Νουμηνία – Μην Γαμηλιών

Δεκάς Α

1. Πρώτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Γαμηλιώνος Α΄ (1η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 7ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Α΄. Νουμηνία, πρώτη ισταμένου

Γεγονότα

  • ΝΟΥΜΗΝΙΑ (ΝΕΑ ΣΕΛΗΝΗ), επισημη αττικη/πανελληνια εορτη, ΕΝΑΡΞΗ ΝΕΟΥ ΜΗΝΟΣ
  • ΙΕΡΗ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ
  • ΙΕΡΗ ΕΚΑΤΗΣ
  • ΙΕΡΗ ΑΠΑΝΤΩΝ ΘΕΩΝ
  • ΙΕΡΟΣ ΓΑΜΟΣ ΗΡΑΣ ΔΙΟΣ (κατά το αρχέγονο ηλιακό ημερολόγιο πριν τη μεταρρύθμιση του Σόλωνος)
  • ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΚΟΜΗΤΟΥ (Αριστοτέλης)

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Τη σημερινή ημέρα εορτάζουμε τη Νουμηνία, τη νέα σελήνη του Γαμηλιώνος, η ημέρα ξεκινά στη δύση του ηλίου και είναι ιερή του Νουμήνιου Απόλλωνος και απάντων των θεών.
Ο Αριστοτέλης παρατηρεί και καταγράφει το πέρασμα ενός κομήτη που ήταν γνωστός σε αυτόν, και περνούσε δίπλα από την Μεγάλη Άρκτο, η ΝΑΣΑ τον ανακάλυψε μόλις πριν δύο έτη.
ΜΕΤΩΝΙΚΗ ΗΜΕΡΑ 21, ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1.40,ΚΥΚΛΟΣ 3.2, ΕΤΟΣ -356, -355
ΓΑΜΗΛΙΩΝΟΣ 1η, ΚΟΙΛΟΣ ΜΗΝΑΣ
Η εμφάνιση ενός κομήτη παρατηρείται και καταγράφεται από τον Αριστοτέλη με τον εξής τρόπο:
ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΑ 1.6 παρ. 12,2.
― Επί δ’ ’αρχοντος Αθήνησιν Ευκλέους του Μόλωνος εγένετο κομήτης αστήρ πρός άρκτον μηνός Γαμηλιώνος, περί τροπάς όντος του ηλίου χειμερινάς.
Ο κομήτης άρχισε να διαφαίνεται την 29η του Ποσειδεώνος και θα είναι εμφανής εώς και την 7η του Γαμηλιώνος, και κάνει το πέρασμα του κάτω από τη Μεγάλη Άρκτο.
Ο κομήτης ονομάστηκε Καταλίνα.
Σὲ ολόκληρο τὸν Ἑλληνικὸ κόσμο ἡ πρώτη ἡμέρα τοῦ κάθε μηνὸς ὁνομαζόταν ἡ Νουμηνία, ἡ ημέρα τῆς Νέας Σελήνης.
― Τὴν νεομηνίαν πάντων τῶν θεῶν νομίζουσιν εἶναι. ταύτην γὰρ οἱ πρόγονοι τοῖς θεοῖς ἀνέθεσαν διὰ τὸ πρώτην αὺτὴν εἶναι τοῦ μηνός. πάσας τε τὰς ἀρχὰς προσήψαν αὐτοῖς ὀρθῶς ποιοῦντες…τοῦ δὲ (τὸ δὲ) Ἀπόλλωνος ταύτην εἶναι νομίζειν τὴν ἡμέραν ―εἰκότως τὸ πρῶτον φῶς τῷ αἰτιωτάτῳ τοῦ πυρὸς (ἀποδιδόασιν)• ἐκάλουν τε αὐτὸν καὶ Νεομήνιον. ἡ ἱστορία παρὰ Φιλοχόρῳ.
(Σχ. Ὀδ. Ῥαψ. Υ καὶ Φ)
―Ἐκαλεῖτο δὲ καὶ θυσία τις ἐπιμήνια, ἡ κατὰ μῆνα τῇ νουμηνίᾳ συντελουμένη.
(Ἠσύχιος στὸ Ἐπιμήνιοι)
Ὁ Πλούταρχος στὰ Ηθικὰ 827α τὴν χαρακτηρίζει ὡς τὴ ἱερωτάτη ἀπὸ ὅλες τίς ἡμέρες:

  • οὐκ ὄζει τόκου βαρὺ καὶ δυσχερὲς ὥσπερ ἰοῦ καθ᾽ ἡμέραν ἐπιρρυπαίνοντος τὴν πολυτέλειαν, οὐδ᾽ ἀναμνήσει τῶν καλανδῶν καὶ τῆς νουμηνίας, ἣν ἱερωτάτην ἡμερῶν οὖσαν ἀποφράδα ποιοῦσιν οἱ δανεισταὶ καὶ στύγιον. τοὺς μὲν γὰρ ἀντὶ τοῦ πωλεῖν τιθέντας ἐνέχυρα τὰ αὑτῶν.
    Τὸ χαρακτηριστικὸ τῆς ἑορτῆς ἦταν ἡ μεγάλη ἀγορὰ :
  • οὗτος τῇ προτέρᾳ νουμηνίᾳ
    ἐπρίατο δοῦλον
    ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΙΠΠΗΣ 43-44
  • Φιλοκλέων
    μὰ τὸν Δί᾽ οὐ δῆτ᾽, ἀλλ᾽ ἀποδόσθαι βούλομαι τὸν ὄνον ἄγων αὐτοῖσι τοῖς κανθηλίοις• νουμηνία γάρ ἐστιν.
    ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΦΗΚΕΣ 169-171
    ἐπίσης οἱ ἀγῶνες στὴν Παλαίστρα:
  • καὶ περὶ τὸ χωρίον ἐλᾷδας ἅπαν ἐν κύκλῳ, ὥστ᾽ ἀλείφεσθαί σ᾽ ἀπ᾽ αὐτῶν κἀμὲ ταῖς νουμηνίαις.
    ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΧΑΡΝΗΣ 999
    καὶ τέλος τὸ Δεῖπνο :
  • ‘ οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τοιαῦτα περὶ θεοὺς ἐξαμαρτάνων ἃ τοῖς μὲν ἄλλοις αἰσχρόν ἐστι καὶ λέγειν, τῶν κωμῳδοδιδασκάλων δ᾽ ἀκούετε καθ᾽ ἕκαστον ἐνιαυτόν; οὐ μετὰ τούτου ποτὲ Ἀπολλοφάνης καὶ Μυσταλίδης καὶ Λυσίθεος συνειστιῶντο,3 μίαν ἡμέραν ταξάμενοι τῶν ἀποφράδων, ἀντὶ δὲ νουμηνιαστῶν κακοδαιμονιστὰς σφίσιν αὐτοῖς τοὔνομα θέμενοι, πρέπον μὲν ταῖς αὑτῶν τύχαις: οὐ μὴν ὡς τοῦτο διαπραττόμενοι τὴν διάνοιαν ἔσχον, ἀλλ᾽ ὡς καταγελῶντες τῶν θεῶν καὶ τῶν νόμων τῶν..
    ΑΘΗΝΑΙΟΣ 12.551φ
    Ἕνα ἱδιαίτερο χαρακτηριστικὸ ἱδιωτικῶν λατρευτικῶν πράξεων γιὰ αὐτὴ τὴν ἡμέρα ἦταν ἐπίσης ἡ τοποθέτηση Λιβανιοῦ στὰ ἀγάλματα τῶν θεῶν ὡς θυμίαμα καὶ κλάδους Δάφνης καὶ στέφανους :
  • ὑπὸ τοῦ δὲ τὴν ψῆφόν γ᾽ ἔχειν εἰωθέναι
    τοὺς τρεῖς ξυνέχων τῶν δακτύλων ἀνίσταται, ὥσπερ λιβανωτὸν ἐπιτιθεὶς νουμηνίᾳ.
    ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΣΦΗΚΕΣ 94-96,
    ΣΧΟΛΙΑ ΑΡΙΣΤ. )
    Ὁ Δημοσθένης μαρτυρεῖ ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι ἀνέβαιναν στὴν Ἀκρόπολη αὐτὴ τὴν ἡμέρα ὅπου ἐκεῖ γίνονταν ἡ ἐπίσημη παρουσίαση τῶν Ἐπιμηνίων .
  • πῶς δ᾽ εἰς τὸ μητρῷον βαδιεῖσθε, ἄν τι βούλησθε; οὐ γὰρ δήπου καθ᾽ ἕν᾽ ὑμῶν ἕκαστος ὡς ἐπὶ κυρίους τοὺς νόμους πορεύσεται, εἰ νῦν μὴ βεβαιώσαντες αὐτοὺς ἔξιθ᾽ ἅπαντες κοινῇ. πῶς δὲ ταῖς νουμηνίαις εἰς ἀκρόπολιν ἀναβαίνοντες τἀγαθὰ τῇ πόλει διδόναι καὶ ἕκαστος ἑαυτῷ τοῖς θεοῖς εὔξεσθε, ὅταν ὄντος τούτου ἐκεῖ καὶ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τοῦ χρηστοῦ τἀναντία τοῖς ὅρκοις καὶ τοῖς ἐκεῖ γράμμασιν ἐγνωκότες ἦτε;
    ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 25.99
    Τὰ Ἐπιμήνια περιγράφονται καὶ ἀπὸ τὸν Ἡρόδοτο:
  • λέγουσι Ἀθηναῖοι ὄφιν μέγαν φύλακα τῆς ἀκροπόλιος ἐνδιαιτᾶσθαι ἐν τῷ ἱρῷ• λέγουσί τε ταῦτα καὶ δὴ ὡς ἐόντι ἐπιμήνια ἐπιτελέουσι προτιθέντες• τὰ δ’ ἐπιμήνια μελιτόεσσά ἐστι. αὕτη δὴ ἡ μελιτόεσσα ἐν τῷ πρόσθε αἰεὶ χρόνῳ ἀναισιμουμένη τότε ἦν ἄψαυστος. σημηνάσης δὲ ταῦτα τῆς ἱρείης, μᾶλλόν τι οἱ Ἀθηναῖοι καὶ προθυμότερον ἐξέλιπον τὴν πόλιν, ὡς καὶ τῆς θεοῦ ἀπολελοιπυίης τὴν ἀκρόπολιν. ὡς δέ σφι πάντα ὑπεξέκειτο
    ΗΡΟΔΟΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΙ 8.41
    Γιὰ τοὺς Ἀθηναίους ἡ Νουμηνία ἦταν Ἱερότερη ὅλων τῶν ἡμερῶν καὶ αὐτὸ φαίνεται στὸ ὄτι δὲν ἐπέτρεψαν ποτὲ τὴν προσθήκη ἄλλων ἑορτῶν γιὰ τὴν ἡμέρα αὐτή.
Close Menu