Τετάρτη Φθίνοντος Ανθεστηριώνος

Δεκάς Γ

27. Εικοστή εβδόμη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Ανθεστηριώνος ΚΖ΄ (27η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 8ος

Δεκαήμερο Γ΄, το Φθίνον
ΚΖ΄. Ἡ εἰκοστή ἑβδόμη, ἡ τετάρτη φθίνοντος, ἡ εἰκὰς ἑβδόμη, ἡ τετρὰς μετ΄εἰκάδα

Γεγονότα

  • ΑΡΤΕΜΙΡΙΑ – ΑΜΑΡΥΝΘΙΑ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΗΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ
    ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Τη σημερινή ημέρα οι Αμαρυνθιοι, οι Ερετριείς αλλά και οι Αθηναίοι εορτάζουν τα Αρτεμίρια ή Αμαρύνθια.
IG XII,9 189
― τῶν Ἀρτεμιρίων πέντε ἡμέρας, τ-
ούτων δὲ δύο ἐγκρίτους εἶναι· ἄρχειν δὲ τῆς μο-
υσικῆς τετράδα φθίνοντος τοῦ Ἀνθεστηρι-
10 ῶνος μηνός, τὴν δὲ μουσικὴν τιθεῖν ῥαψωιδοῖς,
αὐλωιδοῖς, κιθαρισταῖς, κιθαρωιδοῖς, παρωιδοῖς,
τοὺς δὲ τὴν μουσικὴν ἀγωνιζομένους πάντα[ς]
ΣΤΗΝ ΑΜΑΡΥΝΘΟ
Τα Αρτεμίρια ή Αμαρύνθια είναι ετήσια εορτή προς τιμήν της Αμαρυνθίας ή Αμαρυσίας Αρτέμιδος. Ο πυρήνας της εορτή είναι η Αμάρυνθος της Ευβοίας (κώμη της Ερέτριας), όπου υπήρχε ιερό της θεάς κατά τον Στράβωνα Ι’ 448.
Η εορτή είναι μεγαλοπρεπέστατη και περιλαμβάνει αθλητικούς αγώνες [εν Αμαρύνθω της Ευβοίας Αμαρύνθια νενικήκαμεν], σχολια σε Πινδ. Ολυμπ. ΙΓ’159.
ΣΤΗΝ ΕΡΕΤΡΙΑ
Τα Αμαρύνθια εορτάζονται και απο τους Ερετριείς, με μεγαλοπρεπή πομπή από την πόλη τους μέχρι το ιερό της Αμαρύνθου. όπου αρχικά ίδρυαν στήλες με τις συνθήκες της πόλη τουςόπως με την Χαλκίδα για το Ληλάντιο πεδίο. Σε μια στήλη αναγράφονταν πως σε μια πομπή είχαν πάρει μέρος 3.000 οπλίτες, 600 ιππείς και 60 άρματα.
[την δε δύναμιν των Ερετριέων ην έσχον ποτέ μαρτυρεί η στήλη, ην ανέθεσαν ποτε εν τω ιερώ της Αμαρυνθίας Αρτέμιδος· γέγραπται δ’ αυτή τριχιλίοις μεν οπλίτας εξακοσίους δ΄ιππεύσιν εξήκοντα δ’ άρμασι ποιείν την πομπήν] Στράβων 10 Γ 448.
Αργότερα, περί τα μέσα του -4ου αιώνος, οι Ερετριείς ίδρυσαν τις στήλες τους στο δικό τους ιερό του Απόλλωνος.
Κατά το Αιλιανό,(Περί ζώων ιδιότητος 12,34) οι Ερετριείς προς τιμήν της Αμαρυνθίας Αρτέμιδος θυσίαζαν κριούς :
― Ερετριείς δε τη Αμαρύνθω Αρτεμίδι κολοβά θύουσιν.
Σε επιγραφές της Ερέτριας η εορτή ονομάζεται
ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ ΤΩΝ ΑΡΤΕΜΙΣΙΩΝ
ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ
Από την Αμάρυνθο η εορτή μεταφέρθηκε στην Αττική, στον δήμο Άθμονος ή Αθμονίας, όπου εορτάζεται με το όνομα : ΑΜΑΡΥΣΙΑ., προς τιμήν της Αθμονίας (Αμαρυσίας) Αρτέμιδος:
― Αθμονείς δε τιμώσιν Αμαρυσίαν Άρτεμιν [ Παυσανίας Α’ 31,5].
Η εορτή των Αθηναίων πραγματοποιείται με την ίδια επισημότητα που γινόταν και στην Αμάρυνθο [έστιν Αμάρυνθος εν Εύβοια και γαρ οι ταύτη τιμώσιν Αμαρυσίαν, εορτήν δε και Αθηναίοι της Αμαρυσίας άγουσιν ουδέν τι ευβοέων αφανέστερον] Παυσανίας.
Την εορτή των Αθηναίων την αναφέρει και ο Ησύχιος :
―Αμαρύσια· εορτή Αθήνησιν.
Από το όνομα Αμαρυσία προέρχεται το σημερινό «Αμαρούσιο ή Μαρούσι».
Αρχικά τα Αμαρύσια πραγματοποιούνταν στην πεδιάδα που υπήρχε μπροστά από τον ναό. Αργότερα ο Ηρώδης ο Αττικόςμετέφερε τον τόπο της εορτής λίγο πιο κάτω από την αρχική θέση και ίδρυσε νέο ναό.
Στα Αμαρύσια μαζεύονται όλοι οι Αθηναίοι, οι οποίοι θεωρούν την εορτή σαν δική τους, καθώς και αθλητές από όλη την Ελλάδα.
Στους νικητές δίδονταν χρυσά βραβεία.
Οι Αθμονείς την ημέρα της εορτής στεφανώνουν τους άρχοντες που είχαν διαπρέψει στη διοικηση του δήμου:
― χρυσώ στεφάνω στεφανωθώσι.
Λόγω της μεγάλης καλλιέργειας των αμπελιών στην περιοχή του Αθμόνου, στη διάρκεια της εορτής γίνεται μεγάλη κατανάλωση εκλεκτού οίνου.
IG XII,9 189
Ἐξήκεστος Διοδώρου εἶπεν· ὅπωρ ἂν τὰ Ἀρ-
τεμίρια ὡς κάλλιστα ἄγωμεν καὶ θύωριν ὡς π-
λεῖστοι, ἔδοξεν τεῖ βουλεῖ καὶ τοῖ δήμοι·
〚․․〛 τιθεῖν τὴμ πόλιν ἀγῶνα μουσικῆς ἀπὸ χιλίων
δραχμῶν τεῖ Μεταξὺ καὶ τεῖ Φυλακεῖ καὶ παρέχει-
ν ἄρνας τεῖ πρὸ τῶν Ἀρτεμιρίων πέντε ἡμέρας, τ-
ούτων δὲ δύο ἐγκρίτους εἶναι· ἄρχειν δὲ τῆς μο-
υσικῆς τετράδα φθίνοντος τοῦ Ἀνθεστηρι-
ῶνος μηνός, τὴν δὲ μουσικὴν τιθεῖν ῥαψωιδοῖς,
αὐλωιδοῖς, κιθαρισταῖς, κιθαρωιδοῖς, παρωιδοῖς,
τοὺς δὲ τὴν μουσικὴν ἀγωνιζομένους πάντα[ς]
ἀγωνίζεσθαι προσόδιον τεῖ θυσίει ἐν τεῖ αὐλεῖ ἔ-
[χο]ντας τὴν σκευὴν ἥμπερ ἐν τοῖ ἀγῶνι ἔχουρ[ι]·
[τὰ δ]ὲ ἆθλα δίδοσθαι κατὰ τάδε· ῥαψωιδοῖ ἑκατὸν εἴ-
κοσι, δευτέροι τριήκοντα, τρίτοι εἴκοσι· αὐλωιδοῖ παιδὶ πε-
ντήκοντα, δευτέροι τριήκοντα, τρίτοι εἴκοσι· ἀνδρὶ κιθαρισ-
τεῖ ἑκατὸν δέκα, δευτέροι ἑβδομήκοντα, τρίτοι πεντή-
κοντα πέντε· κιθαρωιδοῖ διηκόσια, δευτέροι ἑκατὸν
πεντήκοντα, τρίτοι ἑκατόν· παρωιδοῖ πεντήκοντα, δευ-
τέροι δέκα· σιτηρέσιον δὲ δίδοσθαι τοῖς ἀγωνισταῖς
τοῖς παραγενομένοις δραχμὴν τῆς ἡμέρης ἑκάστοι ἀρ-
ξαμένοις μὴ πλέον τρισὶν ἡμέραις πρὸ τοῦ προάγωνος, μέ-
χρι οὗ ἂν ὁ ἀγὼν γένηται· τὸν δὲ ἀγῶνα τιθόντων οἱ δήμ-
αρχοι ὡς ἂν δύνωνται δικαιότατα καὶ ζημιούντων
τὸν ἀτακτέοντα κατὰ τὸν νόμον· παρέχειν δὲ καὶ τοὺς
χώρους ἱερέα κριτά, βοῦς, πάντα τὰ ἔτη· συντελεῖν δὲ
τοὺς χώρους εἰς τὰ κριτὰ καθάπερ Ἡράοις· τὰ δὲ δέ-
ρματα λαμβάνειν τῶν ἱερείων τοὺς τὰ κριτὰ παρέχ-
οντας· τοὺς δὲ τῶν ἱερῶν ἐπιστάτας κρίνειν τὰ ἱερέα
κατὰ τὸν νόμον καὶ ἐπιμισθοῦν, ἄν {²⁷ἃν? add. p.VII}²⁷ τις μὴ παρέχει τ-
ῶγ χώρων· πωλεῖν δὲ ἐν τοῖ ἱεροῖ τὸμ βολόμενον ὅτι
[ἂ]μ βόληται ἀτελέα μὴ τιθέντα τέλος μηδὲν μηδὲ πρ-
[ή]ττεσθαι τοὺς ἱεροποιοὺς μηδὲν τοὺς πωλέοντ-
ας· τὴν δὲ πομπὴν καθιστᾶν τοὺς δημάρχους ἐν τ-
εῖ ἀγορεῖ, ὅποι τὰ ἱερεῖα πωλεῖται, πρῶτομ μὲν τὰ δ-
ημόσια καὶ τὸ καλλιστεῖον, ἔπειτα τὰ κριτά, ἔπειτα
τῶν ἰδιωτῶν, ἐάν τις βόληται συμπομπεύειν· συμπο-
μπευόντων δὲ καὶ οἱ τῆς μουσικῆς ἀγωνισταὶ πάντ-
ες, ὅπως ἂν ὡς καλλίσστη ἡ πομπὴ καὶ ἡ θυσίη γένηται·
ἀναγράψαι δὲ τὸ ψήφισμα ἐστήλει λιθίνηι καὶ στῆσ-
αι ἐν τοῖ ἱεροῖ τῆς Ἀρτέμιδος, ὅπως ἂν κατὰ τοῦτα γί-
ν̣ηται ἡ θυσίη καὶ ἡ μουσικὴ τεῖ Ἀρτέμιδι εἰς τὸν ἀεὶ χ-
[ρό]νον, ἐλευθέρων ὄντων Ἐρετριέων καὶ εὖ πρηττό̣ν̣-
[τ]ων καὶ αὐτοκρατόρων.

Close Menu