Τετάρτη Μεσούντος Πυανεψιώνος

Θεσμοφόρια Αθηναίων, Αλιμούντος

Δεκάς Β

14. Δεκάτη τετάρτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Πυανεψιώνος ΙΔ΄ (14η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 4ος

Δεκαήμερο Β΄, το Μέσο
ΙΔ΄. Η δεκάτη τετάρτη, τετράς μεσούντος, τεσσαρεκαιδεκάτη, τετάρτη επί δέκα, τετάρτη επί δεκάτη.

Γεγονότα

  • ΘΕΣΜΟΦΟΡΙΑ (ΚΛΑΣΣΙΚΑ) ΑΘΗΝΑΙΩΝ
  • ΘΕΣΜΟΦΟΡΙΑ ΑΛΙΜΟΥΝΤΟΣ (ΛΕΟΝΤΙΣ)
  • ΠΑΤΡΙΑ ΘΥΣΙΑ ΣΤΗ ΔΗΜΗΤΡΑ (ΑΛΙΜΟΥΝΤΑΣ)
  • ΘΥΣΙΑ ΣΤΙΣ ΗΡΩΪΝΕΣ (ΔΗΜΟΣ ΕΡΧΙΑΣ)

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Τα κλασικά πολιτειακά Αθηναϊκά Θεσμοφόρια σύμφωνα με τον
Πλούταρχο το ημερολόγιο του Σόλωνος και του Μέτωνος άρχιζαν την 14η του Πυανεψιώνος στο Θεσμοφόριο του Αλιμούντος, στο ακρωτήριο Κωλιάς, έτσι λοιπόν ΣΗΜΕΡΑ αρχιζουν τα Θεσμοφορια στην Αθηνα ΠΡΙΝ την Αλεξανδρινή διορθωση ταύτισης με το Ιουλιανό ημερολόγιο το +127.
Απο τον Βίο του Δημοσθένους μαθαίνουμε ότι Νηστεία ονομάζεται η 16η του Πυανεψιώνος, και απο τον Αθηναίο μαθαίνουμε επίσης ότι η Νηστεία ήταν η τρίτη κατά σειρά ημέρα των Αθηναϊκών Θεσμοφορίων, το ίδιο και από τον Αριστοφάνη όπου η τρίτη ονομάζεται και Μέση.
Βάσει αυτών των αποδεικτικών πηγών η τρίτη των Αθηναϊκών Θεσμοφορίων ήταν η 16η του μηνός, και ως αποτέλεσμα η 14η, ήταν η πρωτη του μηνός και η η 15η η δευτέρα της εορτής, και η 17η του μηνός που ήταν και η τελευταία ημέρα της εορτής.
Ο Πλούταρχος διηγείται [Σόλ. 8] ἕνα περιστατικό,ἀπό τόν πόλεμο τῶν Ἀθηναίων κατά τῶν Μεγαρέων, στό ὁποῖο άναφέρεται ένα μόνο ίερό στήν Κωλιάδα,τό ἱερό Θεσμοφόριο τῆς Δήμητρος.Ἡ ἀφήγηση εἶναι σχετική μέ τήν μηχανία πού μεταχειρίστηκε ὁ Σόλων γιά ν’ άποσπάσει ἀπό τούς Μεγαρεῖς τήν Σαλαμίνα. Πῆγε στήν Κωλιάδα μαζί μέ τόν νεαρό τότε Πεισίστρατο,τήν ἡμέρα πού οἱ γυναῖκες τῆς Ἀθήνας εἶχαν συγκεντρωθεῖ ἐκεῖ γιά τήν γιορτή τῆς θεᾶς. Ἀπό τήν Κωλιάδα,ἔστειλε στήν Σαλαμίνα ἕναν ἱκανό ἄνθρωπό του νά παρουσιαστεῖ στούς Μεγαρεῖς ώς αὐτόμολος καί νά τούς πεῖ πώς μπορεῖ νά τούς ὁδηγήσει ἀμέσως στήν Κωλιάδα,γιά ν’ ἀπαγάγcυν τίς γυναῖκες τῶν εὐγενεστέρων Ἀθηναϊκῶν οίκογενειῶν.Οἱ Μεγαρεῖς ἔσπευσαν νά ἐπανδρώσουν ἕνα πλοῖο καί ἀποβιβάστηκαν κοντά στό ἱερό.
Στό μεταξύ,ὁ Σόλων εἶχε στείλει ὅλες τίς γυναῖκες στήν Ἀθῆνα καί εἶχε ντύσει μέ γυναικεῖα φορέματα τούς ἀγένειους νέους,πού εἶχε φέρει ἀπό τήν πόλη καί πού,κατά τήν ἀπόβαση τῶν Μεγαρέων,προσποιοῦνταν πώς χόρευαν ἀμέριμνοι στήν παραλία.
Οἱ Μεγαρεῖς ὅρμησαν νά ἁρπάξουν «τίς γυναῖκες», ἀλλ’ οἱ νέοι τούς ἐπετέθηκαν μέ τά μαχαίρια πού εἶχαν κρυμμένα πάνω τους,ἐν ὧ ἄλλοι Ἀθηναῖοι κυρίεψαν τό Μεγαρικό πλοϊο.
Ἡ λεπτομέρεια,πώς ὁ Σόλων μποροῦσε νά βλέπει (ἀπό τήν Κωλιάδα) τήν Σαλαμίνα,ἀπ’ ὅπου ξεκίνησε τό Μεγαρικό πλοῖο,συνηγορεῖ κι αὐτή ὑπέρ τοῦ ταυτισμοῦ τῆς Κωλιάδος στο ακρωτήρι του Αλίμου στο Ελληνικό.
Το συμβάν στον Σόλωνα του Πλουτάρχου, αναφέρεται στα Θεσμοφόρια του Αλιμούντος (την πρώτη στην ουσία ημέρα των Θεσμοφορίων), με τη σημερινή ημέρα άνοιγαν τα Θεσμοφόρια των Αθηναίων με την πάτρια θυσία στη Δημητρα, η ημέρα ήταν εορταστική παίρνοντας μέρος μόνον οι γυναίκες:
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΣΟΛΩΝ 8.4
― τὰ μὲν οὖν δημώδη τῶν λεγομένων τοιαῦτ᾽ ἐστίν, ὅτι πλεύσας ἐπὶ Κωλιάδα μετὰ τοῦ Πεισιστράτου, καὶ καταλαβὼν αὐτόθι πάσας τὰς γυναῖκας τῇ Δήμητρι τὴν πάτριον θυσίαν ἐπιτελούσας, ἔπεμψεν ἄνδρα πιστὸν εἰς Σαλαμῖνα προσποιούμενον αὐτόμολον εἶναι, κελεύοντα τοὺς Μεγαρεῖς, εἰ βούλονται τῶν Ἀθηναίων τὰς πρώτας λαβεῖν γυναῖκας, ἐπὶ Κωλιάδα μετ᾽ αὐτοῦ πλεῖν τὴν ταχίστην.
ΗΣΥΧΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟ
Κωλιάς…ἀκτὴ εἰς θάλασσαν ἐξέχουσα· καὶ ἴσως παρὰ τὸ κῶλον Ἀφροδίτης ἐπὶ Κωλιάδος ἐστὶν ἱερὸν ἐν τῇ Ἀττικῇ.ἔστι δὲ καὶ Δήμητρος ἱερὸν αὐτόθι πολύστυλον.
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ 2
…ὁ δὲ τόπος λέγεται Κωλιάς, ἐπεὶ ἐκκείμενός ἐστιν, ὅμοιος ἀνθρώπου κώλῳ.
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΝΕΦΕΛΕΣ ΘΩΜΑ ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ
Κωλιὰς δὲ ἡ Ἀφροδίτη οὕτως εἴρηται· ἀνήρ τις φθείρας κόρην ἐκ τῶν κώλων ἤτοι τῶν χειρῶν καὶ τῶν ποδῶν ἐκρεμάσθη· καὶ λυθεὶς ἐκ τῆς θεοῦ ἱερὸν ἱδρύσατο Κωλιάδος Ἀφροδίτης ἐπονομάσας.
Αυτός ο εορτασμός στον Αλιμούντα αργότερα προστέθηκε στον επίσημο εορτασμό των Θεσμοφορίων της πολιτείας των Αθηναίων.
Στο ιερό θυσιολόγιο της Έρχιας, περιγράφεται θυσία τη σημερινή ημέρα για τις Ηρωϊνες.
ΣΤΗΛΗ Α, ΣΕΙΡΕΣ 17-22, ΕΤΟΣ -375
― Πυανοψιωνος τ
ετραδι επι δε
κα, Ηρωϊναις, ε
μ Πυλωνι Ερχι,
οις, ου φορα, ιε
ρειαι το δερ, Δ.