Έκτη Ισταμένου Ελαφηβολιώνος

Από την δύση του ηλίου της 19ης Μαρτίου έως την δύση του ηλίου της 20ης Μαρτίου

Δεκάς Α

6. Έκτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Ἑλαφηβολιώνος ΣΤ΄ (6η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 9ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
ΣΤ΄. Έκτη ισταμένου

Γεγονότα

 

  • ΑΡΤΕΜΙΣ ΕΛΑΦΗΒΟΛΟΣ
  • ΕΛΑΦΗΒΟΛΙΑ
  • ΘΥΟΜΕΝΑ ΕΛΑΦΩΝ ΑΡΤΩΝ
  • ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ
  • ΣΕΛΗΝΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ
  • ΜΝΗΜΗΪΑ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΣΤΗΝ ΓΙΓΑΝΤΟΜΑΧΙΑ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Ο Ένατος μήνας στο Αθηναϊκόν Έτος πήρε τὸ όνομα του απὸ τὴν Αρτέμιδα Ἐλαφηβόλο. Τὸ όνομα ἀνταποκρίνεται σὲ μία εορτὴ που είναι ἀφιερωμένη στὴ θεὰ Αρτεμιδα καὶ λαμβάνει χώρα τὴν 6η Ελαφηβολιώνος, τὴν καθιερωμένη ιερὴ ημέρα της θεάς γιὰ όλους τοὺς μήνες.

Στην Ελαφηβόλο Αρτέμιδα, θα αφιερώσουμε τριποδικούς λέβητες όπου οι λειτουργοί και οι μάγειροι της εορτής θα ετοιμάσουν το κρέας των θυσιών, οι μητέρες θα ετοιμάσουν τους Έλαφους άρτους μορφοποιημένοι πεπλατυσμένοι σε σχήμα νεαρού ελαφιού ζυμωμένοι από σιτάρι και μέλι, (άρτος με σουσάμι ολόγυρα και μέσα ζεστό μέλι, που προσφέρεται στην Αρτέμιδα στην εορτή της, στα Ελαφηβόλια, Αθήναιος 646e), οι άρτοι αυτοί γίνονται ολοκαυτώματα στην θέση των νεβρών, των νεογέννητων ελαφιών που προστατεύονται από την θεά αυτή την εποχή, οι Αθηναίοι αφιερώνουν συμβολικά βέλη και τόξα στην θεά με ανταμοιβή την Χάρη της θεάς και την προστασία των παίδων τους, τα κορίτσια αφιερώνουν τα πρώτα κοσμήματα της εφηβείας τους. Ο ρόλος της θεάς στο αιματηρό κυνήγι που συμβόλιζε στην Αρχαϊκή Εποχή, εξηγεί τον ρόλο της στον έλεγχο της Μηναρχίας και των Τοκετών.
Στα Ελαφηβόλια, έξω απο το Ιερό της θεάς και απέναντι από τον βωμό , σε ύψωμα υπάρχει μια τεράστια λατρευτική Τράπεζα προσφορών για τους προσκυνητές στο Καλαπόδι Λοκρίδος, πάνω σε αυτή την λατρευτική Τράπεζα , στο κέντρο υπάρχει το άγαλμα του θεού Απόλλωνος. Ο εορτασμός των Ελαφηβολίων σταμάτησε βίαια από τον Θεοδόσιο, τον +3ο αιώνα , όπως μας λένε τα αναθήματα των προγόνων μας.

Η προέλευση της εορτής ανάγεται σὲ παλαιότερους χρόνους καὶ είναι Φωκικὴ.
Ο Πλούταρχος αναφέρει:
― και τον Δαϊφαντον ανεδησαν, ως τα άριστα τη Φωκιδι βεβουλευομενον, τα δ΄αυτά και τους παίδας ιδία φασιν εκκλησιασαντας επιψηφισασθαι. Πραχθέντων δε τουτων, συμβαλοντες οι Φωκείς περί Κλεωνας της Υαμπολιδος ενικησαν. Το μεν ουν ψηφισμα Φωκέων Απονοιαν οι Ελληνες ωνόμασαν. εορτη εκ πασων μεγιστην τα Ελαφηβόλια μεχρι νυν τη Αρτεμίδι της Νίκης εκείνης εν Υαμπολιδι τελουσιν.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, 244d ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΑΡΕΤΑΙ


Τότε η εορτη ετελειτο σε αναμνηση της νικης των Φωκέων κατα των Θεσσαλών. Ο Ευστάθιος σχολιαζοντας στους στιχους της Οδυσσειας Κ 158-170αναφερει ότι:
― ορα δε ως και ει και Ιωνικώς τα πολλά κατα θηλυ γενος η έλαφος προφέρεται, άλλ’ ενταυθα ερσενικώς προηνεκται δια το μη κατ ειδος λελεχθαι. οτι δε και τις παλκους ανεπλάσσετο εν ελαφηβολιοις δια σταιτος και μέλιτος και σησαμου ελαφος καλουμενος ο δειπνοσοφιστης ιστορει, εορτης δε όνομα τα ελαφηβόλια.
ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΟΔΥΣ.Κ 158-170
― έλαφος, πλακους ο τοις Ελαφηβολιοις αναπλασσόμενος δια σταιτος και μελιτος και σησάμου.
ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΔΕΙΠΝΟΣΟΦΙΣΤΑΙ 14, ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ


ΤΑ ΠΑΤΡΙΑ: Τα Ελαφηβόλια, η μεγάλη πυρά, η προστάτις και τροφός Άρτεμις, οι ηρωϊκές γυναίκες των Φωκέων, οι νεβρίδες μικροί έλαφοι, η καθαρτική δύναμη του Απόλλωνος.

Προς τιμήν της θεάς Αρτέμιδος εορτάζονται σήμερα τα Ελαφηβόλια που, είναι η πιο μεγάλη εορτή των Φωκέων στην πόλη των Ύαντων, που οι απόγονοι τους μετέφεραν την Μνημηϊα και στην πόλη των Αθηναίων. Ο τόπος της εορτής μας μεταφέρει στον τόπο των αρχέγονων Ύαντων που κυνηγημένοι από τον στρατό του Κάδμου, έφυγαν από τις Θήβες και μετεγκαταστάθηκαν στην πόλη που ίδρυσαν, την Υάμπολη.

Η τεράστια π υ ρ ά είναι το βασικό στοιχείο της εορτής και σχετίζεται με την πυρά της «φωκικής απόνοιας».

Για να κατανοήσουμε το λατρευτικό πλαίσιο των Ελαφηβολίων θα ανατρέξουμε στο βιβλίο 10 των Φωκικών του Παυσανία και θα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο Παυσανίας γράφει• 10.1-2•

― Το μέρος της φωκικής γης, όσο βρίσκεται γύρω από την Τιθορέα και τους Δελφούς, είναι φανερό πως σε παλαιούς χρόνους πήρε το όνομά του από κάποιο κορίνθιο Φώκο, υιό του Ορνυτίωνος (εγγονός του βασιλέως Σισύφου και για πολλούς υιός του Ποσειδώνος). Όχι πολλά χρόνια αργότερα, Αιγινήτες ήρθαν με τα πλοία τους στον τόπο αυτόν μαζί με το Φώκο, τον υιό του βασιλέως Αιακού, και το όνομα αποδόθηκε σε ολόκληρη την χώρα που λέγεται και στις ημέρες μας Φωκίς (Φωκίδα• η γή του Φώκου).

Οι Φωκείς φτάνουν ως την θάλασσα, αντίκρι στην Πελοπόννησο, εκεί όπου βρίσκεται το επίνειο των Δελφών, Κίρρα, και προς το μέρος της Βοιωτίας, εκεί όπου είναι η πόλη Αντίκυρα. Προς το μέρος του Λαμιακού κόλπου δεν τους αφήνουν να φτάσουν ως την θάλασσα οι υποκνημίδιοι Λοκροί (αυτοί που ζούν στους πρόποδες του όρους Κνημίδος, πάνω από τα σημερινά Καμμένα Βούρλα)•, γιατί αυτοί κατοικούν την Φωκίδα ψηλά σ΄αυτό το μέρος, δηλαδή οι Σκαρφείς (Λοκρική πόλη σημερινό Σκάρφεια , ανατολικά των Θερμοπυλών και του παραθαλάσσιου οικισμού Μώλος), πέρα από την Ελάτεια, και από την Υάμπολη και τις Αβές, όσοι νέμουνται την πόλη Οπούντα (νοτιοανατολικά της Αταλάντης) και το επίνειο του Οπούντα Κύνο.

Τα ονομαστότερα έργα τους οι Φωκείς τα έφεραν εις πέρας όλοι από κοινού• έλαβαν μέρος στον πόλεμο του Ιλίου και πολέμησαν κατά των Θεσσαλών (α΄ ιερός πόλεμος) προτού οι Μήδοι εκστρατεύσουν κατά της Ελλάδος• και πραγματοποίησαν οι Φωκείς τότε κατορθώματα αξιομνημόνευτα• παρά την Υάμπολη δηλαδή, εκεί που περίμεναν να γίνει η εισβολή των Θεσσαλών τοποθέτησαν υδρίες πήλινες, τις σκέπασαν με χώμα, και περίμεναν το ιππικό των Θεσσαλών.

Οι Θεσσαλοί που δεν είχαν καμμία πληροφορία για το τέχνασμα των Φωκέων, χωρίς να το καταλάβουν, οδήγησαν το ιππικό τους πάνω στις υδρίες. Εκεί, επειδή τα πόδια των αλόγων εισχωρούσαν ανάμεσα στις υδρίες, τραυματίζονταν, και οι άνδρες σκοτώνουνταν από τους Φωκείς και έπεφταν από τα άλογα.

Οι Θεσσαλοί περισσότερο οργισμένοι τώρα κατά των Φωκέων, μαζεύτηκαν από όλες τις πόλεις τους και έκαμαν εκστρατεία κατά της Φωκίδος• οι Φωκείς που φοβούνταν εξ’ ίσου και τη γενική προετοιμασία των Θεσσαλών και το πλήθος του ιππικού και μαζί με αυτό την εξάσκηση στον πόλεμο και των αλόγων και των ίδιων των ιππέων, στέλλουν στους Δελφούς και ζητούν από το θεό (Απόλλων) τρόπο να ξεφύγουν από τον κίνδυνο που τους απειλεί• και τους ήρθε το εξής μάντευμα: «θα φέρω σε σύγκρουση έναν θνητόν με έναν αθάνατον| και θα δώσω νίκη και στους δύο, περισσότερη όμως στο θνητό».

Όταν οι Φωκείς το έμαθαν αυτό, έστειλαν στους εχθρούς, ευθύς μόλις άρχισε η νύχτα, τριακόσιους άνδρες, διαλεχτούς με άρχοντά τους τον Γέλωνα και την εντολή να κατασκοπεύσουν τους Θεσσαλούς με όσο πιο κρυφό τρόπο μπορούσαν και να επιστρέψουν στο στράτευμά τους από τον πιο άγνωστο δρόμο, χωρίς να αρχίσουν τη μάχη με δική τους πρωτοβουλία. Όλοι οι διαλεχτοί αυτοί άνδρες εξοντώθηκαν από τους Θεσσαλούς, και οι ίδιοι και ο αρχηγός τους Γέλων• ποδοπατήθηκαν από τα άλογα και σκοτώθηκαν από τους άνδρες.

Η συμφορά αυτή τέτοια προξένησε κατάπληξη στο στρατόπεδο των Φωκέων, ώστε και τις γυναίκες και τα παιδιά και ό,τι μπορούσαν να οδηγήσουν ή να μεταφέρουν, και ενδύματα και χρυσά και αργυρά αντικείμενα και τα αγάλματα των θεών, τα μάζεψαν όλα όλα σε ένα μέρος, ετοίμασαν μια π υ ρ ά όσο μπορούσαν πιο μεγάλη και άφησαν επικεφαλής σε αυτά τριάντα άνδρες. Στους άνδρες δόθηκε η διαταγή, αν συμβεί να νικηθούν οι Φωκείς στη μάχη, να σφάξουν πρώτα τις γυναίκες και τα παιδιά, να ανεβάσουν ως θύματα πάνω στην πυρά κι αυτά και τα αντικείμενα και να βάλουν έπειτα φωτιά στην πυρά και να εξοντωθούν και οι ίδιοι είτε αναμεταξύ τους είτε πέφτοντας μέσα στο ιππικό των Θεσσαλών.

Από το περιστατικό αυτό όλες οι σκληρές σκέψεις ονομάζουνται από τους Έλληνες α π ό ν ο ι α φ ω κ ι κ ή (απονοημένη φωκική απόφαση). Ευθύς κατόπιν οι Φωκείς έκαμαν μια εξόρμηση κατά των Θεσσαλών. Αρχηγοί τους ήταν ο Ροίος από την Άμβροσσο και ο Δαϊφάντης από την Υάμπολη (ο δεύτερος του ιππικού, ο αμβροσσέας του πεζικού στρατού)• την κυριώτερη όμως θέση ανάμεσα στους άρχοντες την είχε ο Ηλείος μάντις Τελλίας και στον Τελλία είχαν στηρίξει οι Φωκείς έχοντας υπ’ όψη τους την απόφαση για τις γυναίκες και τα παιδιά και βλέποντας πως η σωτηρία τους αμφιταλαντεύεται και δεν είναι ασφαλής, επιχειρούσαν παντός είδους τολμηρές πράξεις• επειδή είχαν και την εύνοια των θεών, μπόρεσαν να κερδίσουν νίκη λαμπρότατη.

Τότε όλοι οι Έλληνες κατάλαβαν τον χρησμό που δόθηκε από τον Απόλλωνα στους Φωκείς• οι αρχηγοί δηλαδή των δύο στρατών έδιναν ως σύνθημα στις μάχες, στους Θεσσαλούς την Ιτωνία Αθηνά και στους Φωκείς τον ήρωα Φώκο, από τον οποίο αυτοί πήραν το όνομά τους.

Για το κατόρθωμα αυτό οι Φωκείς έστειλαν τότε αναθήματα στους Δελφούς εικόνες του Απόλλωνα, του μάντι Τελλία και άλλων όσοι ήσαν αρχηγοί του στρατού στη μάχη και μαζί και μερικών τοπικών ηρώων• οι εικόνες αυτές ήταν έργα του Αργείου Αριστομέδοντα.―

Αυτά γράφει ο Παυσανίας για τον πόλεμο μεταξύ των Θεσσαλών και των Φωκέων που έγινε το αίτιο για τα Ελαφηβόλια. Ο πόλεμος αυτός χρονολογείται από τον Ηρόδοτο (8. 27) λίγα έτη προτού γίνει η εκστρατεία του Ξέρξη κατά της Ελλάδος (λίγο μετά τα -500).

Οι Θεσσαλοί είχαν καταλάβει τη Φωκίδα και είχαν αναγκάσει τους Φωκείς να καταφύγουν στα υψώματα του Παρνασσού. Μέσα στην απόγνωση τους οι Φωκείς αποφάσισαν να κάνουν την τελευταία μεγάλη προσπάθεια κατά των Θεσσαλών. Το αναφερόμενο από τον Παυσανία περιστατικό των γυναικών και παιδιών το αναφέρει διεξοδικώτερα ο Πλούταρχος στην αρχή του έργου του Γ υ ν α ι κ ώ ν α ρ ε τ α ί για να παινέψει τις ηρωϊδες γυναίκες των Φωκέων, οι οποίες θα άξιζε να εγκωμιαστούν από «ένδοξο συγγραφέα»• οι Θεσσαλοί λέει είχαν μπεί στην Φωκίδα, πάλι από τη Λοκρίδα, με όλο τον στρατό τους αποφασισμένοι να σκοτώσουν τους άνδρες και να εξανδραποδίσουν τις γυναίκες και τα παιδιά.

Οι Φωκείς αποφάσισαν να αναλάβουν μια απεγνωσμένη τελευταία προσπάθεια κατά των Θεσσαλών: συγκέντρωσαν πριν όλες τις γυναίκες και τα παιδιά σε ένα μέρος, καθώς και ξύλα πολλά για να ανάψουν μεγάλη πυρά. Στους φρουρούς που άφησαν αυτού έδωσαν την διαταγή, μόλις βεβαιωθούν πως οι Φωκείς νικήθηκαν, να βάλουν γρήγορα φωτιά στα ξύλα και να κάψουν τα γυναικόπαιδα.

Οι γυναίκες ρωτήθηκαν και σε σύσκεψη τους ενέκριναν πρόθυμα το σχέδιο των ανδρών τους• το ίδιο και τα παιδιά που τα ρώτησαν ξεχωριστά. Η σύγκρουση των Φωκέων με τους Θεσσαλούς έγινε στη θέση Κλεωνές, στην περιοχή της Υαμπόλεως, και οι Φωκείς, πολεμώντας με πνεύμα υπέρτατης α υ τ ο θ υ σ ί α ς νίκησαν.

Σε ανάμνηση της νίκης αυτής, γράφει, ο Πλούταρχος, οι Φωκείς τελούσαν μέχρι των ημερών του στην Υάμπολη την πιο μεγάλη εορτή προς τιμήν της Αρτέμιδος, τα Ελαφηβόλια. Οι Φωκείς κατέφυγαν στον Παρνασσό όπου εκεί κυριαρχεί η θεά Αρτέμιδα που προστάτεψε και έκρυψε τα παιδιά και τις γυναίκες στις πλαγιές και τους έθρεψε με τις νεβρίδες (τα μικρά ελάφια) που αφθονούν στην άνοιξη.

Ο Πλούταρχος σχετίζει την εορτή αυτή με την μεγάλη πυρά της φωκικής απόνοιας, και για αυτό δεν αφήνει αμφιβολία πως ήταν μια από τις συνήθεις εορτές πυράς που είχαν συνδεθεί με διάφορους θεούς, αλλά ιδιαίτερα με την Αρτέμιδα στην άνοιξη.

Μια από τις αντιπροσωπευτικότερες εορτές του είδους , αρκετά και καλά γνωστή, είναια τα Λάφρια της Καλυδώνας που είχαν διαδωθεί και στην Πάτρα, όπου τα περιγράφει ο Παυσανίας (7. 18, 8-13 στα Αχαϊκά).

Ο σκοπός αυτής της πυράς, στην οποία ρίχνονται να καούν ζωντανά παλιότερα, ήμερα και άγρια ζώα, (νεβρίδες και άλλα) και αργότερα μιμήματα ζυμωτά νεβρίδων από πλακούντες άρτους παραγεμισμένους με μέλι, και καρπούς, είναι η τόνωση της γονιμότητας της ήρεμης και άγριας φύσης αλλά ακόμη και με την προστασία του Απόλλωνος, η αποτροπή των ασθενειών μετά το πέρας του Χειμώνος, καθώς η πυρά έχει και καθαρτική δύναμη.


Αυτή την ημέρα προσφέρονται στη θεά θυσίες άγριων μικρών ελαφιών. Στους κλασικούς χρόνους έχει παψει η θυσια ελαφιων. Με την εισοδο της Ανοιξεως οι Αθηναίες ζυμώνουν αρτους επιπεδους (πλακουντες) με μελι και σουσαμι, σε σχημα ελαφιου και τα προσφέρουν στο ιερο της Αρτεμιδος, ετσι καθιερώθηκαν αναίμακτες προσφορές απο ζύμη· οι προσφερόμενοι άρτοι ονομάζονται Έλαφοι.
Ονομάζονται Ελαφοι για να θυμιζουν το κυνηγι του ελαφιου. Καποιος μπορει να υποθεσει εδω οτι η χρηση των αρτων γινοταν επειδη οι φτωχοτερες οικογενειες δεν ειχαν τη δυνατοτητα για την προμηθεια ελαφιου λογω του κοστους αλλα δεν ειναι ετσι εδω οπως συνεβαινε στα Διάσια.
Το κυνηγι του ελαφιου στην Αττικη, του -4ου αιωνος,ηταν λιγο δυσκολο για τον καθενα, και ηταν δυσκολο να προνοησει να εχει φρεσκο σφαχτο για την εορτη λογω της σπανιότητας του ειδους.
Οταν ειχε αρχισει η λατρεια της Αρτεμιδος στα αρχαια χρονια των προγονων, τα ελαφια ηταν διαθεσιμα στους κυνηγους κατα εκατονταδες στους λοφους του λεκανοπεδιου της Αττικης και αρκετοι Αθηναιοι θηρευαν τα θηραματα υπο την ευνοια της θεας.
Με την εξελιξη της ομως της γεωργιας και των οικισμων στα προαστια τα ελαφια αναγκαστηκαν να υποχωρισουν στις ορεινες περιοχες της Αττικης και η λατρεία της θεας με τον συγκεκριμενο τιτλο, Ελαφηβολος, εγινε προνομιο των ολιγων και ικανων που μπορουσαν να θηρευσουν την συγκεκριμενη περιοδο.
Η εορτη , οπως και τοσες αλλες εορτες στην Αττικη, επισκιαστηκε απο τα Διονυσια εν Αστει.
Ο μηνας αυτος κυριαρχειται απο την αιγλη των Διονυσιων εν Αστει.



Στην Αθήνα

Η σημερινή ημέρα είναι ιερή και για τα συμβολικά γενέθλια της θεάς Αρτέμιδος και είναι επίσημη αττική εορτή.
― η δε έκτη τη Αρτεμίδι, και άλλη άλλω.
ΣΧΟΛΙΑ, ΠΛΟΥΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ 1127
Την έκτη ημέρα του κάθε μηνός εορταζόταν η νίκη των θεών επί των Γιγάντων:
―Ἕκτη ἡμέρα· ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν ἡμερῶν, ἐν ταύτῃ γάρ μυθεύεται τοὺς θεοὺς νενικηκέναι τοὺς γίγαντας
(ΣΥΛΛΟΓΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΙΜΙΩΝ 176G)
Τη σημερινή ημέρα οι Αθηναίες έψηναν αρτίδια στο σχήμα της ημισελήνου, τις Σελήνες, για κάθε έκτη στη σειρά έπλαθαν και μιά εβδόμη που την ονόμαζαν :
― βοῦς ἕβδομος,κατὰ μίμησιν πρωτοφύους σελήνης.
(ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΙΛΙΑΔΟΣ Σ 575.1165.4
― Ἕβδομος Βοῦς
ΗΣΥΧΙΟΣ

«θεωρεί ότι η έκτη μέρα είναι ακατάλληλη για τη γέννηση κόρης, παρόλο που αυτή η ημέρα ήταν αφιερωμένη στην Αρτεμη ως γενέθλια ημέρα της θεάς· γι αυτό γεννήθηκε πριν από τον Απόλλωνα, προκειμένου να ξεγεννήσει τον αδελφό της.
Γιατί πως είναι δυνατόν η πρώτη έκτη μέρα , που είναι τέλεια, να μην είναι δεόντως αφιερωμένη στη θεά των τοκετών, καθώς ο τοκετός δεν αφορά όσα είναι ακόμα ατελή (γιατίη εξαγωγή τέτοιων εμβρύων είναι άμβλωση) αλλά τα τέλεια;
Η Αρτεμις, λοιπόν, η οποία τελειοποιεί τα κυήματα καί αποκαλύπτει τις φυσικές αρχές που κυριάρχησαν στην ύλη, δικαιολογημένα λέγεται από τους μύθους ότι γεννήθηκε την έκτη ημέρα· και επίσης δικαιολογημένα αυτή η ημέρα είναι ακατάλληλη για τις γεννήσεις θυληκών· γι αυτό η θεά εκείνη κυριαρχεί μεν στο φωτισμό της σελήνης, αλλά είναι παρθένα και δεν θέλει να γεννά.
Λέει , λοιπόν, ότι αυτή η έκτη μέρα είναι ακατάλληλη για τη γέννηση των θυληκών· υποδεικνύει όμως ότι είναι ευνοϊκή, όπως θα πεί, για τη γέννηση των ανδρών, και κατάλληλη για τους ευνουχισμούς των κατσικιών και αρνιών (τα οποία είπε πώεα μήλων, ποίμνια των προβάτων), επειδή ο ευνουχισμός αφαιρεί την γονιμότητα τους.
Ίσως και αυτή η εξάδα είναι φυσιολογικά κατάλληλη για την τελείωση των ανδρών και όχι των γυναικών, επειδή είναι γέννημα δύο αριθμών, της δυάδας και της τριάδας, και επειδή μέσα της κυριαρχεί η τριάδα :
Γιατί είναι τριμερής, αποτελούμενη από τη μονάδα, τη δυάδα και την τριάδα, με το αθροισμα των οποίων είναι ίση και για αυτό είναι τέλεια.
Είναι λοιπόν κατάλληλη για τη θεία γέννηση, είναι όμως ακατάλληλη για τη θνητή γέννηση του ίδιου γένους».
ΠΡΟΚΛΟΣ, ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΗΣΙΟΔΟ, ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ 785-786
― ουδέ μέν ή πρώτη
ΗΣΙΟΔΟΣ , ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ 785-786
ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ ΕΛΑΦΗΒΟΛΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ