Εβδόμη Ισταμένου Βοηδρομιώνος

Ιερή Απόλλωνος, Βοηδρόμια

Δεκάς Α

7. Εβδόμη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Βοηδρομιώνος Ζ΄ (7η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 3ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Ζ΄. Εβδόμη, εβδόμη ισταμένου, ιερόν ήμαρ.

Γεγονότα

  • ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ
  • ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ ΒΟΗΔΡΟΜΙΟΥ
  • ΒΟΗΔΡΟΜΙΑ
  • ΠΟΜΠΗ ΒΟΗΔΡΟΜΙΩΝ
  • ΥΠΕΡ ΗΡΩΟΣ ΙΩΝΟΣ (ΑΘΗΝΑ)
  • ΥΠΕΡ ΗΡΩΟΣ ΚΕΦΑΛΟΥ ΚΑΙ ΗΡΩΪΝΩΝ (ΗΡΩΪΔΩΝ) ΘΟΡΙΚΟΣ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Η εβδόμη ημέρα του κάθε μηνός ειναι ιερή για τον Απόλλωνα, επίσης θεωρείται ότι σήμερα εορτάζονταν τα Βοηδρόμια, και τιμάται ο Απόλλων Βοηδρόμιος.
― Βoηδρόμια …εορτή τις Αθήνησιν ούτω καλουμένη, ήν φησι Φιλόχορος εν β΄νενομίσθαι επειδή Ίων ο Ξούθου εβοήθησε σπουδή πολεμουμένοις Αθηναίοις υπό Ευμόλπου του Ποσειδώνος, Ερεχθέως βασιλεύοντος. Βοηδρομείν γαρ το βοηθείν ωνομάζετο, τουτέστιν επί μάχειν δραμείν.
ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝ, Βοηδρόμια, ΣΟΥΪΔΑΣ στο λήμμα. ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ, ΕΛΕΥΣΙΝΙΑ 19 422. 6
― Βοηδρόμια πέμψωσι ούτοι
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 3. 31


Ο Βοηδρομιών προέρχεται από το Βοηδρόμιος, και το Βοηδρόμιος από το Βοηδρόμος, και το Βοηδρόμος από την Βοή και το Δραμείν, ως εκ τούτου και Βοηδρομείν, σύμφωνα με τον Σουϊδα και το Μ.Ετυμολογικό στο λήμμα, το οποίο Μετά σπουδής παραγίνεσθαι.


Το όνομα παρόλα αυτά συνδέεται με τον ομώνυμο μήνα εξαιτίας ενός συμβάντος της Αθηναϊκής Ιστορίας, αρχαιότερο από την εποχή του Σόλωνος, όταν απαιτήθηκε βοήθεια σε μάχη, και η βοήθεια παρελήφθη σε κάποια τοποθεσία των Αθηνών.


Αυτό το συμβάν συνέβει, σύμφωνα με την παράδοση, στην εποχή του πρώτου πολέμου που έγινε γνωστό ότι είχε ξεσπάσει στην Αττική, τον πόλεμο μεταξύ του Ερεχθέως και του Ευμόλπου, [ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ 2.15]:
― Βοηδρομιών μήν παρά Αθηναίοις είρηται ότι εν αυτώ ετιμάτο Βοηδρόμιος Απόλλων· την παρά Αθηναίοις έλαβεν, ότι πολέμου συστάντος Αθηναίοις και Ελευσινίοις, συμμαχήσαντος Ίωνος κατά συγγένειαν ενίκησαν Αθηναίοι. από ουν της του στρατεύματος βοής της επί τω άστει δραμούσης, ό τε Απόλλων Βοηδρόμιος εκλήθη, και η θυσία και ο μήν. και η Βοηδρομία ετελείτο εορτή.

ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ στο λήμμα Βοηδρόμια
― Βοηδρομείν. …έστι δε και η Βοηδρομία εορτή τις Αθήνησι καλουμένη, καθ΄ην ημέραν εβοήθει ο Ξούθος πολλή σπουδή πολεμουμένοις Αθηναίοις υπό Ευμόλπου του Ποσειδώνος. Ερεχθεύς δε τότε Αθηναίοις εβασίλευε.
ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ στο λήμμα Βοηδρομείν, ΣΧΟΛΙΑ ΟΠΠΙΑΝΟΣ


Πρέπει λοιπόν να υποθέσουμε ότι η παράδοση διαιώνιζε τη μνήμη ενός συμβάντος τέτοιου είδους έως την εποχή του Σόλωνος, και επιστεύετο ή ήταν γνωστό ότι συνέβη την ίδια εποχή του χρόνου κατά την οποία τα Βοηδρόμια πραγματοποιούνταν αυτό το μήνα.


Η ημερομηνία της εορτής δεν είναι γνωστή καθώς υπάρχει και μία άλλη καταγραφή για αυτήν, στον Πλούταρχο, στο βίο του Θησέως [ 27] , όπου εκεί τη συνδέι με ένα άλλο αναμνηστικό συμβάν στην αρχαία Αττική ιστορία, η διαιώνιση εκ της παραδόσεως , της μάχης του Θησέως με τις Αμαζόνες:
― Η μεν ουν μάχη Βοηδρομιώνος εγένετο μηνός, εφ η τα Βοηδρόμια μέχρι νυν Αθηναίοι θυούσι.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ


Παρόλα αυτά η ιστορική ή η παραδοσιακή καταγραφή του ονόματος συνδέεται με τη μάχη του Ευμόλπου και του Ερεχθέως.
Το όνομα αυτού του μηνός προέρχεται εμφανώς από την Βοή και το δραμείν ― έτσι βοηδρομείν, ή επί βοήν δραμείν, εδώ είναι τόσο καθαρό το κλασσικό ύφος του ιδιώματος αυτών των πανάρχαιων εποχών, για το ― τρέχοντας στη βοήθεια για κάποιον, ή ακόμη πιο καλά ― τρέχοντας στην αντίσταση και την απελευθέρωση μιας ξαφνικής επιθετικότητας, αυτό πρέπει να εξαχθεί από την παράδοση και αυτό είχε δώσει το ονομα σε αυτό τον μήνα.

Σήμερα, την Ζ΄ Βοηδρομιώνος – εβδόμη ισταμένου στην ημέρα ετήσιου εορτασμού για τον Απόλλωνα Βοηδρόμιο, και τα Βοηδρόμια οι πρόγονοι πραγματοποιούν θυσία στο ημερολόγιο του δήμου του Θορικού
για τον ήρωα Κέφαλο και στις ηρωϊνες (ηρωϊδες) του Θορικού.

Αυτήν την ημέρα οι Αθηναίοι τελούν ιδιωτικές προσφορές και θυσίες στον ήρωα Ίωνα των Αθηναίων (ἱερο͂ν Ἴονος IG I³ 383. 147-9, IG IΙ² 4711). Αυτές οι προσφορές σχετίζονται με τα Βοηδρόμια καθώς ο Ίων βοήθησε τον Ερεχθέα στον Ελευσίνιο πόλεμο (Φιλόχορος FGrH 328 F 13).


Ο Ίων ήταν ο Πολέμαρχος στον πόλεμο (Παυσανίας 1. 31. 3).
Συνυπεύθυνος και στον επερχόμενο Συνοικισμό που συντελέσθει (Αριστ. Αθην. Πολ. 41.1).
Η Σύζυγός του είναι η Eλίκη, η κόρη του Σηλινού (Παυσ. 7. 1. 3), οι γυιοί του είναι επώνυμοι ήρωες των τεσσάρων παλαιών Ιωνικών Φυλών, Γελέων, Αιγικόρης, Αργάδης, και Όπλης (Ηρ. 5.66), οι οποίοι αποίκισαν την Ασία και τις γειτονικές νήσους (Ευρ. Ιων 1576).
Χώρισαν τον λαό σε Φυλές, Άριστ. Αθ. Πολ. 41.2, με βάση την τάξη (γεωργοί, δημιουργοί, ιερουργοί, φύλακες) Στράβων 383.

Ο σχολιαστής του Αριστοφάνους επιβεβαιώνει ότι στην Αθήνα η εβδόμη ημέρα είναι ιερή για τον Απόλλων:
― έξω των εορτών ιεραί τινες του μηνός ημέραι νομίζονται Αθήνησι θεοίς τισίν, οίον νουμηνία και εβδόμη Απόλλωνι.-
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΣΧΟΛΙΑ 1126

Αυτό το σχόλιο επιβεβαιώνεται από τις διάφορες θρησκευτικές τελετές στην Αθήνα την εβδόμη ημέρα για όλους τους μήνες.
Εκατομβαιών 7 : Εκατόμβαια, Μεταγειτνιών 7 : Θυσία των Σαλαμινίων στον Απόλλωνα Πατρώο, Λητώ, Άρτεμις, και Αθηνά., Βοηδρομιών 7 : Βοηδρόμια.
Πυανεψιών 7 : Πυανέψια., Γαμηλιών 7 : Θυσία στον Απόλλων στη Μεγάλη Δημαρχία της Ερχιάς, στον Δελφίνιο και τον Λυκαίο, Θαργηλιών 7 : Θαργήλια.


Οι μηνιαίες ιεροπραξίες αφιερωμένες στον Απόλλωνα για την εβδόμη ημέρα επιβεβαιώνονται και από τον Πρόκλο :
― την δε εβδόμην και ως Απόλλωνος γενέθλιος υμνών, διό και Αθηναίοι ταύτην ως Απολλωνιακήν τιμώσι δαφνηφορούντες και το κανούν επιστρέφοντες και υμνούντες τον θεόν.
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ Σε ΗΣΙΟΔΟ 770

Οι γυναίκες των Αθηνών αυτή την ημέρα ψήνουν στρόγγυλα ψωμάκια που ονομάζονταν Πόπανα προς τιμήν του Απόλλωνος.
― δε και ταις εβδομάσι προστάξας οίνον έψειν τοις ένδον, εξελθών αγοράσαι μυρρίνας, λιβανωτόν, πόπανα και εισελθών είσω στεφανών
ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ 16.10