Εβδόμη Ισταμένου Μουνιχιώνος

Ιερή Απόλλωνος

Δεκάς Α

7. Εβδόμη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Μουνιχιώνος Ζ΄ (7η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 10ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Ζ΄. Εβδόμη, εβδόμη ισταμένου, ιερόν ήμαρ.

Γεγονότα

  • ΙΕΡΗ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ (μηνιαία επίσημη εορτή για τα συμβολικά γενέθλια του θεού)
  • ΙΕΡΗ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ
  • ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΓΕΝΕΘΛΙΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ
  • ΠΑΝΑΤΤΙΚΗ ΕΟΡΤΗ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Ἡ σημερινὴ ἡμέρα ,ἀπὸ τὴ Δύση τοῦ ἡλίου μέχρι τὴν αὐριανὴ δύση, εἶναι ἀφιερωμένη στὸν Ἀπόλλωνα.
Γενικῶς ἡ ἑβδόμη ἡμέρα τοῦ κάθε μηνὸς ἦταν ἱερὴ γιὰ τὸν Ἀπόλλωνα .
Ὁ Ἠσίοδος ἐπιβεβαιώνει τὰ Γενέθλια τοῦ Θεοῦ:
― πρῶτον ἕνη τετρὰς τε καὶ ἑβδόμη ἱερὸν ἦμαρ• τῇ γὰρ Ἀπόλλωνα χρυσάορα γείνατο Λητώ.
ΗΣΙΟΔΟΣ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΑΙ 770
Οἱ ἑορτὲς αὐτὴ τὴν ἡμέρα καὶ ἐκτὸς Ἀθηνῶν εἶναι πολυάριθμες καὶ ἀπλώνονται σ’ὁλόκληρο τὸν Ἑλληνικὸ κόσμο.
Ὁ σχολιαστὴς τοῦ Ἀριστοφάνους ἐπιβεβαιώνει ὅτι στὴν Ἀθηνα ἡ ἑβδόμη ἡμέρα ἦταν ἱερὴ γιὰ τὸν Ἀπόλλων:
― ἔξω τῶν ἑορτῶν ἱεραί τινες τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνησι θεοῖς τισίν, οἶον νουμηνία καὶ ἑβδόμη Ἀπόλλωνι.-
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΣΧΟΛΙΑ 1126
Αύτὸ τὸ σχόλιο ἐπιβεβεβαιώνεται ἀπὸ τὶς διάφορες θρησκευτικὲς τελετὲς στὴν Ἀθήνα τὴν ἑβδόμη ἡμέρα γιὰ ὅλους τοὺς μῆνες.
Ἑκατομβαιών 7 : Ἑκατόμβαια
Μεταγειτνιών 7 : Θυσία τῶν Σαλαμινίων στὸν Ἀπόλλωνα Πατρῶο, Λητῶ, Ἄρτεμις, καὶ Ἀθηνᾶ.
Βοηδρομιών 7 : Βοηδρόμια.
Πυανεψιών 7 : Πυανέψια.
Γαμηλιών 7 : Θυσία στὸν Ἀπόλλων στὴ Μεγάλη Δημαρχία τῆς Ἐρχιᾶς, στὸν Δελφίνιο καὶ τὸν Λυκαῖο.
Θαργηλιών 7 : Θαργήλια.
Οἱ μηνιαῖες ἱεροπραξίες ἀφιερωμένες στὸν Ἀπόλλωνα γιὰ τὴν ἑβδόμη ἡμέρα ἐπιβεβαιώνονται καὶ ἀπὸ τὸν Πρόκλο :
― τὴν δὲ ἑβδόμην καὶ ὡς Ἀπόλλωνος γενέθλιος ὑμνῶν, διὸ καὶ Ἀθηναῖοι ταύτην ὡς Ἀπολλωνιακὴν τιμῶσι δαφνηφοροῦντες καὶ τὸ κανοῦν ἐπιστρέφοντες καὶ ὑμνοῦντες τὸν θεόν.
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΗΣΙΟΔΟ 770
Ἡ ἑορτὴ καμμίας ἄλλης θεότητος δὲν ἐπιτρέπονταν γιὰ αὐτὴν τὴν ἡμέρα.
Οἱ γυναῖκες τῶν Ἀθηνῶν αὐτὴ τὴν ἡμέρα ἔψηναν στρόγγυλα ψωμάκια ποὺ ὀνομάζονταν Πόπανα πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀπόλλωνος.
― δὲ καὶ ταῖς ἑβδομάσι προστάξας οἶνον ἕψειν τοῖς ἔνδον, ἐξελθὼν ἀγοράσαι μυρρίνας, λιβανωτόν, πόπανα καὶ εἰσελθὼν εἴσω στεφανῶν
ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ 16.10
ΤΟ ΠΟΠΑΝΟΝ (Πόπανον) ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΑΡΤΟΙ ΕΠΙ ΤΩ ΛΙΚΝΩ»
Ο δεύτερος τύπος, επίσης, εμφανίζεται συχνά, είναι ένας μεγαλύτερος, στρογγυλός, επίπεδος άρτος με έναν ομφαλό (κόμβο) στο κέντρο (παράδειγμα Εικ. 9, 10, 20, 36, 49, 55, 64 ). Αυτός ο επίπεδος άρτος ταυτίζεται με το Πόπανον, το οποίο περιγράφεται ως επίπεδο, ελαφρύ, και κυκλικό. Ο επίπεδος άρτος με έναν κεντρικό ομφαλό (κόμβο) είναι το Πόπανον μονόμφαλόν, το οποίο προσφέρεται στην Αρτέμιδα, τη Λητώ, τον Ηρακλή, την Κουροτρόφο και τον Ερμή. Το πόπανον, από το πέπτω, (ψήνω, στο φούρνο), είναι ένα ουσιαστικό μέρος της θυσιαστικής τελετουργίας, συνήθως είναι μέρος από τα προθύματα ή αλλιώς τις προκαταρκτικές θυσίες και πολύ συχνά το σχετίζουν με δύο θεές.
Το μέγεθός του είναι πάντοτε ιερό κατά κανόνα, πρέπει να είναι κατασκευασμένο από έναν πλήρη χοίνιξ (τέσσερα κύπελλα, ή ένα κιλό) αλεύρι: πόπανον χοινικιαίον, ίσως ένας όρος ανάλογος με τον άρτο του κιλού σήμερα, τα θυσιαστικά εθιμοτυπικά καμμιά φορά μπορεί να απαιτήσουν έναν άρτο φτιαγμένο από δύο χοίνικες ή δύο κιλά αλεύρι. Τα Πόπανα που προσφέρονται στον Δία Γεωργό, στους Ανέμους και τον Ηρακλή περιγράφονται ως ορθόνφαλα, δηλαδή έχουν έναν όρθιο ή προεξέχων μεγάλο ομφαλό, ίσως είναι το ίδιο με τον Ορθοστάτη, έναν θυσιαστικό άρτο του οποίου τα συστατικά μας είναι άγνωστα. Μια πιθανή αναπαράσταση του πόπανου ορθόνφαλου έχει ταυτοποιηθεί μεταξύ των πήλινων αγαλατιδίων από την Αθηναϊκή Αγορά, προερχόμενο ίσως από το Αθηναϊκό Ελευσίνιο. Το κεφάλι μιας γυναίκας υποστηρίζει αυτό που μοιάζει με έναν μεγάλο άρτο του οποίου οι εξωτερικές πτυχώσεις σύρονται προς τα μέσα, όπου εκεί υπήρχε μια μεγάλη κεντρική προεξοχή η οποία έχει σπάσει.
Το πόπανον καθήμενον, είναι ένας πεπλατυσμένος άρτος που προσφέρεται στον Ποσειδώνα και στον Κρόνο.
ΠΟΠΑΝΑ ΠΟΛΥΟΜΦΑΛΑ
Ο τρίτος τύπος είναι ένας επίπεδος άρτος κέικ με περισσότερους από έναν ομφαλούς (κόμβους). Ο αριθμός των κόμβων του άρτου είναι συνήθως πέντε, διατεταγμένα με το ένα στο κέντρο και τέσσερα ομοιόμορφα κατανεμημένα γύρω στην περίμετρο, συχνά δύο λωρίδες της ζύμης ,που διασχίζουν τον άρτο, συνδέουν τους κόμβους τον ένα με τον άλλο.
Αυτοί οι πολύκομβοι άρτοι ονομάστηκαν κλήθηκαν πόπανα πολυόμφαλα από τον Κλήμη τον Αλεξανδρινό, Προτρ. 2. 19, όπου : « οίαι δε και αι κίσται αι μυστικαί· δει γαρ απογυμνώσαι τα άγια αυτών και τα άρρητα εξειπείν. οι σησαμαί ταύτα και πυραμίδες και τολύπαι, και πόπανα πολυόμφαλα χόνδροι τε αλών και δράκων, όργιον Διονύσου Βασσάρου·…και Γης Θέμιδος» αποκαλύπτει το περιεχόμενό τους που δεν είναι τίποτα περισσότερο από διάφορους άρτους, κομμάτια από αλάτι, και ένα φίδι.
Οι θυσιαστικοί άρτοι με πολλούς κόμβους ονομάζονται επίσης ομφαλωτά πόπανα. Οι άρτοι με δώδεκα κόμβους δεν εμφανίζονται στα λίκνα, αν και σε ένα αθηναϊκό λατρευτικό ημερολόγιο τα πόπανα δωδεκόμφαλα προσφέρονται στις δύο θεές, στον Απόλλωνα, στην Αρτέμιδα, στον Δία Γεωργό, ατον Ποσειδώνα, στους Ανέμους, στον Κρόνο, και στον Ηρακλή.

Close Menu