Ογδόη Ισταμένου Ελαφηβολιώνος

Ασκληπιεία, Ιερή Ασκληπιού, Ποσειδώνος, Θησέως, Προαγών Διονυσίων εν Άστυ

Δεκάς Α

8. Ογδόη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Ἑλαφηβολιώνος Η΄ (8η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 9ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Η΄. Η ὀγδόη, ὀγδόη ἱσταμένου

Γεγονότα

  • ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΑ
  • ΠΡΟΑΓΩΝ ΔΙΟΝΥΣΙΩΝ ΕΝ ΑΣΤΕΙ
  • ΙΕΡΗ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ
  • ΘΥΣΙΑ ΣΤΟΝ ΑΣΚΛΗΠΙΟ
  • ΙΕΡΗ ΠΟΣΕΙΔΩΝΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΟΥ
  • ΙΕΡΗ ΘΗΣΕΩΣ
  • ΗΜΕΡΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ
  • ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΟΒΑΚΧΩΝ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Η σημερινή ημέρα, το -346, είναι και ημέρα εορτής αλλά και ημέρα συνέλευσης της Εκκλησίας του δήμου.
Εορταστική ημέρα, αφιερωμένη στον Ασκληπιό, τον Προαγώνα για τα Διονύσια εν Άστει, και ημέρα συνελεύσεως για την υποκίνηση του Δημοσθένους.
ΑΙΣΧΙΝΗΣ 3.66-67
― Δημοσθένης, ὁ τὴν ξενίαν ἐμοὶ προφέρων τὴν Ἀλεξάνδρου, γράφει ψήφισμα, τοὺς καιροὺς τῆς πόλεως ὑφαιρούμενος, ἐκκλησίαν ποιεῖσθαι τοὺς πρυτάνεις τῇ ὀγδόῃ ἱσταμένου τοῦ ἐλαφηβολιῶνος μηνός, ὅτε ἦν τῷ Ἀσκληπιῷ ἡ θυσία, καὶ ὅτε ἦν προαγών, ἐν τῇ ἱερᾷ ἡμέρᾳ, ὃ πρότερον οὐδεὶς μέμνηται γεγόμενον· τίνα πρόφασιν ποιησάμενος; Ἵνα, φησίν, ἐὰν παρῶσιν ἤδη οἱ Φιλίππου πρέσβεις, βουλεύσηται ὁ δῆμος ὡς τάχιστα περὶ τῶν πρὸς Φίλιππον πρέσβεων·
Αυτό το απόσπασμα του Αισχίνη μας φανερώνει τη φύση της σχέσης μεταξύ των εορταστικών ημερών και των ημερών των συνελεύσεων. Ο Δημοσθένης ένιωσε ότι η παρουσία των πρέσβεων του Φιλίππου χρειαζόταν άμεση αντίδραση, παρόλο που η ημέρα ήταν εορταστική, και έτσι συγκάλεσε συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου, εκείνη την ημέρα. Ο Ασχίνης κατηγορεί τον Δημοσθένη επειδή έπραξε κάτι τέτοιο , « ο πρότερον ουδείς μέμνηται γεγονός».
Γίνεται φανερό από αυτό το απόσπασμα ότι, το να μην πραγματοποιούνται συνελεύσεις στις ημέρες των εορτών ήταν θέμα έθους και παραδόσεως και όχι θρησκευτικού ή πολιτειακού νόμου. Εάν ήταν θέμα θρησκευτικού ή πολιτειακού νόμου, ο Αισχίνης σίγουρα θα κατηγορούσε τον Δημοσθένη για ασέβεια ή παρανομία.
ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΟΒΑΚΧΩΝ
Μια συνέλευση των Ιοβακχών στην Αγορά πραγματοποιείται την σημερινή ημέρα, τον +2ο αιώνα.
IG II² 1368
― Επί άρχοντος Αρρίου Επαφροδείτου, μηνός Ελαφηβολιώνος η’ εσταμένου, αγοράν.
Αυτή η συνέλευση του θρησκευτικού θιάσου στην Αγορά, πραγματοποιείται , όπως είναι φυσικό, λίγο πριν την μεγάλη εορτή του Διονύσου, Τα Διονύσια εν Άστει.

Η ΘΥΣΙΑ ΣΤΟΝ ΑΣΚΛΗΠΙΟ
ΑΙΣΧΙΝΗΣ [ΚΑΤΑ ΚΤΗΣΙΦΩΝΤΟΣ] 3. 67
― τῇ ὀγδόῃ ἱσταμένου τοῦ ἐλαφηβολιῶνος μηνός, ὅτε ἦν τῷ Ἀσκληπιῷ ἡ θυσία, καὶ ὅτε ἦν προαγών, ἐν τῇ ἱερᾷ ἡμέρᾳ,
Ἡ ἡμέρα είναι ἱερὴ γιὰ τὸν Ἀσκληπιὸ, στὸ Ἀττικὸ ἡμερολόγιο καὶ οἱ Ἀθηναίοι ἑορτάζουν τὰ Ἀκληπιεῖα.
Ἡ θυσία ἔναρξης (ἀνεπίσημης) τῶν Διονυσίων ἐν Ἄστει είναι ἀφιερωμένη στὸν Ἀσκληπιὸ, γιὰ τὴν ἐξασφάλιση τῆς ὑγιείας καὶ τῆς εὐετηρίας τῶν διαγωνιζομένων στὰ Διονύσια ἐν Ἄστει καὶ πραγματοποιείται στὸ τέμενος του δίπλα στὸ θέατρο του Διονύσου τὸ πρωΐ τῆς 8ης Ἐλαφηβολιῶνος.
Ἡ ἡμέρα είναι ἱερὴ γιὰ τὸν Ἀσκληπιὸ.
Στὰ μέσα τοῦ -6ου αἰῶνος, ἡ λατρεία τοῦ Ἀσκληπιοῦ ἐνδυναμώθηκε στὴν Ἀττικὴ στὰ πλαίσια τῶν νέων Διονυσίων, τὰ ἐν Ἄστει.

ΠΡΟΑΓΩΝ ΔΙΟΝΥΣΙΩΝ ΕΝ ΑΣΤΕΙ
Στὰ χρόνια τοῦ Δημοσθένους ἐπίσης τὴν ἴδια ἡμέρα πραγματοποιείται καὶ ὁ Προάγων [ΑΙΣΧ. ΚΤΗΣ 67] ,( το προγύμνασμα δηλαδὴ τῶν ἡθοποιῶν καὶ τῶν θεατρικῶν ἕργων θὰ λέγαμε σήμερα, ἡ προκαταρκτικὴ δοκιμὴ τῶν ἕργων καθὼς καὶ τῶν ἄλλων ποιητών ποὺ θὰ ἔπαιρναν μέρος στοὺς θεατρικοὺς ἀγῶνες. Οἱ χορηγοὶ ανήγγειλαν τοὺς ποιητὲς τους καὶ ἵσως τοὺς τίτλους τῶν ἕργων ποὺ θα ακολουθοῦσαν στὶς ἐπόμενες μέρες.
Αὐτὰ ἄρχιζαν τὴν 8η τοῦ μηνὸς καὶ διαρκοῦσαν τοὐλάχιστον μέχρι τὴν ἐπίσημη ἔναρξη τῶν θεατρικῶν ἕργων τῶν Διονύσιων ἐν Ἄστει.
Η σημερινή ημέρα είναι επίσης αφιερωμένη στη μηνιαία εορτή προς τιμήν του Ποσειδώνος και του Θησέως και είναι επίσημη αττική εορτή.
Ὁ Πρόκλος σχολιάζοντας τὸν Ἡσίοδο μᾶς βεβαιώνει ὅτι ἡ ὀγδόη ἦταν ἱερὴ γιὰ τὸν Ποσειδῶνα.
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΗΣΙΟΔΟΥ ΕΡΓΑ ΗΜΕΡΑΙ 770
― τὴν ὀγδόην τοῦ μηνὸς Ποσειδῶνος ἱεράν.
Ὁ Πλοὺταρχος καταγράφει ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι τιμοῦσαν τὸν Ποσειδῶνα αὐτὴν τὴν ἡμέρα γιὰ ὅλους τοὺς μῆνες , τὸ οποῖο ἐπιβεβαιώνεται, κατὰ ἕνα μέρος, καὶ ἀπὸ μία ἀττικὴ ἐπιγραφὴ ἰδιωτικοῦ θυσιολογίου μηνὸς Ποσειδεῶνος, ποὺ χρονολογεῖται ἀνάμεσα στὴν 220η μὲ τὴν 240η Ὀλυμπιάδα (+1ος περίπου αἰὼν) :
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 36
― καὶ γὰρ Ποσειδῶνα ταῖς ὀγδόαις [οἱ Ἀθηναῖοι] τιμῶσιν.
IG II2 1367 16-18
― Ποσειδεῶνος η’ἱσταμένου πόπανον
χοινικιαῖον δωδεκόνφαλον καθήμενον
Ποσιδῶνι χαμαιζήλω νηφάλιον
Ἀρκετὲς πηγὲς καθιερώνουν ὅτι ὁ γυιὸς τοῦ Ποσειδῶνος, ὁ Θησεὺς ἐπίσης λάμβανε τιμὲς ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους αὐτὴ τὴν ἡμέρα γιὰ ὅλους τους μῆνες.
Ἐδῶ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ὁ Αἰγέας ὁ πραγματικὸς πατέρας τοῦ Θησέως, ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἐθεωρεῖτο ὑπόσταση κατὰ μία ἔννοια τοῦ Ποσειδῶνος .
Κατὰ τὸ μύθο ὁ Αἰγέας, δὲν εἶχε παιδιὰ καὶ ἔκανε μὲ τὴ βοήθεια τῆς Μήδειας ἕναν γυιό, τὸ Θησέα. Μητέρα τοῦ Θησέα ἦταν ἡ Αἴθρα.
Ὁ Θησέας ἦταν καὶ γυιὸς τοῦ Ποσειδώνα, ποὺ πλαγίασε τὴν ἴδια νύχτα μὲ τὴν Αἴθρα, ὅπως καὶ ὁ Αἰγέας.
Ὁ Θησέας μεγάλωσε, κι ἀφοῦ ἀπέδειξε τὴ βασιλική του καταγωγὴ καὶ τὴ θεϊκή του δύναμη, μὲ τὸν τρόπο ποὺ οἱ μύθοι περιγράφουν, πῆρε τὸ θρόνο τοῦ Αἰγέα, ὅταν αὐτὸς αὐτοκτόνησε νομίζοντας πὼς ὁ γυιὸς τοῦ σκοτώθηκε ἀπὸ τὸ Μινώταυρο, ἔτσι ὁ Θησέας γυιὸς τοῦ Ποσειδῶνος :
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 36
―Θυσίαν δὲ [οἱ Ἀθηναῖοι] ποιοῦσιν αὐτῷ [Θησεῖ] τὴν μεγίστην ὀγδόῃ Πυανεψιῶνος, ἐν ἧ μετὰ τῶν ἠϊθέων ἐκ Κρήτης ἐπανῆλθεν. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ταῖς ἄλλαις ὀγδόαις τιμῶσιν αὐτὸν, ἤ διὰ τὸ πρῶτον ἔκ Τροιζῆνος ἀφικέσθαι τῇ ὀγδόῃ τοῦ Ἑκατομβαιῶνος, ὡς ἱστόρηκε Διόδωρος ὁ περιηγητής.
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΥ 627
―Ταῖς ὀγδόαις τὰ Θησεῖα ἦγον, καὶ ἀνεῖτο ἡ ὀγδόη πᾶσα τῷ Θησεῖ.
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΥ 1126
― ἔξω των ἑορτῶν ἱεραὶ τινὲς τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνησι θεοῖς τισίν, οἶον νουμηνίαν καὶ ἑβδόμη Ἀπολλωνι τετρὰς Ἑρμῆ καὶ ὀγδόη Θησεῖ.
Ἡ θυσία στὸν Θησέα ὀνομαζόταν :
ΗΣΥΧΙΟΣ
― ὀγδοαῖον : θυσία παρὰ Ἀθηναίοις τελούμενη Θησεῖ.
Οἱ ἀποδείξεις καθιερώνουν λοιπὸν ὅτι αὐτὴ ἡ ἡμέρα ἦταν ἱερὴ γιὰ τὸν Ποσειδῶνα καὶ τὸν γυιό του, τὸν Θησέα.
Ὁ Ποσειδών καὶ ὁ Θησέας ὅμως δὲν κατέχουν τὴν ὀγδόη ἡμέρα κατὰ ἀποκλειστικότητα ἱερὴ γιὰ αὐτοὺς διότι ειδαμε ὅτι ἡ ὀγδόη Ἐλαφηβολιῶνος ἦταν ἀφιερωμένη καὶ στὸν Ἀσκληπιὸ ὁ οποίος λάμβανε μιὰ θυσία πρὸς τιμήν του ἀπὸ τούς Ἀθηναίους, ἐπίσης στὸ θυσιολόγιο τῆς Μεγάλης Δημαρχίας τῆς Ἐρχιᾶς, τὴν ὀγδόη Γαμηλιῶνος ἀποδίδονται θυσίες πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀπόλλωνος Ἀποτροπαίου, Ἀπόλλωνος Νυμφηγέτου καὶ τῶν Νυμφῶν.
ΣΤΟΒΑΙΟΣ ΠΕΡΙ ΠΥΘΑΓΟΡΟΥ, ΕΚΛΟΓΑΙ ΦΥΣΙΚΑΙ 1.20.210 ΑΝΩΝ.
― Ἔτι δὲ τοῖς θεοῖς ἀπεικάζων ὡς Ἀπόλλωνα μὲν τὴν μονάδα οὖσαν, Ἄρτεμιν δὲ τὴν δύαδα, τὴν δὲ ἑξάδα γάμον καὶ Ἀφροδίτην, τὴν δὲ ἑβδομάδα καὶ Καιρὸν καὶ Ἀθηνᾶν, Ἀσφάλιον δὲ Ποσειδῶνα τὴν ὀγδοάδα, καὶ τὴν δεκάδα παντέλειαν.

Close Menu