Εβδόμη Ισταμένου Μεταγειτνιώνος

Ιερή Απόλλωνος - Μεταγείτνια

Δεκάς Α

7. Εβδόμη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Μεταγειτνιώνος Ζ΄ (7η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 2ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Ζ΄. Εβδόμη, εβδόμη ισταμένου, ιερόν ήμαρ.

Γεγονότα

  • ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ
  • ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΓΕΝΕΘΛΙΟΣ ΗΜΕΡΑ
  • ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΑ, ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΟΥ
  • ΘΥΣΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ΤΩΝ ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΣΤΟΥΣ, ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΠΑΤΡΩΟ, ΛΗΤΩ, ΑΡΤΕΜΙΔΑ, ΑΘΗΝΑ.
  • ΤΕΛΕΥΤΗ ΤΟΥ ΙΣΟΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΤΩΝ 98 ΕΤΩΝ
  • ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΧΑΙΡΩΝΕΙΑΣ [-338]
  • ΤΕΛΕΥΤΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΔΑΜΟΥ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ
  • ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΑΝΝΩΝΑΣ [-322]

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Στὴ σημερινὴ ἡμέρα πραγματοποιεῖται ἡ μηνιαία οικιακή συμβολική ἑορτὴ πρὸς τιμὴν τῶν γενεθλίων τοῦ Θεοῦ Ἀπόλλωνος.

Τη σημερινή ημέρα το γένος των Σαλαμινίων θυσιάζει στον Απόλλωνα Πατρώο, την Λητώ, την Αρτέμιδα και την Αθηνά.
ΕΣΠΕΡΙΑ 1938, ΣΕΛ. 3-5, ΣΕΙΡΕΣ 89-90:
― Μεταγειτνιώνος, εβδόμει Απόλλωνι Πατρώιωι ύν: ΔΔΔΔ,
Λητόι χοίρον ΗΗΗΙΙΙ
Αρτέμιδι χοίρον ΗΗΗΙΙΙ
Αθηνάι αγελάαι χοίρον ΗΗΗΙΙΙ·
ξύλα εφ’ ιεροίς και εις τάλλα ΗΗΗΙΙΙ.
Αυτή η θυσία εδραιώνει περαιτέρω ότι η εβδόμη του μηνός είναι αφιερωμένη στον Απόλλωνα.
Σε αυτή την θυσία καθρεπτίζεται η πολιτειακή εορτή των Μεταγειτνίων:
(Πλούταρχος Ηθικά 601Β), «ὅπου καὶ μῆνα Μεταγειτνιῶνα καὶ θυσίαν ἐπώνυμον ἄγουσι τοῦ μετοικισμοῦ τὰ Μεταγείτνια», τα οποία εορτάζονται τον Μεταγειτνιώνα μήνα προς τιμήν του Απόλλωνος. Ο Αρποκρατίων και ο Σουϊδας επιβεβαιώνουν τις θυσίες της εορτής των Μεταγειτνίων:
«Μεταγειτνιών· εν δε τούτω Απόλλωνι Μεταγειτνίω θύουσιν.
[-338] ΜΕΤΩΝΙΚΗ ΗΜΕΡΑ 31, ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2.19, ΚΥΚΛΟΣ 5.19, ΜΗΝ ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ [ΠΛΗΡΗΣ]
― ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΧΑΙΡΩΝΕΙΑΣ [-338]
― ΤΕΛΕΥΤΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΔΑΜΟΥ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΚΑΜΙΛΛΟΣ 19, ΔΙΟΔΩΡΟΣ 26.85,86.88: ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ 1.16
― ἀνάπαλιν δ᾽ ὁ Μεταγειτνιών, ὃν Βοιωτοὶ Πάνεμον καλοῦσιν, τοῖς Ἕλλησιν οὐκ εὐμενὴς γέγονε. τούτου γὰρ τοῦ μηνὸς ἑβδόμῃ καὶ τήν ἐν Κρανῶνι μάχην ἡττηθέντες ὑπ᾽ Ἀντιπάτρου τελέως ἀπώλοντο, καὶ πρότερον ἐν Χαιρωνείᾳ μαχόμενοι πρὸς Φίλιππον ἠτύχησαν. τῆς δ᾽ αὐτῆς ἡμέρας ταύτης ἐν τῷ Μεταγειτνιῶνι κατὰ τὸν αὐτὸν ἐνιαυτὸν οἱ μετ᾽ Ἀρχιδάμου διαβάντες εἰς Ἰταλίαν ὑπὸ τῶν ἐκεῖ βαρβάρων [p. 140] διεφθάρησαν.
― ΤΕΛΕΥΤΗ ΤΟΥ ΙΣΟΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΤΩΝ 98 ΕΤΩΝ
ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ 1. 28.7, ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΒΙΟΙ ΤΩΝ ΔΕΚΑ ΡΗΤΟΡΩΝ 4, ΦΩΤΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟ ΚΩΔΙΞ 260.487.39
― ἐτελεύτα δ᾽ ἐπὶ Χαιρώνδου ἄρχοντος, ἀπαγγελθέντων τῶν περὶ Χαιρώνειαν ἐν τῇ Ἱπποκράτους παλαίστρᾳ πυθόμενος, ἐξαγαγὼν αὑτὸν τοῦ βίου τέτταρσιν ἡμέραις διὰ τοῦ σιτίων ἀποσχέσθαι, προειπὼν τρεῖς ἀρχὰς δραμάτων Εὐριπίδου
Δαναὸς ὁ πεντήκοντα θυγατέρων πατήρ
῾Πέλοψ ὁ Ταντάλειος εἰς Πῖσαν μολών:
Σιδώνιὸν ποτ᾽ ἄστυ Κάδμος ἐκλιπών
ὀκτὼ καὶ ἐνενήκοντα ἔτη βιοὺς ἢ ὥς τινες ἑκατόν, οὐχ ὑπομείνας τετράκις ἰδεῖν τὴν Ἑλλάδα καταδουλουμένην.

Ο Ισοκράτης πεθαίνει σήμερα στην ηλικία των 98 ετών,ύστερα από αποχή τροφής για τέσσερις ημέρες.
Τη σημερινή ημέρα σκοτώνεται ο βασιλεύς της Σπάρτης Αρχίδαμος ο Γ’, [-338]. Το -342, ο Αρχίδαμος καταφθάνει στην Ιταλία με το στόλο του και με το στρατό του να πολεμήσει κατά των βαρβάρων , αλλά το -338 ηττάται και σκοτώνεται στα τείχη του Μανδόνιου. [βλεπε Πλουταρχο Καμιλλο 19]

― ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΑΝΝΩΝΑΣ [-322]
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΚΑΜΙΛΛΟΣ 19, ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ 28, ΦΩΚΙΩΝ 26, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 10.8
Η μάχη της Κραννώνας ήταν η αποφασιστική μάχη του Λαμιακού Πολέμου. Διεξήχθηκε το -322 στην Κραννώνα της Θεσσαλίας, ανάμεσα στις Μακεδονικές δυνάμεις του Αντίπατρου και μιας αντιμακεδονικής Απελευθερωτικής δύναμης με επικεφαλής τους Αθηναίους. Κατέληξε σε Μακεδονική νίκη, που έπεισε (τελικά) τους αντίπαλους Έλληνες να ζητήσουν ειρήνη. Αυτό σημάδεψε το τέλος της (σχετικής) ελευθερίας των πόλεων – κρατών από τη Μακεδονική Ηγεμονία που είχε επιβληθεί στην Ελλάδα.

Ἡ ἑορτὴ καμμίας ἄλλης θεότητος δὲν ἐπιτρεπόταν γιὰ αὐτὴν τὴν ἡμέρα. Γενικῶς ἡ ἑβδόμη ἡμέρα τοῦ κάθε μηνὸς είναι ἱερὴ γιὰ τὸν Ἀπόλλωνα .Ὁ Ἠσίοδος ἐπιβεβαιώνει τὰ γενέθλια τοῦ θεοῦ:
― πρῶτον ἕνη τετρὰς τε καὶ ἑβδόμη ἱερὸν ἦμαρ• τῇ γὰρ Ἀπόλλωνα χρυσάορα γείνατο Λητώ.
ΗΣΙΟΔΟΣ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΑΙ 770


Οἱ ἑορτὲς αὐτὴ τὴν ἡμέρα καὶ ἐκτὸς Ἀθηνῶν εἶναι πολυάριθμες καὶ ἀπλώνονται σ’ὁλόκληρο τὸν Ἑλληνικὸ κόσμο. Ὁ σχολιαστὴς τοῦ Ἀριστοφάνους ἐπιβεβαιώνει ὅτι στὴν Ἀθηνα ἡ ἑβδόμη ἡμέρα ἦταν ἱερὴ γιὰ τὸν Ἀπόλλων:
― ἔξω τῶν ἑορτῶν ἱεραί τινες τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνησι θεοῖς τισίν, οἶον νουμηνία καὶ ἑβδόμη Ἀπόλλωνι.-
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΣΧΟΛΙΑ 1126


Αὐτὸ τὸ σχόλιο ἐπιβεβεβαιώνεται ἀπὸ τὶς διάφορες θρησκευτικὲς τελετὲς στὴν Ἀθήνα τὴν ἑβδόμη ἡμέρα γιὰ ὅλους τοὺς μῆνες.
Ἑκατομβαιών 7 : Ἑκατόμβαια
Μεταγειτνιών 7 : Θυσία τῶν Σαλαμινίων στὸν Ἀπόλλωνα Πατρῶο, Λητῶ, Ἄρτεμις, καὶ Ἀθηνᾶ.
Βοηδρομιών 7 : Βοηδρόμια.
Πυανεψιών 7 : Πυανέψια.
Γαμηλιών 7 : Θυσία στὸν Ἀπόλλων στὴ Μεγάλη Δημαρχία τῆς Ἐρχιᾶς, στὸν Δελφίνιο καὶ τὸν Λυκαῖο.
Θαργηλιών 7 : Θαργήλια.
Οἱ μηνιαῖες ἱεροπραξίες ἀφιερωμένες στὸν Ἀπόλλωνα γιὰ τὴν ἑβδόμη ἡμέρα ἐπιβεβαιώνονται καὶ ἀπὸ τὸν Πρόκλο :
― τὴν δὲ ἑβδόμην καὶ ὡς Ἀπόλλωνος γενέθλιος ὑμνῶν, διὸ καὶ Ἀθηναῖοι ταύτην ὡς Ἀπολλωνιακὴν τιμῶσι δαφνηφοροῦντες καὶ τὸ κανοῦν ἐπιστρέφοντες καὶ ὑμνοῦντες τὸν θεόν.
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΗΣΙΟΔΟ 770
Οἱ γυναῖκες τῶν Ἀθηνῶν αὐτὴ τὴν ἡμέρα ἔψηναν στρόγγυλα ψωμάκια ποὺ ὀνομάζονταν Πόπανα πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀπόλλωνος.
― δὲ καὶ ταῖς ἑβδομάσι προστάξας οἶνον ἕψειν τοῖς ἔνδον, ἐξελθὼν ἀγοράσαι μυρρίνας, λιβανωτόν, πόπανα καὶ εἰσελθὼν εἴσω στεφανῶν
ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ 16.10