Ογδόη Ισταμένου Πυανεψιώνος

Ιερή Ποσειδώνος, Θησέως, Θησεία, Κυβερνήσια

Δεκάς Α

8. Ογδόη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Πυανεψιώνος Η΄ (8η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 4ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Η΄. Η ὀγδόη, ὀγδόη ἱσταμένου

Γεγονότα

  • ΙΕΡΗ ΠΟΣΕΙΔΩΝΟΣ
  • ΙΕΡΗ ΗΡΩΟΣ ΘΗΣΕΩΣ
  • ΤΑ ΘΗΣΕΙΑ (Θήσεια, επίσημη αττική εορτή)
  • ΜΕΓΙΣΤΗ ΘΥΣΙΑ ΣΤΟΝ ΘΗΣΕΑ, ΟΓΔΟΑΙΟΝ
  • ΘΥΣΙΑ ΣΤΙΣ ΑΜΑΖΟΝΕΣ
  • ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΑ
  • ΙΕΡΗ ΠΟΜΠΗ
  • ΛΑΜΠΑΔΗΦΟΡΙΑ
  • ΑΓΩΝΕΣ ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Ο Πλούταρχος ορίζει την σημερινή ημέρα ως την ημέρα που πραγματοποιόταν η μεγαλύτερη θυσία αφιερωμένη στον Θησέα:
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 36
― Θυσιαν δε ποιουσιν αυτω (Θησει) την μεγιστην ογδοη Πυανεψιωνος).
Αυτή η θυσία σχετίζεται τον εορτασμό των Θησείων, όπου από την επιγραφή IG II2 1496, σειρές 133-136, διαφαίνεται ότι λάμβανε χώρα μεταξύ των Ασκληπιείων (Βοηδρομιώνος 17η ή 18η) και των Διονυσίων του Πειραιώς (Ποσειδεών):
― εξ Ασκληπιειων παρα βοωνων: Χ
εχ Θησεων παρα ιεροποιων: ΧΗΠΔΔΔΗΗΗ
εγ Διονυσιων των εμ Πειραιει
Οι εορτασμοί για τα Θήσεια φαίνονται πολυάριθμοι για να τελεστούν σε μια μόνο ημέρα, αλλά δεν υπάρχει καμμία απόδειξη για να καθορίσουμε και να συμπεριλάβουμε και άλλες ημέρες στον εορτασμό.
Η προσφορά στις Αμαζόνες που καταγράφεται από τον Πλούταρχο, ίσως να πραγματοποιόταν σήμερα κατα πάσα πιθανότητα ή το πρωί της προηγουμένης, λίγο πριν τη δύση της αλλαγής της ημέρας:
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 27
― ή τε γινομενη παλαι θυσια ταις Αμαζοσι προ των Θησειων.
Τα Κυβερνήσια λάμβαναν χώρα στον Πειραιά προς τιμήν της διακυβερνησης του Θησεως, μπροστά από το ιερό του Σκίρου, την σημερινή ημέρα, την 8η του Πυανεψιώνος, και συχνά σχετίζονται με τους εορτασμούς των Θησείων:
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ
― Μαρτυρει δε τουτοις ηρωα Ναυσιθοου και Φαιακος εισαμενου Θησεως Φαληροι προς τω του Σκιρου ιερω, και την εορτην τα Κηβερνησια φησιν εκεινοις τελεισθαι.
Στὴ σημερινὴ ἡμέρα τελεῖται ἡ καθιερωμένη ἑορτὴ πρὸς τιμὴν τοῦ Ποσειδῶνος καὶ τοῦ ἥρωος Θησέως.
Ὁ Πρόκλος σχολιάζοντας τὸν Ἡσίοδο μᾶς βεβαιώνει ὅτι ἡ ὀγδόη ἦταν ἱερὴ γιὰ τὸν Ποσειδῶνα:
τὴν ὀγδόην τοῦ μηνὸς Ποσειδῶνος ἱεράν.
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΗΣΙΟΔΟΥ ΕΡΓΑ ΗΜΕΡΑΙ 770
« δικαιολογημένα επαινεί την ογδόη και την ενάτη ως τελεσφόρες, γι αυτό τίθενται επικεφαλής των ανθρώπινων πράξεων.
Γιατί η πρώτη έλαβε όλες τις διαστάσεις καθώς είναι ο κύβος της δυάδας και η πρώτη πουπραγματοποίησε την τριπλή πρόοδο· η δεύτερη έλαβε πρώτη τη μορφή του τετργώνου από περιττό αριθμό, καθώς τη γέννησε η τριάδα.
Γι αυτό και επιφέρουν την ολοκλήρωση σε όσα γίνονται κατά τη διάρκεια τους, η πρώτη επειδή έλαβε την πληρότητα των διαστάσεων, και η άλλη επειδή γεννήθηκε από τέλειο αριθμό»
ΠΡΟΚΛΟΣ , ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΗΣΙΟΔΟ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ 772-773
Ὁ Πλοὺταρχος καταγράφει ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι τιμοῦσαν τὸν Ποσειδῶνα αὐτὴν τὴν ἡμέρα γιὰ ὅλους τοὺς μῆνες , τὸ οποῖο ἐπιβεβαιώνεται, κατὰ ἕνα μέρος, καὶ ἀπὸ μία ἀττικὴ ἐπιγραφὴ ἰδιωτικοῦ θυσιολογίου μηνὸς Ποσειδεῶνος, ποὺ χρονολογεῖται ἀνάμεσα στὴν 220η μὲ τὴν 240η Ὀλυμπιάδα (+1ος περίπου αἰὼν) :
― καὶ γὰρ Ποσειδῶνα ταῖς ὀγδόαις [οἱ Ἀθηναῖοι] τιμῶσιν. ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 36
― Ποσειδεῶνος η’ἱσταμένου πόπανον χοινικιαῖον δωδεκόνφαλον καθήμενον Ποσιδῶνι χαμαιζήλω νηφάλιον IG II2 1367 16-18
Ἀρκετὲς πηγὲς καθιερώνουν ὅτι ὁ γυιὸς τοῦ Ποσειδῶνος, ὁ Θησεὺς ἐπίσης λάμβανε τιμὲς ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους αὐτὴ τὴν ἡμέρα γιὰ ὅλους τους μῆνες. Ἐδῶ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ὁ Αἰγέας ὁ πραγματικὸς πατέρας τοῦ Θησέως, ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἐθεωρεῖτο ὑπόσταση κατὰ μία ἔννοια τοῦ Ποσειδῶνος . Κατὰ τὸ μύθο ὁ Αἰγέας, δὲν εἶχε παιδιὰ καὶ ἔκανε μὲ τὴ βοήθεια τῆς Μήδειας ἕναν γυιό, τὸ Θησέα. Μητέρα τοῦ Θησέα ἦταν ἡ Αἴθρα. Ὁ Θησέας ἦταν καὶ γυιὸς τοῦ Ποσειδώνα, ποὺ πλαγίασε τὴν ἴδια νύχτα μὲ τὴν Αἴθρα, ὅπως καὶ ὁ Αἰγέας. Ὁ Θησέας μεγάλωσε, κι ἀφοῦ ἀπέδειξε τὴ βασιλική του καταγωγὴ καὶ τὴ θεϊκή του δύναμη, μὲ τὸν τρόπο ποὺ οἱ μύθοι περιγράφουν, πῆρε τὸ θρόνο τοῦ Αἰγέα, ὅταν αὐτὸς αὐτοκτόνησε νομίζοντας πὼς ὁ γυιὸς τοῦ σκοτώθηκε ἀπὸ τὸ Μινώταυρο, ἔτσι ὁ Θησέας γυιὸς τοῦ Ποσειδῶνος :
―Θυσίαν δὲ [οἱ Ἀθηναῖοι] ποιοῦσιν αὐτῷ [Θησεῖ] τὴν μεγίστην ὀγδόῃ Πυανεψιῶνος, ἐν ἧ μετὰ τῶν ἠϊθέων ἐκ Κρήτης ἐπανῆλθεν. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ταῖς ἄλλαις ὀγδόαις τιμῶσιν αὐτὸν, ἤ διὰ τὸ πρῶτον ἔκ Τροιζῆνος ἀφικέσθαι τῇ ὀγδόῃ τοῦ Ἑκατομβαιῶνος, ὡς ἱστόρηκε Διόδωρος ὁ περιηγητής.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 36
―Ταῖς ὀγδόαις τὰ Θησεῖα ἦγον, καὶ ἀνεῖτο ἡ ὀγδόη πᾶσα τῷ Θησεῖ. ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΥ 627
― ἔξω των ἑορτῶν ἱεραὶ τινὲς τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνησι θεοῖς τισίν, οἶον νουμηνίαν καὶ ἑβδόμη Ἀπολλωνι τετρὰς Ἑρμῆ καὶ ὀγδόη Θησεῖ. ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΥ 1126
Ἡ θυσία στὸν Θησέα ὀνομαζόταν :
― ὀγδοαῖον : θυσία παρὰ Ἀθηναίοις τελούμενη Θησεῖ.
ΗΣΥΧΙΟΣ
Οἱ ἀποδείξεις καθιερώνουν λοιπὸν ὅτι αὐτὴ ἡ ἡμέρα ἦταν ἱερὴ γιὰ τὸν Ποσειδῶνα καὶ τὸν γυιό του, τὸν Θησέα. Ὁ Ποσειδών καὶ ὁ Θησέας ὅμως δὲν κατέχουν τὴν ὀγδόη ἡμέρα κατὰ ἀποκλειστικότητα ἱερὴ γιὰ αὐτοὺς διότι ειδαμε ὅτι ἡ ὀγδόη Ἐλαφηβολιῶνος ἦταν ἀφιερωμένη καὶ στὸν Ἀσκληπιὸ ὁ οποίος λάμβανε μιὰ θυσία πρὸς τιμήν του ἀπὸ τούς Ἀθηναίους, ἐπίσης στὸ θυσιολόγιο τῆς Μεγάλης Δημαρχίας τῆς Ἐρχιᾶς, τὴν ὀγδόη Γαμηλιῶνος ἀποδίδονται θυσίες πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀπόλλωνος Ἀποτροπαίου, Ἀπόλλωνος Νυμφηγέτου καὶ τῶν Νυμφῶν:
― Ἔτι δὲ τοῖς θεοῖς ἀπεικάζων ὡς Ἀπόλλωνα μὲν τὴν μονάδα οὖσαν, Ἄρτεμιν δὲ τὴν δύαδα, τὴν δὲ ἑξάδα γάμον καὶ Ἀφροδίτην, τὴν δὲ ἑβδομάδα καὶ Καιρὸν καὶ Ἀθηνᾶν, Ἀσφάλιον δὲ Ποσειδῶνα τὴν ὀγδοάδα, καὶ τὴν δεκάδα παντέλειαν. ΣΤΟΒΑΙΟΣ ΠΕΡΙ ΠΥΘΑΓΟΡΟΥ, ΕΚΛΟΓΑΙ ΦΥΣΙΚΑΙ 1.20.210 ΑΝΩΝ