από την πύλη της Αθήνας που ονομάζεται Δίπυλον, διασχίζει τον Κεραμεικό, την Αγορά, φθάνει στην Ακρόπολη διά των Προπυλαίων, προχωρεί κατά μήκος ,του Παρθενώνα για να καταλήξει στην ανατολική πλευρά του ναού. μπροστά\ στο μεγάλο- βωμό της Αθηνάς. Αυτή η διαδρομή επέτρεπε στην πομπή να διασχίσει,-τα πλέον σημαντικά σημεία της πόλης. το κέντρο της πολιτικής ζωής (αγορά) ή το νεκροταφείο (Κεραμεικός). H σύνθεσή της. H ανάγλυφη ζωφόρος του Παρθενώνα αναπαριστά μία ακολουθία ορισμένων στιγμιοτύπων αυτής της πομπής. Πρόκειται για ένα θαυμάσιο μνημείο τέχνης και πηγή ιστορικών πληροφοριών, που συμπληρώνεται από όσα μας παρέχουν οι λογοτεχνικές πηγές. H πομπή συγκέντρωνε όλους τους πολίτες: νεαρούς άνδρες με στολές οπλιτών και ιππέων, ηλικιωμένους πολίτες. Θυγατέρες των πολιτών (‘Εργαστ~ ι και Κανηφόροι), μέτοικους, τους γιους τους που μετέφεραν κάνιστρα με προσ ορές και τις κόρες τους που κουβαλούσαν υδρίες με νερό και ίσως και άλλόυς κατοίκους της Αττικής οι οποίοι όμως δεν ήταν ελεύθεροι πολίτες. Αλλά την~ομπή ακολουθούσαν και ξένοι. δηλαδή: ‘Ελληνες από τις συμμαχικές πόλεις. Επίσης ακολουθούσαν και ζώα που προορίζονταν για Θυσία. 0 σκοπός αυτής της πομπής ήταν να μεταφερθεί ο καινούριος πέπλος, τον οποίο είχαν ύφάνει οι Εργαστίνες, και να παραδοθεί στον άρχοντα-βασιλέα, ο οποίος, με τη σειρά του. θα στόλιζε με αυτόν το ξόανον της Αθηνάς στο Ερέχθειο. 0 πέπλος, που ήταν βαμμένος με κρόκο, ήταν κεντημένος με αναπαραστάσεις των κατορθωμάτων της Αθηνάς στη μάχη των Θεών εναντίον των Γιγάντων. H πομπή λάμβανε χώρα κάθε τέσσερα χρόνια, στις 28 του μήνα Εκατομβαιώνα[ΜΕΓΑΛΑ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΑ]. Αυτή η πανηγυρική πομπή επέτρεπε στην πόλη της Αθήνας να επιδείξει τόσο την ιεραρχία της πολιτικής της οργάνωσης όσο και την ενότητα του πολυποίκιλου πληθυσμού της, μία επίδειξη που απευθυνόταν τόσο στον ίδιο τον αθηναϊκό λαό όσα και στις σύμμαχες ελληνικές πόλεις που παρίσταντο και σε ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο.
Τήν αύλαία ανοίγει μιά νυχτερινή έορτή, παννυχίς· μέ τήν ανατολή τού ήλίου φθάνει ή νέα φωτιά, που μεταφέρεται μέ λαμπαδηδρομία άπό τό άλσος τού ‘Ακαδήμου έξω άπό τήν πόλη, όπου γίνεται θυσία άπό κοινού στόν Ερωτα καί στήν ‘Αθηνά, μέσω τής ‘Αγοράς μέχρι τόν βωμό τής ‘Αθηνάς επάνω στήν ‘Ακρόπολη. Στήν πύλη τού Διπύλον, άπ’ όπου ό δρόμος άπό τήν ‘Ελευσίνα οδηγεί στήν πόλη, σχηματίζεται ή μεγάλη πορεία, ή όποία αποτυπώθηκε μέ αιώνια ομορφιά στήν ζωφόρο τού Παρθενώνος. Ολα τά μέλη τής κοινότητας είχαν τήν θέση τους, οί νεαροί Ιππείς καί οί επιφανείς ηλικιωμένοι, τά κορίτσια μέ τά απαιτούμενα γιά τήν θυσία, κάνιστρα καί υδρίες κατόπιν τά θύματα. ‘Ακόμη καί στά Μικρά Παναθήναια εγίνονταν θυσίες γιά τήν ‘Αθηνά °Υγίεια, καθώς καί άλλες θυσίες, κατά τις όποίες σ’ όλους γενικώς τούς άξιωματούχους, Πρυτάνεις, Αρχοντες, Στρατηγούς, δινόταν μερίδιο, κατόπιν θυσιάζονταν πάνω άπό εκατό πρόβατα και αγελάδες στόν μεγάλο βωμό καί τό κρέας στήν ‘Αγορά μοιραζόταν σ’ όλους τούς πολίτες. ‘Επίκεντρο τής καθαυτό εορταστικής πράξεως ήταν προηγουμένως ή προσφορά τού νέου πέπλου στό παλαιό ξόανο τής Πολιάδος ‘Αθηνάς οί γυναίκες τής ‘Αθήνας εργάζονταν άπό κοινού γι’ αυτό επί μήνες τό παραδοσιακό θέμα πάνω στό υφαντό πέπλο ήταν ή Γιγαντομαχία, πού απεικονιζόταν επίσης στό αέτωμα τού παλαιού ναού τής ‘Αθηνάς τής εποχής του Πεισιστράτου. ‘Ενώ ή παράδοση του πέπλού άπεικονίζετάι στό κεντρικό τμήμα τής εσωτερικής ζωφόρου του Παρθενώνός, τό άνατολικό αέτωμα, πού υψώνεται άπό πάνω, δείχνει τήν γέννηση ‘Αθηνάς ανάμεσα στούς θεούς· ή κενταυρομαχία στις Εξωτερικές μετόπες παραλλάσσει τό θέμα τής νίκης επί τών δυνάμεων πού βρίσκονται έξω άπό τόν πολιτισμό: μέ τήν ήττα τών κατωτέρων καί τον θρίαμιβο τών ανωτέρων φαίνεται ότι όλα τοποθετούνται στήν σωστή τους θέση .`Ο αγών τών Παναθηναίων περιελάμβανε μιά περίεργη, αρχαϊκή μορφή αρματοδρομίας, πού αποτελει γενικώς συνέχεια τών άρματομαχιών τής Εποχής τού Χαλκού: πρόκειται γιά τόν άποβάτην, τό άλμα τού οπλισμένου πολεμιστή άπό τό κινούμενο σίρμα μέ συνεχόμενο αγώνα δρόμου μέ τά πόδια. Σύμφωνα μέ τήν παράδοση εύρετής τής άρματοδρομίας μέ πολεμική ένδυμασία ήταν ό ‘Εριχθόνιος, ό ιδρυτής τών Παναθηναίων. Πώς τό παιδί μέσα στήν κίστη μεγάλωσε κι έγινε άνδρας, ό μύθος γενικώς τό παραλείπει αρκεί οτι κατά τήν έορτή τών Παναθηναίων ό βασιλιάς είναι παρών μ’ όλη τον τήν ισχύ· μέ τό πολεμικό άλμα του γίνεται κύριος τής χώρας του. ‘Από τά μυστικά τής νύχτας τών ‘Αρρηφόρων προήλθε ή κυριαρχία τής ημέρας. Αύτή είναι ή έορτή τού νέου έτους τής πόλεως τών ‘Αθηνών καί τής θεάς της. Αύτή ή έορτή άποτελεί ενα μεγάλο τόξο, τό όποιο πάλλεται άπό πλούσιο καί πόλυσήμαντο ρυθμό. Βεβαίως μερικά στοιχεία έχουν εισέλθει τυχαία στήν έορταστική ακολουθία -Σκίρα καί Κρόνια άφ’ ένός, ‘Εκατόμβαια, Συνοικία, Παναθήναια άφ’ έτέρον φαίνονται σχεδόν νά αντιγράφουν τό ένα τό άλλο τά Βουφόνια μπορούν νά λείπουν ή νά αντιπροσωπεύουν μόνα τους τήν έορτή τού νέου έτους, όπως άλλού υπαινίσσεται ένας μήνας Βουφονιών. ‘Η ακολουθία όμως αυτών τών εορτών δέν είναι μεταβλητή. ‘Η ‘Αθήνα είναι ή πόλη τής ‘Αθηνάς, άλλά αύτός ο έορταστικός κύκλος δέν περιορίζεται άπ’ αυτό τό γεγονός. .Σχεδόν ολόκληρο Πάνθεον μαζί μέ τους ήρωες έμπλέκεται: ‘Αθηνά, Αγλαυρος, Πάνδροσος, Κουροτρόφος, ‘Ερεχθεύς, ‘Αφροδίτη καί ‘Ερως κατ’ αρχήν ‘Αθηνά, Ποσειδών-‘Ερεχθεύς, ‘Απόλλων-Ηλιος, Δήμητρα καί Κόρη, ό ήρως Σκίρος κατά τά τά Σκίρα· ό Ζεύς Πολιεύς· κατόπιν ‘Απόλλων, Κρόνος, Θησεύς, Είρήνη, καί τελικώς δίπλα στόν Ακάδημο καί τήν Πάνδροσο ό ‘Ερεχθεύς καί προ πάντων ή ‘Αθηνά, ή όποία βρίσκεται στό τέλος όπως καί στήν αρχή. ‘Η ένταση τής έορτής έκφράζεται καί στά θυσιαζόμενα ζώα, αϊγες, κριάρια, ταύροι, ένω τά συνήθως θυσιαζόμενα ζώα πρόβατα καί βόδια αφήνονται τελευταία. Διάφορες αριστοκρατικές οικογένειες συμμετέχούν μέ κάποια σειρά, Πραξιεργίδες,’Ετεοβουτάδες, Κήρυκες, καί τέλος τό σύνολο τών δημοκρατικά έκλεγμένων αξιωματούχων. ‘Υπάρχει ή διάσταση τού κέντρου καί τής περιφέρειας, τού έκτός καί του έκτός: άπό τήν ‘Ακρόπολη στό Σκίρον, άπό τόν’Ακάδημο στήν ‘Ακρόπολη- οί οριοθετήσεις τής κοινωνίας, οί γυναίκες, οί δούλοι, όπως καί τά σύνορα τής ζωής γενικώς έφάπτονται μέ τόν θάνατο τού βασιλιά, τήν γέννηση, τήν παρθένο, τό παιδί, τόν έρωτα. Στήν κοσμική διάσταση, τήν κοσμογονία και δρακοντομαχία. στήν ‘Αθήνα, όπου ακόμη καί οί Γίγαντες, πού γεννήΘηκαν άπό τήν γη, είναι οπλίτες, αναπτύχθηκε ένας οργανισμός τρόπον τινά ανθρωπομορφικός, προσαρμοσμένος στά ανθρώπινα μεγέθη και στήν ανθρώπινη ύπαρξη. Σαφώς ή κεντρική διαπλοκή, πού διαπερνά τον έορτασμό άπό τά ‘Αρρηφόρια καί τά Σκίρα μέχρι τά Παναθήναια, συνδέεται μέ τήν μορφή του πρώτου βασιλιά ‘Ερεχθέως ή τελετουργία τής πόλεως, που έγινε τό υπόδειγμα τής Δημοκρατίας, διαιωνίζει ένα βασιλικό θεσμό, ό όποΐος στήν πραγματικότητα δέν εϊχε έπιζήσει κατά ουσιαστικό τρόπο μετά τήν μυκηναΐκή έποχή. Αυτό δέν σημαίνει ότι ό έορταστικός κύκλος μ’ αυτόν τον χαρακτήρα ανήκει στήν έποχή του Χαλκού. ‘Η κατά τον 11ο αί. αποκατάσταση τής σκάλας πού χρησιμοποιουσαν ο[ άρρηφόροι, όπως έξακρίδώσαν οί αρχαιολόγοι, παρέχει ίσως μιά χρονολογία καθιερώσεως τής τελετής· στήν θέση τής πραγματικής πηγής υπάρχει ή νυχτερινή κάθοδος στά βάθη. Ίσως ή θρησκευτική δύναμη νά προέρχεται άπό τήν συμβολική, όχι πιά πραγματική βασιλεία.

Close Menu