Πρώτη Μεσούντος Πυανεψιώνος

Θεσμοφόρια, Άνοδος / Κάθοδος (Αλεξανδρινής Διόρθωσης)

Δεκάς Β

11. Ενδέκατη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Πυανεψιώνος ΙΑ΄ (11η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 4ος

Δεκαήμερο Β΄, το Μέσο
ΙΑ΄. Ενδεκάτη, πρώτη μεσούντος

Γεγονότα

  • ΘΕΣΜΟΦΟΡΙΑ (ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΗΣ ΔΙΟΡΘΩΣΗΣ), ΕΤΟΣ +127
  • Α΄ ημέρα : ΑΝΟΔΟΣ/ΚΑΘΟΔΟΣ
  • ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, ΕΤΟΣ -122

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Οι λεξικογράφοι και οι σχολιαστές αναφέρονται στη σειρά και στην ημερομηνιακή τέλεση των Θεσμοφορίων κατα την δική τους εποχή, μετα την Αλεξανδρινή διόρθωση που πραγματοποιήθηκε το +127. Τα κλασικά πολιτειακά Αθηναϊκά Θεσμοφόρια σύμφωνα με τον Πλούταρχο το ημερολόγιο του Σόλωνος και του Μέτωνος αρχίζουν την 14η του Πυανεψιώνος, έτσι λοιπόν σύμφωνα με τους λεξικογράφους και σχολιαστές η σημερινή ημέρα είναι η πρώτη ημέρα των Θεσμοφορίων στη δική τους μεταγενέστερη εποχή. Ο αρχαίος σχολιαστής στις Θεσμοφοριάζουσες του Αριστοφάνους, εδραιώνει τη σημερινή ημέρα ως την ημέρα της Ανόδου (Άνοδος), των πολιτειακών Θεσμοφορίων:
ΘΕΣΜΟΦΟΡΙΑΖΟΥΣΑΙ 80, ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ, ΣΧΟΛΙΑ
― (Πυανεψιωνος) ια΄ γαρ Άνοδος, είτα ιβ΄ Νηστεια, είτα τρικαιδεκάτη Καλλιγενεια.
Αυτή η ημερομηνία βεβαιώνεται και από τον Φώτιο:
ΦΩΤΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟ
― Θεσμοφοριων ημεραι δ΄· δεκατη Θεσμοφορια, ενδεκατη Καθοδος, δωδεκατη Νηστεια, τρισκαιδεκατη Καλλιγενεια.
Ο Αλκίφρων μας ταυτοποιεί την Άνοδο μόνον ως την πρώτη ημέρα των πολιτειακών Αθηναϊκών Θεσμοφορίων:
ΑΛΚΙΦΡΩΝ 3.39.1-2
― [λανθανει σε] η νυν εστωσα σεμνοτατη των Θεσμοφοριων
εορτη, η μεν ουν Άνοδος κατα την πρωτην γεγονεν ημεραν
η Νηστεια δε το τημερον ειναι παρ΄Αθηναιοις εορταζεται,
η Καλλιγενεια δε εις την επιουσαν θυουσιν.
Παρατηρούμε ότι ο Φώτιος ονομάζει την πρώτη ημέρα Κάθοδο,
και ο Ησύχιος Άνοδο:
ΗΣΥΧΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟ
― Ανοδος· αναβασις. η ενδεκατη του Πυανεψιωνος, οτε αι γυναικες ανερχονται εις Θεσμοφοριαν (εκ διορθ. Θεσμοφοριον), ουτω καλειται.
Απο τα σχόλια στις Θεσμοφοριάζουσαι του Αριστοφάνους μαθαίνουμε ότι η ημέρα καλείται και Άνοδος και Κάθοδος:
ΘΕΣΜΟΦΟΡΙΑΖΟΥΣΑΙ 592, ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ ΣΧΟΛΙΑ
― Διο και Ανοδος η πρωτη λεγεται, παρ΄ενιοις και Καθοδος.
Ο λόγος για τον οποίο η ημέρα καλείται και με τα δύο είναι διότι το Θεσμοφόριον ή ο ναός των Θεσμοφόρων προσεγγίζονταν από γυναίκες σε πομπή τη σημερινή ημέρα, και καθώς ήταν χτισμένος σε κεκλιμένο έδαφος, η προσέγγιση σε αυτό ονομαζόταν Άνοδος, και η επιστροφή ονομαζόταν Κάθοδος:
ΘΕΣΜΟΦΟΡΙΑΖΟΥΣΑΙ 592, ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ ΣΧΟΛΙΑ
― Δια την θεσιν των Θεσμοφοριων· επει και Ανοδον την εις το
Θεσμοφοριον αφιξιν λεγουσιν· επι υψηλου γαρ κειται το
Θεσμοφοριον
Μία συνέλευση της Εκκλησίας πραγματοποιήθηκε τη σημερινή ημέρα κατά το έτος -122:
ΑΤΤΙΚΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ IG II² 1006, ΣΕΙΡΕΣ 50-51
― Επι Νικοδημου αρχοντος επι της Αντιοχιδος τεταρτης
πρυτανειας ηι Επιγενης Επιγενου Οιναιος
εγραμματευεν· Πυανεψιωνος ενδεκατηι, δεκατηι
της πρυτανειας· εκκλησια κυρια εν τωι θεατρωι.
Αυτή η συνέλευση είναι καθαρή περίπτωση συνελεύσεως που
πραγματοποιείται σε εορταστική ημέρα, αλλά αυτό ίσως να εξηγείται από το γεγονός ότι αυτή την ημέρα μόνον οι γυναίκες εμπλέκονταν σε ιεροπραξίες, έτσι οι άνδρες ήταν ελεύθεροι να συγκροτήσουν συνέλευση εάν το επιθυμούσαν.