Ογδόη Ισταμένου Ποσειδεώνος

Ποσίδεια, Ιερή Ποσειδώνος, Θησέως

Δεκάς Α

8. Ογδόη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Ποσειδεώνος Η΄ (8η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 6ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Η΄. Η ὀγδόη, ὀγδόη ἱσταμένου

Γεγονότα

 

  • ΙΕΡΗ ΠΟΣΕΙΔΩΝΟΣ
  • ΙΕΡΗ ΘΗΣΕΩΣ
  • ΠΟΣΙΔΕΙΑ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Η όγδοη ημέρα, σύμφωνα με το αθηναϊκό ημερολόγιο, είναι ιερή για τον Ποσειδώνα και τον Θησέα για όλους τους μήνες και πραγματοποιεῖται ἡ μηναία ἑορτὴ, ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους.
Ὁ Πρόκλος σχολιάζοντας τὸν Ἡσίοδο μᾶς βεβαιώνει ὅτι ἡ ὀγδόη είναι ἱερὴ γιὰ τὸν Ποσειδῶνα.
― τὴν ὀγδόην τοῦ μηνὸς Ποσειδῶνος ἱεράν.
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΗΣΙΟΔΟΥ ΕΡΓΑ ΗΜΕΡΑΙ 770


Ὁ Πλοὺταρχος καταγράφει ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι τιμούν τὸν Ποσειδῶνα αὐτὴν τὴν ἡμέρα γιὰ ὅλους τοὺς μῆνες , τὸ οποῖο ἐπιβεβαιώνεται, κατὰ ἕνα μέρος, καὶ ἀπὸ μία ἀττικὴ ἐπιγραφὴ ἰδιωτικοῦ θυσιολογίου μηνὸς Ποσειδεῶνος, ποὺ χρονολογεῖται ἀνάμεσα στὴν 220η μὲ τὴν 240η Ὀλυμπιάδα (+1ος περίπου αἰὼν) :
― καὶ γὰρ Ποσειδῶνα ταῖς ὀγδόαις [οἱ Ἀθηναῖοι] τιμῶσιν.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 36
― Ποσειδεῶνος η’ἱσταμένου πόπανον
χοινικιαῖον δωδεκόνφαλον καθήμενον
Ποσιδῶνι χαμαιζήλω νηφάλιον
IG II2 1367 16-18


Ἀρκετὲς πηγὲς καθιερώνουν ὅτι ὁ γυιὸς τοῦ Ποσειδῶνος, ὁ Θησεὺς ἐπίσης λάμβανε τιμὲς ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους αὐτὴ τὴν ἡμέρα γιὰ ὅλους τους μῆνες.
Ἐδῶ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ὁ Αἰγέας ὁ πραγματικὸς πατέρας τοῦ Θησέως, ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἐθεωρεῖτο ὑπόσταση κατὰ μία ἔννοια τοῦ Ποσειδῶνος .
Κατὰ τὸ μύθο ὁ Αἰγέας, δὲν εἶχε παιδιὰ καὶ ἔκανε μὲ τὴ βοήθεια τῆς Μήδειας ἕναν γυιό, τὸ Θησέα. Μητέρα τοῦ Θησέα ἦταν ἡ Αἴθρα.
Ὁ Θησέας είναι καὶ γυιὸς τοῦ Ποσειδώνα, ποὺ πλαγίασε τὴν ἴδια νύχτα μὲ τὴν Αἴθρα, ὅπως καὶ ὁ Αἰγέας.
Ὁ Θησέας μεγάλωσε, κι ἀφοῦ ἀπέδειξε τὴ βασιλική του καταγωγὴ καὶ τὴ θεϊκή του δύναμη, μὲ τὸν τρόπο ποὺ οἱ μύθοι περιγράφουν, πῆρε τὸ θρόνο τοῦ Αἰγέα, ὅταν αὐτὸς αὐτοκτόνησε νομίζοντας πὼς ὁ γυιὸς τοῦ σκοτώθηκε ἀπὸ τὸ Μινώταυρο, ἔτσι ὁ Θησέας γυιὸς τοῦ Ποσειδῶνος :
―Θυσίαν δὲ [οἱ Ἀθηναῖοι] ποιοῦσιν αὐτῷ [Θησεῖ] τὴν μεγίστην ὀγδόῃ Πυανεψιῶνος, ἐν ἧ μετὰ τῶν ἠϊθέων ἐκ Κρήτης ἐπανῆλθεν. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ταῖς ἄλλαις ὀγδόαις τιμῶσιν αὐτὸν, ἤ διὰ τὸ πρῶτον ἔκ Τροιζῆνος ἀφικέσθαι τῇ ὀγδόῃ τοῦ Ἑκατομβαιῶνος, ὡς ἱστόρηκε Διόδωρος ὁ περιηγητής.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 36
―Ταῖς ὀγδόαις τὰ Θησεῖα ἦγον, καὶ ἀνεῖτο ἡ ὀγδόη πᾶσα τῷ Θησεῖ.
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΥ 627
― ἔξω των ἑορτῶν ἱεραὶ τινὲς τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνησι θεοῖς τισίν, οἶον νουμηνίαν καὶ ἑβδόμη Ἀπολλωνι τετρὰς Ἑρμῆ καὶ ὀγδόη Θησεῖ.
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΥ 1126
Ἡ θυσία στὸν Θησέα ονομάζεται :
― ὀγδοαῖον : θυσία παρὰ Ἀθηναίοις τελούμενη Θησεῖ.
ΗΣΥΧΙΟΣ
Οἱ ἀποδείξεις καθιερώνουν λοιπὸν ὅτι αὐτὴ ἡ ἡμέρα είναι ἱερὴ γιὰ τὸν Ποσειδῶνα καὶ τὸν γυιό του, τὸν Θησέα.
Ὁ Ποσειδών καὶ ὁ Θησέας ομως δὲν κατέχουν τὴν ὀγδόη ἡμέρα κατὰ ἀποκλειστικότητα ἱερὴ γιὰ αὐτοὺς διότι ἡ ὀγδόη Ἐλαφηβολιῶνος είναι ἀφιερωμένη καὶ στὸν Ἀσκληπιὸ ὁ οποίοςλαμβάνει μιὰ θυσία πρὸς τιμήν του ἀπὸ τούς Ἀθηναίους, ἐπίσης στὸ θυσιολόγιο τῆς Μεγάλης Δημαρχίας τῆς Ἐρχιᾶς, τὴν ὀγδόη Γαμηλιῶνος ἀποδίδονται θυσίες πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀπόλλωνος Ἀποτροπαίου, Ἀπόλλωνος Νυμφηγέτου καὶ τῶν Νυμφῶν.
― Ἔτι δὲ τοῖς θεοῖς ἀπεικάζων ὡς Ἀπόλλωνα μὲν τὴν μονάδα οὖσαν, Ἄρτεμιν δὲ τὴν δύαδα, τὴν δὲ ἑξάδα γάμον καὶ Ἀφροδίτην, τὴν δὲ ἑβδομάδα καὶ Καιρὸν καὶ Ἀθηνᾶν, Ἀσφάλιον δὲ Ποσειδῶνα τὴν ὀγδοάδα, καὶ τὴν δεκάδα παντέλειαν.
ΣΤΟΒΑΙΟΣ ΠΕΡΙ ΠΥΘΑΓΟΡΟΥ, ΕΚΛΟΓΑΙ ΦΥΣΙΚΑΙ 1.20.210 ΑΝΩΝ.

ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΕΜΒΟΛΙΜΟΥ ΜΗΝΑ ΤΑ ΠΟΣΙΔΕΙΑ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΟΣΙΔΕΩΝΑ Β΄

Ο Deudner (feste σελ. 214-215) χρονολογεί τη σημερινή ημέρα ως την ημέρα των εορτασμών των Ποσιδείων, της εορτής που οφείλει την ονομασία του αυτός ο μήνας. Ο Πλούταρχος μαρτυρεί ότι αυτή την ημέρα, την «ογδόη», αποδίδονται τιμές στον Ποσειδώνα:
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣ.36 .
― και γαρ Ποσειδωνα ταις ογδοαις τιμωσιν
Η ογδοη ημερα του Ποσειδεωνος, ειναι η ημερα των προσφορων προς τον Ποσειδωνα σε ιδιωτικο θυσιολογιο του +2ου αιωνος:
IG II2 1367, σειρες 16-18
― -ΠΟΣΕΙΔΕΩΝΟΣ Η΄ ΙΣΤΑΜΕΝΟΥ ΠΟΠΑΝΟΝ ΧΟΙΝΙΚΙΑΙΟΝ
ΔΩΔΕΚΟΜΦΑΛΟΝ ΚΑΘΗΜΕΝΟΝ, ΠΟΣΕΙΔΩΝΙ ΧΑΜΑΙΖΗΛΩ ΝΗΦΑΛΙΟΝ
«Χαμαιζήλω Ποσειδώνας»· υπό την εννοία του υποχθόνιου, δηλαδή του Ποσειδώνος κάτω από τη γη, οι υδροφόροι ορίζοντες δηλαδή.
Από αρχαίες πηγές μαθαίνουμε ότι προς τιμήν του Ποσειδώνος διοργανώνονταν κάθε πέντε έτη (όπως η Ολυμπιάδα κάθε τέσσαρα έτη), εορτή στο Σούνιο, στο ναό του Ποσειδώνος Σωτήρος, προς τιμήν του θεού, και ήταν αρκετά μεγάλη και κύρια.
(Επιγραφές που βρέθηκαν στο Σούνιο) [IG²,190,8. IG²,1367,16ff] το επιβεβαιωνουν.
Δεν είναι όμως σίγουρο ότι αύτη εορτή λάμβανε χώρα αυτόν το μηνά διότι ο καιρός δεν θα ήταν σύμμαχος στις παράκτιες περιοχές για τη διοργάνωση μιας τέτοιας τόσο μεγάλης εορτής, με τη συμμετοχή ολόκληρης της πόλεως. Τα ευρήματα των ανασκαφών και των καταγραφών υποδεικνύουν ότι η εορτή ήταν κύρια κατά την Μυκηναϊκή περίοδο, τότε που ο Ποσειδών ήταν η κύρια μορφή λατρείας μαζί με τον Διά και τον Πλούτωνα.
[‘Επιγραφὴ G.R Ι², 444ff]