Τετάρτη Φθίνοντος Μουνιχιώνος

Δεκάς Γ

27. Εικοστή εβδόμη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Μουνιχιώνος ΚΖ΄ (27η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 10ος

Δεκαήμερο Γ΄, το Φθίνον
ΚΖ΄. Ἡ εἰκοστή ἑβδόμη, ἡ τετάρτη φθίνοντος, ἡ εἰκὰς ἑβδόμη, ἡ τετρὰς μετ΄εἰκάδα

Γεγονότα

  • ΑΠΟΦΡΑΣ (ΜΟΝΟ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΕΣ)

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

(Μόνο σε περίπτωση που συνεδρίαζε ο Άρειος Πάγος για φόνο)
Μερικοὶ λόγιοι ἐρευνητὲς (Νίλσον καὶ ἄλλοι) ὑποστήριξαν ὅτι οἱ ἡμέρες , 27η -28η καὶ 29η τοῦ κάθε μηνὸς ἦταν ἠμέρες ἀποφράδες βασιζόμενοι σὲ ἕνα ἀπόσπαμα τοῦ Σχόλ. Αἰσχίν. Τιμάρχ. (1.) 188, 374a [Dilts12 53.1034· βλ. καὶ Jacoby Atthis: The Local Chronicles of Ancient Athens, Oxford και του Μέγα Ἐτυμολογικοῦ Λεξικοῦ :
ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ 131.13ff
― ἀποφράδας ἔλεγον οἱ Ἀττικοὶ τὰς ἀπηγορευμένας ἡμέρας, ἅς ὑπέβαλον χείρους εἶναι τῶν ἄλλων• ἅς δὴ καὶ ἐπεικάδας καλοῦσι φθίνοντος τοῦ μηνὸς τετράδα, τρίτην, δευτέραν, ἤ τὰς ἠμέρας ἐν αὶς τὰς φονικὰς δίκας ἐδίκαζον.
Οἱ «ἡμέραι ἀποφράδες» δὲν ἦταν ἀπλὰ «ἡμέρες ἑορτῶν», καὶ δὲ θὰ ἔπρεπε νὰ συγχέονται μὲ τὶς Ῥωμαϊκὲς “dies nefasti”.
Οἱ «ἡμέραι ἀποφράδες» ἦταν μᾶλλον εἰδικῆς κατηγορίας ἡμέρες ἑορτῶν.
Αὐτὲς οἱ ἡμέρες θεωροῦνταν «μολυσμένες» καὶ «ἀκάθαρτες» (οὐ καθαραί).
Ἡ ἡμέρα τῶν ἐτησίων Πλυντηρίων (Θαργηλιών) εἶναι ἕνα βεβαιωμένο παράδειγμα μίας Ἀθηναϊκῆς «ἀποφρὰδος ἡμέρας».
Ἡ γενικὴ αἴσθηση τῶν «ἡμέραι ἀποφράδες» διέφερε σημαντικὰ ἀπὸ ἐκείνων τῶν περισσοτέρων Ἀττικῶν ἑορταστικῶν ἡμερῶν.
Τὸ Μέγα Ἐτυμολογικὸ Λεξικὸ μᾶς ὀδηγεῖ νὰ πιστέψουμε ὅτι ἡ 27η , ἡ 28η καὶ ἡ 29η τοῦ κάθε μηνὸς ἦταν ἡμέρες ἀποφράδες.
Ἀλλὰ ἡ πομπὴ τῶν Παναθηναίων στὶς 28 τοῦ Ἑκατομβαιῶνος καὶ ὁ ἑορτασμὸς τῶν Θεογαμιῶν στὶς 27 τοῦ Γαμηλιῶνος, σίγουρα δὲν ἦταν «ἡμέραι ἀποφράδες», καὶ μᾶς δεικνύουν ὅτι τὸ ἀπόσπασμα τοῦ Μέγα Ἐτυμολογικοῦ Λεξικοῦ εἶναι λάθος.
Ἡ καταγραφὴ αὐτὴ τοῦ Μἐγα Ἐτυμ. εἶναι ἐξ’ὁλοκλήρου λανθασμένη καὶ ἡ πηγὴ αὐτοῦ τοῦ λάθους μπορεῖ νὰ διερευνηθεῖ.
Ὅπως συμβαίνει συχνὰ στὶς πηγὲς τῶν λεξικογράφων, αὐτὴ ἡ καταγραφὴ ἔχει ἀλοιωθεῖ ἀπὸ ἀπρόσεχτη καὶ ἀνακριβὴ σύνταξη.
Στὴν ἀρχὴ ἡ καταγραφὴ (ἀποφράδας ἔλεγον. . . τῶν ἄλλων) εἶναι κατ’οὐσίαν σωστή.
Ἀμέσως μετὰ οἱ δύο ἐπόμενες σειρὲς (ἅς δὴ καὶ . . . δευτέραν, καὶ ἤ . . . ἐδίκαζον), προέρχονται ἀπὸ δύο πηγὲς ποὺ συζητοῦν γιὰ τὸ ἴδιο θέμα , δηλαδὴ, τὶς ἡμέρες κατὰ τὶς ὁποίες οτὸ Δικαστήριο στὸν Ἄρειο Πάγο, ἐκδίκαζε ὑποθέσεις φόνων.
Ἡ μία πηγὴ μαρτυρεῖ ὅτι οἱ ἡμέρες στὶς ὁποίες τὸ Δικαστήριο τοῦ Ἄρειου Πάγου ἐκδίκαζε ὑποθέσεις φόνων ἦταν ἀποφράδες.
Ἡ δεύτερη πηγὴ ἀπαρίθμησε τὶς συγκεκριμένες ἡμέρες στὶς ὁποίες τὸ Δικαστήριο τοῦ Ἄρειου Πάγου μποροῦσε νὰ ἐκδικάσει τέτοιες ὑποθέσεις, δηλαδὴ, στὴν 27η ,στὴν 28η καὶ στὴν 29η τοῦ κάθε μηνός.
Τὸ ὅτι αὐτὲς ἦταν οἱ ἡμέρες συνεδριάσεων στὸ Δικαστήριο τοῦ Ἄρειου Πάγου βεβαιώνεται ἀπὸ τὸν Πολυδεύκη:
ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ 8.117
― Ἄρειος πάγος. . . καθ’ἕκαστον δὲ μῆνα τριῶν ἡμερῶν ἐδίκαζον ἐφεξῆς, τετάρτη φθίνοντος, τρίτῃ, δευτέρα.
Ὁ μεταφραστής τοῦ Μέγα Ἐτυμολογικοῦ Λεξικοῦ ἀνέστρεψε τὴ σωστὴ σύνταξη αὐτῶν τῶν δύο καταγραφῶν και ἐδωσε τὴ λανθασμένη ἐντύπωση ὅτι οἱ ἠμέρες 27,28 καὶ 29 ἦταν ἀποφράδες.
Ἐὰν ἡ παραπάνω ἐρμηνευομένη παραπομπὴ τοῦ Μέγα Ἐτυμολογικοῦ ἦταν σωστὴ, τότε τὰ ἀκόλουθα δύο συμπεράσματα πρέπει νὰ ἐξαχθοῦν :
Μία μέρα στὴν ὁποία τὸ Δικαστήριο τοῦ Ἄρειου Πάγου ἐκδίκαζε ὑποθέσεις φόνων, τότε αὐτὴ ἡ ἡμέρα ἦταν ἀποφράς, μία πεποίθηση ποὺ εἶναι συνεπής μὲ τὴν Ἑλληνικὴ θρησκευτὴ πρακτική,
καὶ δεύτερον, τὸ δικαστήριο τοῦ Ἀρείου Πάγου μποροῦσε νὰ ἐκδικάζει τέτοιες ὑποθέσεις μόνο τὴν 27η , τὴν 28η καὶ τὴν 29η τοῦ κάθε μηνός.
Τὸ Δικαστήριο τοῦ Ἀρείου Πάγου βέβαια, συνεδρίαζε μόνον ἄν ὑπῆρχαν τέτοιες ὑποθέσεις. Μία μέρα θὰ ἦταν ἀποφρὰς μόνο ὁταν τὸ Δικαστήριο συνεδρίαζε.
Ἐὰν τὸ Δικαστήριο συνεδρίαζε μία ἤ δύο ἡμέρες, τότε αὐτὲς , ἡ μία ἤ δύο ἡμέρες ἦταν ἀποφράδες.
Τὸ Δικαστήριο βέβαια δὲν συνεδρίαζε σὲ ἡμέρες μεγάλων ἑορτῶν , ὅπως τὰ Παναθήναια.
Τὸ συμπέρασμα λοιπὸν ποὺ συνεπάγεται εἶναι ὅτι αὐτὲς οἱ ἡμέρες οἱ, 27η, 28η καὶ 29η, δὲν ἦταν ἀποφράδες, παρόλα αὐτὰ , ἐὰν συνεδρίαζε τὸ Δικαστήριο στὸν Ἄρειο Πάγο ὑποθέσεις φόνων τότε ἐκείνη ἡ ἡμέρα (ἀπὸ αὐτὲς τὶς τρεῖς) γινόταν ἀποφράς.

Close Menu