Πέμπτη Φθίνοντος Πυανεψιώνος

Απατούρια, Δορπία

Δεκάς Γ

26. Εικοστή έκτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Πυανεψιώνος ΚΣΤ΄ (26η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 4ος

Δεκαήμερο Γ΄, το Φθίνον
ΚΣΤ΄. Ἡ εἰκοστή ἕκτη, ἡ πέμπτη φθίνοντος, ἡ εἰκὰς ἕκτη

Γεγονότα

  • ΑΠΑΤΟΥΡΙΑ – ΕΠΙΣΗΜΗ ΑΤΤΙΚΗ ΕΟΡΤΗ (Η ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΝ /ΔΙΚΩΝ ΜΑΣ , ΠΑΤΕΡΩΝ)
  • ΑΠΑΤΟΥΡΙΑ α΄ΗΜΕΡΑ, ΔΟΡΠΕΙΑ ή ΔΟΡΠΙΑ
  • ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΙΣ
  • ΔΕΙΠΝΑ ΜΕΤΑΞΥ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΡΑΤΡΙΩΝ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ ΔΙΟΣ ΦΡΑΤΡΙΟΥ, ΑΘΗΝΑΣ ΦΡΑΤΡΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΝΥΣΟΥ
  • ΔΙΚΗ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΩΝ ΤΗΣ ΝΑΥΜΑΧΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΓΙΝΟΥΣΩΝ ΣΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΑΠΑΤΟΥΡΙΩΝ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Μετά τον Κλεισθένη κάθε αθηναϊκή οικογένεια άνηκε σε μία Φρατρία.
Η ιδιότητα ενός μέλους κληρονομιόταν μέσω των ανδρών και η φρατρία αποφάσιζε για τη νομιμότητα και ως εκ τούτου την ιθαγένεια των αγοριών.
Υπήρχαν τουλάχιστον 30 φρατρίες και ίσως τόσες πολλές όσες και οι τοπικοι δήμοι .
Οι διαδικασίες ήταν διαφορετικές στα Ἀπατούρια από φρατρία σε φρατρία, , αλλά το γενικό σχήμα ήταν ότι η πρώτη ημέρα ήταν αφιερωμένη στο απογευματινό δείπνο με άφθονο κρασί μεταξύ των συγγενών της φρατρίας.
Η εορτή έχει άμεση σχέση με τον μηνα Γαμηλιώνα .
Φαίνεται ότι η αργότερη προθεσμία για τις γεννήσεις των παιδιών , που ο Σόλων προέβλεπε, ήταν η 281η ημέρα από την
την πρώτη του Γαμηλιώνος , έτσι ώστε η τελευταία, για την ονοματοδοσία για τα παιδιά, που είχαν γεννηθεί και τα οποία θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στα Απατούρια , επίσης, πρέπει να ήταν η 291η. Η πρώτη φορά που θα μπορούσαν τα παιδιά, να εγγραφούν στους καταλόγους της φρατρίας μέσα από την τελετή των Απατούριων, πρέπει να ήταν η 291η ημέρα από την πρώτη του Γαμηλιώνος στη εποχή του, δηλαδή, η 26 Πυανεψιώνος.
Η 26η Πυανεψιώνος είναι στην πραγματικότητα η ημερομηνία της έναρξης των Απατούριων στο ιερό ημερολόγιό του Σόλωνος του Μέτωνος και της παραδόσεως των Αθηναίων:
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΜΕΤΩΝΟΣ
7.ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1.27, ΚΥΚΛΟΣ 2.8 ,(ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ) ΕΤΟΣ -406,-405.
Πυανεψιώνος 26η.
Η χρονολογία των Απατουρίων (26η Πυανεψιώνος-29η Πυανεψιώνος) ταυτίζεται με τη χρονολογία της δίκης των Στρατηγών, μετά τη Ναυμαχία των Αργινουσών, από την οποία επίσης συλλέγουμε και τη χρονολογία της ναυμαχίας, όχι νωρίτερα από την φθινοπωρινή ισημερία, Πυανεψιώνος 2η, όπου σημειώνεται ο θυελλώδης καιρός εκείνη την εποχή.
Στη Δίκη αυτή, η Αντιοχίς ήταν η πρυτανεύουσα φυλή και το έτος ήταν εμβόλιμο, οι τρείς πρώτες Πρυτανείες είχαν διάρκεια 38 ημερών η κάθε μία και η Αντιοχίς ήταν η τέταρτη στη σειρά:
ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α.7. 8-35
― μετὰ δὲ ταῦτα ἐγίγνετο Ἀπατούρια, ἐν οἷς οἵ τε πατέρες καὶ οἱ συγγενεῖς σύνεισι σφίσιν αὐτοῖς. οἱ οὖν περὶ τὸν Θηραμένην παρεσκεύασαν ἀνθρώπους μέλανα ἱμάτια ἔχοντας καὶ ἐν χρῷ κεκαρμένους πολλοὺς ἐν ταύτῃ τῇ ἑορτῇ, ἵνα πρὸς τὴν ἐκκλησίαν ἥκοιεν, ὡς δὴ συγγενεῖς ὄντες τῶν ἀπολωλότων, καὶ Καλλίξενον ἔπεισαν ἐν τῇ βουλῇ κατηγορεῖν τῶν στρατηγῶν…….καὶ οὐ πολλῷ χρόνῳ ὕστερον μετέμελε τοῖς Ἀθηναίοις, καὶ ἐψηφίσαντο, οἵτινες τὸν δῆμον ἐξηπάτησαν, προβολὰς αὐτῶν εἶναι, καὶ ἐγγυητὰς καταστῆσαι, ἕως ἂν κριθῶσιν, εἶναι δὲ καὶ Καλλίξενον τούτων. προυβλήθησαν δὲ καὶ ἄλλοι τέτταρες, καὶ ἐδέθησαν ὑπὸ τῶν ἐγγυησαμένων, ὕστερον δὲ στάσεώς τινος γενομένης, ἐν ᾗ Κλεοφῶν ἀπέθανεν, ἀπέδρασαν οὗτοι, πρὶν κριθῆναι: Καλλίξενος δὲ κατελθὼν ὅτε καὶ οἱ ἐκ Πειραιῶς εἰς τὸ ἄστυ, μισούμενος ὑπὸ πάντων λιμῷ ἀπέθανεν.
ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α.6. 28
― τῆς δὲ νυκτὸς ἰδὼν τὰ πυρά, καί τινων αὐτῷ ἐξαγγειλάντων ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι εἶεν, ἀνήγετο περὶ μέσας νύκτας, ὡς ἐξαπιναίως προσπέσοι: ὕδωρ δ᾽ ἐπιγενόμενον πολὺ καὶ βρονταὶ διεκώλυσαν τὴν ἀναγωγήν. ἐπεὶ δὲ ἀνέσχεν, ἅμα τῇ ἡμέρᾳ ἔπλει ἐπὶ τὰς Ἀργινούσας.
ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α.6. 35
― ἔδοξε δὲ καὶ τοῖς τῶν Ἀθηναίων στρατηγοῖς ἑπτὰ μὲν καὶ τετταράκοντα ναυσὶ Θηραμένην τε καὶ Θρασύβουλον τριηράρχους ὄντας καὶ τῶν ταξιάρχων τινὰς πλεῖν ἐπὶ τὰς καταδεδυκυίας ναῦς καὶ τοὺς ἐπ᾽ αὐτῶν ἀνθρώπους, ταῖς δὲ ἄλλαις ἐπὶ τὰς μετ᾽ Ἐτεονίκου τῇ Μυτιλήνῃ ἐφορμούσας. ταῦτα δὲ βουλομένους ποιεῖν ἄνεμος καὶ χειμὼν διεκώλυσεν αὐτοὺς μέγας γενόμενος: τροπαῖον δὲ στήσαντες αὐτοῦ ηὐλίζοντο.
ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α.6. 38
― αὐτὸς δὲ τὸ πεζὸν ἀπῆγεν εἰς τὴν Μήθυμναν, τὸ στρατόπεδον ἐμπρήσας. Κόνων δὲ καθελκύσας τὰς ναῦς, ἐπεὶ οἵ τε πολέμιοι ἀπεδεδράκεσαν καὶ ὁ ἄνεμος εὐδιαίτερος ἦν, ἀπαντήσας τοῖς Ἀθηναίοις ἤδη ἀνηγμένοις ἐκ τῶν Ἀργινουσῶν ἔφρασε τὰ περὶ τοῦ Ἐτεονίκου. οἱ δὲ Ἀθηναῖοι κατέπλευσαν εἰς τὴν Μυτιλήνην, ἐκεῖθεν δ᾽ ἐπανήχθησαν εἰς τὴν Χίον, καὶ οὐδὲν διαπραξάμενοι ἀπέπλευσαν ἐπὶ Σάμου.
ΛΥΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΟΥΣ 12.37
― ἐγὼ τοίνυν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἠξίουν ἱκανὰ εἶναι τὰ κατηγορημένα: μέχρι γὰρ τούτου νομίζω χρῆναι κατηγορεῖν, ἕως ἂν θανάτου δόξῃ τῷ φεύγοντι ἄξια εἰργάσθαι. ταύτην γὰρ ἐσχάτην δίκην δυνάμεθα παρ᾽ αὐτῶν λαβεῖν. ὥστ᾽ οὐκ οἶδ᾽ ὅ τι δεῖ πολλὰ κατηγορεῖν τοιούτων ἀνδρῶν, οἳ οὐδ᾽ ὑπὲρ ἑνὸς ἑκάστου τῶν πεπραγμένων δὶς ἀποθανόντες δίκην δοῦναι δύναιντ᾽ ἂν ἀξίαν1. οὐ γὰρ δὴ οὐδὲ τοῦτο αὐτῷ προσήκει ποιῆσαι.
Αύτή η ημερομηνία ταυτίζεται και μ’ένα απόσπασμα του σχολιαστή του Αριστοτέλους ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ.388.31α,42α.όπου εκεί κάνει λόγο για ένα συμβάν κατα την διάρκεια της εορτής και έχει σχέση με τα Απατούρια και την ακριβή ημερομηνία:
― Ὁ μέντοι Εὔδημος τὴν ἀπὸ τῆς Σαρδοῦς παρείς πίστιν, ἔκ τινος Ἀθήνησιν συμβεβηκότος αὐτὸς τὸ λεγόμενον πιστοῦται. λέγεται γάρ, φηςὶ θυσίας οὔσης δημοτελοῦς ἑστιᾶσθαι τινας ἐν καταγείω σπηλαίω μεθυσμέντας δὲ κατακοιμηθῆναι πρὸς ἡμέραν ἤδη καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς οἰκέτας, καὶ καθεύδειν τὸ λοιπὸν τῆς νυκτὸς καὶ την ἡμέραν καὶ ἔτι τὴν νύκτα, ἐπεγερθέντα γὰρ ἕνα τινὰ ὡς εἶδεν ἀστέρας πάλιν ἀπελθόντα ἀναπαύεσθαι, τῆς δὲ ἐπιούσης ἡμέρας ὡς ἠγέρθησαν την Κουρεῶτιν ἄγειν, ὕστερον τῶν ἄλλων ἡμέραν. ὅθεν δὴ καὶ κατανοηθῆναι τὸ συμβάν. Κουρεῶτις δὲ ἦν ἡ τρίτη τῶν Ἀπατουρίων ἡμέρα κ΄,τ.λ.
Αυτοί οι άνθρωποι τότε είχαν πάει για ύπνο το βράδυ της Ἀναρρύσεως, τη δεύτερη ημέρα, και είχαν κοιμηθεί εκείνη τη νύχτα και την επόμενη μέρα, (την τρίτη της γιορτής,) και το βράδυ εκείνης της ημέρας, όταν ξύπνησαν επιτέλους, έχοντας χάσει μία
ημέρα εξ ολοκλήρου στον υπολογισμό τους, έπρεπε να είχαν περάσει από τις τελετές της Κουρεώτιδος, ή θα επρεπε να το είχαν πράξει στην Ἐπίβδα.
Είναι παρατηρήσιμο ωστόσο, ότι το βράδυ πριν
την Ἐπίβδα, είτε στην αρχή είτε στο τέλος της νύχτας, τα αστέρια ήταν ορατά, αλλά όχι το φεγγάρι. Και αυτό πρέπει να θεωρηθεί ως ένα σημαντικό στοιχείο για την ημέρα των Απατουρίων προς το τέλος του ημερολογιακού μήνα.
Αυτό θα μπορούσε να συμβεί, εάν οι αναφερόμενες ημερομηνίες τους ήταν η 26η, η 27η και η 28η Πυανεψιώνος, όπου στην τελευταία, την Κουρεώτιν το φεγγάρι δεν θα μπορούσε ποτέ να ήταν ορατό, είτε το βράδυ ή το πρωί (Μετά την διόρθωση του Μέτωνoς.
ΚΑΛΑ ΑΠΑΤΟΥΡΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ.
ΔΩΣΤΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΑΣ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.
ΟΡΕΣΤΗΣ ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ