Έκτη Ισταμένου Πυανεψιώνος

Ιερή Αρτέμιδος, Προηρόσια, Ωσχοφόρια

Δεκάς Α

6. Έκτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Πυανεψιώνος ΣΤ΄ (6η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 4ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
ΣΤ΄. Έκτη ισταμένου

Γεγονότα

 

  • ΠΡΟΗΡΟΣΙΑ 
  • ΩΣΧΟΦΟΡΙΑ
  • ΘΥΣΙΑ ΣΤΟΝ ΘΗΣΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΙΕΡΟ ΓΕΝΟΣ ΤΩΝ ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΤΩΝ ΕΠΤΑΦΥΛΩΝ ΤΟΥ ΣΟΥΝΙΟΥ
  • ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ
  • ΓΙΓΑΝΤΟΜΑΧΙΑ ΚΑΙ ΝΙΚΗ ΤΩΝ ΘΕΩΝ
  • ΣΕΛΗΝΑΙ
  • ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Τη σημερινή ημέρα τελείται η μηνιαία εορτή αφιερωμένη στην Αρτέμιδα.
Δύο εορτές,τα Προηρόσια και τα Ωσχοφόρια, χρονολογούνται τη σημερινή ημέρα.
Ο Deubner (Feste, σελ.68) χρονολογεί τα Προηρόσια την 5η του Πυανεψιώνος βασιζόμενος στην επιγραφή IG II2 1363, ΣΕΙΡΕΣ 3-7 (Βλέπε την 5η του Πυανεψιώνος) αλλά ο Dow και ο Healey (σελ. 15-16) διαχωρίζουν πολύ σωστά την πρόρρησις της εορτής από την εορτή την ίδια:
― Η παρούσα καταχώρηση καταγράφεται υπό της 5ης του Πυανεψιώνος, και οι συγγραφείς, κατά μία γενική έννοια, χρεώνουν την ημέρα της εορτής στη 5η χωρίς να αντιληφθούν ότι η επιγραφή διευκρινίζει την πρόρρησις της εορτής απ΄ότι την εορτή την ιδια. Υπήρχε το ταξίδι της επιστροφής για τους Ιεροφάντες και τον Κήρυκα μετέπειτα, για ένα βραδύ άριστον, και κάποιος επαρκής χρόνος να παρέλθουν αυτοί που επιθυμούσαν να λάβουν μέρος στην εορτή και να προβούν από την πόλη στην Ελευσίνα κατά πάσα πιθανότητα σε πομπή.
Δεν υπάρχει καμμία απόδειξη ότι θυσία ήταν απογευματινή ή νυχτερινή, και η σύνδεση της με την τελετή των Προηροσίων του Ράριου Πεδίου φαίνεται να εξαιρείται .
Τα Προηρόσια μετά βίας ίσως να πραγματοποιούνταν την 5η.
Στην πραγματικότητα μόνο μία ημέρα είναι διαθέσιμη.
Τα Πυανέψια καταγράφονται αμέσως μετά, κάτω από την καταχώριση των Προηροσίων, και τελούνταν την εβδόμη.
Έτσι τα Προηρόσια κατά απόδειξη τελούνταν την 6η του Πυανεψιώνος.
Εάν αυτή η ημερομηνία που προτάθηκε από τον Dow και τον Healey είναι σωστή, και αν τα Πρηρόσια ήταν εορτή της Αθηναϊκής Πολιτείας, οι συνελεύσεις της Βουλής τότε, τη σημερινή ημέρα, πρέπει να ήταν μέρος των δρώμενων που λάμβαναν χώρα μία ετήσια εορτή.
Οι αποδείξεις υποδεικνύουν, παρόλα αυτά, ότι τα Προηρόσια δεν ήταν εορτή της Αθηναϊκής Πολιτείας.
Ταυτόσημες εορτές συνέβαιναν στον Πειραιά και στο δήμο του Μύρρινθου (Dow και Healey, σελ. 16) και σαν και αυτές τα Προηρόσια, δηλαδή την τελετή του Οργώματος του Ράριου Πεδίου, ήταν πιθανώς εορτή μόνο του Δήμου της Ελευσίνος.
Οι Ελευσίνιοι, βέβαια, προσκαλούσαν τους Αθηναίους να λάβουν μέρος στην πρόρρησις, δηλαδή την 5η του Πυανεψιώνος αλλά αυτή η πρόσκληση των Ελευσινίων δεν ορίζει τα Προηρρόσια ως Αθηναϊκή εορτή.
O W. S. Ferguson (ΕΣΠΕΡΙΑ 1938, ΣΕΛ. 27-28), ταυτίζεται με τον Jacoby (Fragmenta Gr Hist , Τομος 2, σελ. 215-216, σημ. 137), και χρονολογεί τα Ωσχοφόρια στη σημερινή ημέρα.
Το Ιερό ημερολόγιο του γένους των Σαλαμινίων των Επταφυλών και του Σουνίου
(Ferguson, Εσπερ. 1938. σελ. 3-5) περιγράφει μία θυσία στον Θησέα, την 6η του Πυανεψιώνος:
ΣΕΙΡΑ 92:
― Πυανοψιώνος, έκτει Θησεί υν ΔΔΔΔ· εις τάλλα ΗΗΗ.
Ο Ferguson και ο Jacoby ταυτίζουν αυτή τη θυσία με την Πλουτάρχου (Θησεύς 22-
23) αναφορά περί των Ωσχοφορίων. Αμέσως μετά εδραιώνουν την ακόλουθη αναφορά στη συστοιχία των εορταστικών ημερών:
― Ωσχοφόρια, στο Φάληρο την 6η του Πυανεψιώνος.
― Πυανόψια, εν άστει την 7η του Πυανεψιώνος.
― Θήσεια, την 8η του Πυανεψιώνος.
Η αναγνώριση αυτής της μοναδικής θυσίας με τον Θησέα και τα Ωσχοφόρια δεν είναι, παρόλα αυτά, με κανέναν τρόπο βέβαιη.
Υπάρχουν αναρίθμητες θρησκευτικές τελετές συσχετισμένες με τον Θησέα αυτή την εποχή στον μήνα Πυανεψιώνα (Πλουταρχος Θησεύς,4, 22-23,27,36), και η ειδική σημασία αυτής της θυσίας στον Θησέα δεν είναι βέβαιη.
Τα Ωσχοφόρια σίγουρα τελούνταν σε κάποια ημέρα αυτή την περίοδο, αλλά η συγκεκριμένη ημέρα δεν μπορει να εδραιωθεί για την εορτή.
Επίσης, ούτε τα Προηρόσια αλλά ούτε και τα Ωσχοφόρια είναι αποδεδειγμένες περιπτώσεις εορτών που τελούνταν σε ημέρες συνελεύσεων.
Η ημέρα των Ωσχοφορίων δεν έχει εδραιωθεί με σιγουριά, και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι τα Προηρόσια ήταν εορτή της Αθηναϊκής Πολιτείας.
Δύο συνελεύσεις εδραιώνουν την σημερινή ημέρα ώς ημέρα συνελεύσεων της Βουλής.
ΟΤΤΟ ΚΕΡΝ, ΕΚ ΤΩΝ ΕΠΙΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ,
ΒΕΡΟΛΙΝΟ 1900, Aρ. 37, σελ. 27-28, σειρ. 1-4, έτος -209:
― άρχοντος επί της Ιπποθωντίδος πέμ
πτης πρυτανείας Αρχικλής Χαριδήμου Έρχιεύς εγραμ
μάτευε· βουλής ψήφισμα· Πυανεψιώνος έκτει ισταμένου,
εβδόμει της πρυτανείας· βουλεί εμ βουλευτηρίωι
IG II2 1014, ΣΕΙΡΕΣ 1-5, έτος -109:
― Επί Ιάσονος άρχοντος του μετά Πολύκλειτον επί της
. . . . ίδος τετάρτης πρυτανεί
ας ο Επιφανής Επιφάνους Λαμπρεύς εγραμμάτευεν·
περί ιερών· Καλλικρατίδης
Καλλικράτου Στειριεύς γράμματα τάδε παρέδωκεν εις
την βουλήν και τον δή
μον· Πυανεψιώνος έκτη ισταμένου, πέμπτη της
πρυτανείας· βουλή εν βουλευτη
ρίωι
Αὐτὴ τὴν ἡμέρα ἐπίσης οἱ Ἀθηναῖες ἔψηναν ψωμάκια κουλούρες καὶ σὲ σχῆμα τῆς ἡμισελήνου, τὶς περίφημες Σελῆναι, καὶ γιὰ κάθε ἕξι ἀπὸ αὐτὰ στὴ σειρὰ, ἔπλαθαν καὶ μιὰ ἕβδομη, ποὺ τὴν ὀνόμαζαν:
― βοῦς ἕβδομος,κατὰ μίμησιν πρωτοφύους σελήνης.
(ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΙΛΙΑΔΟΣ Σ 575.1165.4
― Ἕβδομος Βοῦς
ΗΣΥΧΙΟΣ
Τὴν ἕκτη ἡμέρα ἑορταζόταν ἡ ἀνάμνηση τῆς Νίκης ἐπὶ τῶν Γιγάντων :
―Ἕκτη ἡμέρα• ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν ἡμερῶν, ἐν ταύτῃ γάρ μυθεύεται τοὺς θεοὺς νενικηκέναι τοὺς γίγαντας
(ΕΛΛΗΝ ΠΑΡΟΙΜΙΩΝ 176)