Εβδόμη Φθίνοντος Θαργηλιώνος

Καλλυντήρια (Deubner)

Δεκάς Γ

24. Εικοστή τετάρτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Θαργηλιώνος ΚΔ΄ (24η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 11ος

Δεκαήμερο Γ΄, το Φθίνον
ΚΔ΄. Ἡ εἰκοστή τετάρτη, ἡ ἑβδόμη φθίνοντος, ἡ εἰκὰς τετάρτη

Γεγονότα

  • KAΛΛΥΝΤΗΡΙΑ (α΄πιθανή ἡμέρα)
  • ΕΠΙΣΗΜΗ ΑΤΤΙΚΗ ΕΟΡΤΗ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΗΣ ΠΟΛΙΑΔΟΣ ΑΘΗΝΑΣ
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ ΤΑΜΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΑΣ ΑΘΗΝΑΣ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Σύμφωνα με τον Deubner τα Καλλυντήρια πραγματοποιούνται την 24η του Θαργηλιώνος, αλλά αυτή η ημερομηνία αποτελεί προσωπική γνώμη του Deubner.
Τα Καλλυντήρια πραγματοποιούνται τον μήνα Θαργηλιώνα, αλλά η ακριβής ημέρα δεν είναι σίγουρη.Ο Φώτιος, ο λεξικογράφος, μας δίνει την 19η του Θαργηλιώνος ως ημέρα της εορτής:
― Καλλυντήρια καὶ Πλυντήρια• ἑορτῶν ὀνόματα. γίνονται μὲν αὗται Θαργηλιῶνος μηνὸς, ἐννάτῃ μὲν ἐπὶ δέκα Καλλυντήρια, δευτέρᾳ φθίνοντος τὰ Πλυντήρια.
ΦΩΤΙΟΣ ΛΕΞΙΚΟ
Η εορτή των Καλλυντηρίων συνδέεται με την Άγλαυρο, καθότι, όπως αναφέρεται στον Φώτιο (σελ. 127), η ονομασία της εορτής αυτής προήλθε απ’ το «ότι πρώτη δοκεί ή ‘Αγλαυρος γενομένη ιερεία τούς Θεούς κοσμήσαι· διό καί καλλυντήρια αυτή απέδειξαν· καί γάρ τό κοσμείν καί λαμπρύνειν εστίν».
Ὑπάρχουν παρόλα αυτά, τρεις παράγοντες ποὺ πρέπει νὰ λάβουμε υπόψη καὶ να θεωρήσουμε ότι ο Φώτιος κάνει λάθος ως προς την χρονολόγηση της εορτής, την 19η.
Πρώτον,η ημέρα που δίνει για τα Πλυντήρια είναι τελείως λανθασμένη, καθὼς υπάρχει καλύτερη πηγή που δίνει την 25η Θαργηλιώνος.
Δεύτερον, εἶναι τελείως απίθανο τα Καλλυντήρια να πραγματοποιούνταν ταυτόχρονα με τα Βενδίδεια δηλαδή την 19η του μηνός, καθὼς τα Καλλυντήρια εἶναι μεγαλύτερη ἑορτή και αφορούν την Θεά Αθηνά, την προστάτιδα της πόλεως των Αθηναίων και τον ναό της.
Και τρίτον, ο Πρόκλος μας γράφει καθαρά στα σχόλια του ότι τα Καλλυντήρια καὶ τα Πλυντήρια ακολουθούσαν μετά Βενδίδεια :
― Ἀριστοκλῆς ὁ Ῥόδιος ἱστορεῖ τὰ μὲν ἐν Πειραιεῖ Βενδίδεια τῆ εἰκάδι τοῦ Θαργηλιῶνος ἐπιτελεῖσθαι, ἕπερθαι δὲ τὰς περὶ τὴν Ἀθηνᾶν ἑορτάς.
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΤΙΜΑΙΟ 27.Α
Αν απορρίψουμε την λανθασμένη χρονολόγηση του Φωτιου για τα Καλλυντήρια τότε πρέπει να τα τοποθετήσουμε στην τρίτη δεκάδα του μηνός Θαργηλιώνος (βλέπε Πρόκλο σχόλια σε Τίμαιο 27Α)
Ὁ Deubner (Feste σελ.17-18) , σημειώνει ότι τα Καλλυντήρια καί τα Πλυντήρια εἶναι παρόμοια ως προς τον χαρακτήρα τους, και αρκετα συχνά αναφέρονται καὶ συσχετίζονται στα κείμενα.
Γι’αυτό το λόγο χρονολογεί τα Καλλυντήρια τὴν 24η Θαργηλιῶνος, πρὶν από τα Πλυντήρια του αγάλματος της Θεάς Ἀθηνᾶς.
Αὐτὸ εὶναι πολὺ πιθανόν, αλλά δεν υπάρχει επαρκής απόδειξη ότι τα Καλλυντήρια προηγούνταν των Πλυντηρίων κατά μία ημέρα.
Από τη μελέτη του μηνός Θαργηλιώνος μαρτυρείται ότι καμμία γενική συνέλευση της εκκλησίας δεν πραγματοποιείται μεταξύ της 24ης και της 28ης Θαργηλιώνος.
Διαφαίνεται λοιπόν ότι τα Καλλυντήρια θα μπορούσαν να τοποθετηθούν μέσα σε αυτό το διάστημα καισε μία από αυτές τις ημέρες με εξαίρεση την 25η του Θαργηλιώνος την ημέρα του εορτασμού των Πλυντηρίων.
Παρόλα αυτά την 24η Θαργηλιῶνος καταγράφεται αὐξημένη οικονομική κίνηση από το θησαυροφυλάκιο της Θεάς Αθηνάς:

  • τῆς θεοῦ ἐπὶ Κοροίβου ἄρχοντος ἐπὶ τῆς Ἀκαμαντίδος ἑν-
    δεκάτης πρυτανείας· ἑβδόμει φθίνοντος χρήματα ἐδόθη
    ΑΤΤΙΚΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ IG II² 1492, 104-105