Έκτη Ισταμένου Μουνιχιώνος

Ιερή Αρτέμιδος, Αρτέμιδος Σωτείρας, Πομπή στο Δελιφίνιο

Δεκάς Α

6. Έκτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Μουνιχιώνος ΣΤ΄ (6η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 10ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
ΣΤ΄. Έκτη ισταμένου

Γεγονότα

  • ΙΕΡΗ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ
    (επίσημη αττική εορτή για τα συμβολικά γενέθλια της θεάς)
  • ΙΕΡΗ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ ΣΩΤΕΙΡΑΣ
  • ΠΟΜΠΗ ΠΑΡΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΔΕΛΦΙΝΙΟ (ΔΕΛΦΙΝΙΑ)
  • ΙΚΕΤΗΡΙΑ ΗΡΩΟΣ ΘΗΣΕΩΣ ΣΤΟΝ ΑΠΟΛΛΩΝΑ (ΔΕΛΦΙΝΙΟ)
  • ΣΥΝΟΔΟΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣΤΩΝ
  • ΜΝΗΜΗΪΑ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΣΤΗΝ ΓΙΓΑΝΤΟΜΑΧΙΑ
    (αναμνηστική της νίκης των θεών επί των γιγάντων)
  • ΣΕΛΗΝΑΙ, προσφορές, παραδοσιακά αρτίδια

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Ὁ Πλούταρχος καταγράφει ὅτι αὐτὴν τὴν ἡμέρα οτι νεαρὰ κορίτσια πραγματοποιοῦσαν πομπὴ πρὸς τὸ Δελφίνιον :
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 18
― ἕκτῃ μηνὸς ἐπὶ θάλασσαν Μουνυχιῶνος, ᾗ καὶ νῦν ἔτι τὰς κόρας πέμπουσιν ἱλασομένας εἰς Δελφίνιον.
O Deubner ὑποστηρίζει ὅτι αὐτὴ ἡ πομπὴ συνδέεται και σχετίζεται μὲ τὴν ἑορτὴ τῶν Δελφινίων (Feste σελ. 201).
Ο E. Pfuhl (De Atheniensium Pompis Sacris, σελ. 79) προτείνει ότι αυτή η πομπή γίνεται προς τιμήν της Αρτέμιδος παρά του Απόλλωνος. Την σημερινή ημέρα αρχίζουν οι εορτασμοί επίσης των Αρτεμισίων στην ιερή Δήλο. Ο E. Pfuhl δεικνύει ότι η έκτη ημέρα είναι η συμβολική ημέρα των γενεθλίων της Αρτέμιδος, και οι δυό τους, Αρτέμιδα και Απόλλων λατρεύονται στο Δελφίνιον.
Τὸ δ΄ἔτος τῆς 185ης Ὀλυμπιάδος (-37) πραγματοποιεῖται θυσία καὶ σύνοδος τῶν Σωτηριαστῶν πρὸς τιμὴν τῆς Ἀρτέμιδος Σωτείρας :
ΑΤΤΙΚΗ ΕΠΙΓΡΑΦΗ IG II² 1343
― ἐπὶ Θεοπίθου ἄρχοντος, Μουνιχιῶνος
ἕκτῃ· ἐπειδὴ Διόδωρος Σωκράτου Ἀφιδναῖος
εὔνους ὢν διατελεῖ τῶι κοινῶι τῶι
Σωτηριαστῶν καὶ λόγῳ καὶ ἔργωι πράττων τὰ
συνφέροντα τῇ συνόδωι…καὶ ἀναθῖναι ἐν τῶι τεμένει τῆς Σωτείρας
Ἡ σύνοδος τῶν Σωτηριαστῶν συνδέεται μὲ τὴν πομπὴ στὸ Δελφίνιον.
Ἡ θεὰ Σωτείρα ποὺ λατρεύεται ἀπὸ τοὺς Σωτηριαστές είναι ἡ θεά Ἄρτεμις διότι αὐτὴ ἡ ἐπιγραφὴ βρέθηκε στὸ ἱερὸ τῆς Σωτείρας Ἀρτέμιδος.
Ἡ ἔκτακτη σύνοδος γιὰ τὴν Ἀρτέμιδα ἐπιβεβαιώνει ὅτι ἡ Ἀρτέμιδα καὶ ὄχι ὁ Ἀπόλλων λατρεύεται αυτή τὴν ἡμέρα.
Τὰ γενέθλια τοῦ Ἀπόλλωνος ἑορτάζονται τὴν ἐπομένη.
Ὁ Πλούταρχος ἀναφέρει ὄτι τὴν ἕκτη Μουνιχιῶνος ὁ ἧρως Θησεύς κατέθεσε στὸ Δελφίνιον ἱκετηρία ὑπὲρ αὐτοῦ εἰς τὸν Ἀπόλλωνα πρὶν τὸ ταξίδι του στὴ Κρήτη.
Ἡ ἱκετηρία είναι ἕνας κλάδος ἀπὸ τὴν ἱερὴ ἐλαία τῆς Ἀθηνᾶς μὲ στέμμα ἀπὸ λευκὰ ἔρια:
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΘΗΣΕΥΣ 18.
― γενομένου δὲ τοῦ κλήρου παραλαβὼν τοὺς λαχόντας ὁ Θησεὺς ἐκ τοῦ πρυτανείου, καὶ παρελθὼν εἰς Δελφίνιον, ἔθηκεν ὑπὲρ αὐτῶν τῷ Ἀπόλλωνι τὴν ἱκετηρίαν. ἦν δὲ κλάδος ἀπὸ τῆς ἱερᾶς ἐλαίας, ἐρίῳ λευκῷ κατεστεμμένος. εὐξάμενος δὲ κατέβαινεν ἕκτῃ μηνὸς ἐπὶ θάλασσαν ἱσταμένου Μουνυχιῶνος.
Τὸ Δελφίνιον εἶχε ἰδρυθεῖ ἀπὸ τὸν Αἰγέα καὶ λειτουργοῦσε και ὡς δικαστήριο:
ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ 8.119
― τὸ ἐπὶ Δελφινίῳ δικαστήριον ἱδρῦσθαι μὲν ὑπὸ Αἰγέως λέγεται Ἀπολλωνι Δελφινίῳ καὶ Ἀρτεμίδι Δελφινία.
Ἐκεῖ ὁ Θησεύς πῆρε χρησμό ἀπὸ τὸν θεὸ τῶν Δελφῶν γιὰ νὰ λάβει τὴν θεὰ Ἀφροδίτη ὡς ὀδηγόν του καὶ νὰ τὴν ἐπικαλεσθεῖ ὡς συνοδοιπόρον, ἀμέως μετὰ θυσίασε μία αἶγα .
Γενικῶς ἡ 6η ἱσταμένου τοῦ κάθε μηνὸς ἦταν ἱερὴ γιὰ γενέθλια τῆς Ἀρτέμιδος.
ΣΧΟΛΙΑ ΠΛΟΥΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ. 1127
― Ἔξω τῶν ἑορτῶν ἱεραὶ τινες τοῦ μηνὸς ἡμέραι νομίζονται Ἀθήνῃσι θεοῖς τισιν. . . ἡ δὲ ἕκτη τῇ Ἀρτεμίδι, καὶ ἄλλη ἄλλῳ.
Αὐτὴ τὴν ἡμέρα ἐπίσης οἱ Ἀθηναῖες ψήνουν ψωμάκια (6ης Μουνιχιῶνος) κουλούρες καὶ σὲ σχῆμα τῆς ἡμισελήνου, τὶς περίφημες Σελῆναι, καὶ γιὰ κάθε ἕξι ἀπὸ αὐτὰ στὴ σειρὰ, ἔπλαθαν καὶ μιὰ ἕβδομη, ποὺ τὴν ὀνόμαζαν:
(ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΙΛΙΑΔΟΣ Σ 575.1165.4
― βοῦς ἕβδομος,κατὰ μίμησιν πρωτοφύους σελήνης.
ΗΣΥΧΙΟΣ
― Ἕβδομος Βοῦς
Τὴν ἕκτη ἡμέρα ἑορτάζεται ἡ ἀνάμνηση τῆς Νίκης ἐπὶ τῶν Γιγάντων :
ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΙΜΙΩΝ 176Γ)
―Ἕκτη ἡμέρα• ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν ἡμερῶν, ἐν ταύτῃ γάρ μυθεύεται τοὺς θεοὺς νενικηκέναι τοὺς γίγαντας «θεωρεί ότι η έκτη μέρα είναι ακατάλληλη για τη γέννηση κόρης, παρόλο που αυτή η ημέρα ήταν αφιερωμένη στην Αρτεμη ως γενέθλια ημέρα της θεάς· γι αυτό γεννήθηκε πριν από τον Απόλλωνα, προκειμένου να ξεγεννήσει τον αδελφό της.
Γιατί πως είναι δυνατόν η πρώτη έκτη μέρα , που είναι τέλεια, να μην είναι δεόντως αφιερωμένη στη θεά των τοκετών, καθώς ο τοκετός δεν αφορά όσα είναι ακόμα ατελή (γιατίη εξαγωγή τέτοιων εμβρύων είναι άμβλωση) αλλά τα τέλεια;
Η Αρτεμις, λοιπόν, η οποία τελειοποιεί τα κυήματα καί αποκαλύπτει τις φυσικές αρχές που κυριάρχησαν στην ύλη, δικαιολογημένα λέγεται από τους μύθους ότι γεννήθηκε την έκτη ημέρα· και επίσης δικαιολογημένα αυτή η ημέρα είναι ακατάλληλη για τις γεννήσεις θυληκών· γι αυτό η θεά εκείνη κυριαρχεί μεν στο φωτισμό της σελήνης, αλλά είναι παρθένα και δεν θέλει να γεννά.
Λέει , λοιπόν, ότι αυτή η έκτη μέρα είναι ακατάλληλη για τη γέννηση των θυληκών· υποδεικνύει όμως ότι είναι ευνοϊκή, όπως θα πεί, για τη γέννηση των ανδρών, και κατάλληλη για τους ευνουχισμούς των κατσικιών και αρνιών (τα οποία είπε πώεα μήλων, ποίμνια των προβάτων), επειδή ο ευνουχισμός αφαιρεί την γονιμότητα τους.
Ίσως και αυτή η εξάδα είναι φυσιολογικά κατάλληλη για την τελείωση των ανδρών και όχι των γυναικών, επειδή είναι γέννημα δύο αριθμών, της δυάδας και της τριάδας, και επειδή μέσα της κυριαρχεί η τριάδα :
Γιατί είναι τριμερής, αποτελούμενη από τη μονάδα, τη δυάδα και την τριάδα, με το αθροισμα των οποίων είναι ίση και για αυτό είναι τέλεια.
Είναι λοιπόν κατάλληλη για τη θεία γέννηση, είναι όμως ακατάλληλη για τη θνητή γέννηση του ίδιου γένους».
ΠΡΟΚΛΟΣ, ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΗΣΙΟΔΟ, ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ 785-786
― ουδέ μέν ή πρώτη
ΗΣΙΟΔΟΣ , ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ 785-786

Close Menu