Δεκάτη Φθίνοντος Μουνιχιώνος

Ιερή Αθηνάς, Ιερή Τριτοπατόρων

Δεκάς Γ

21. Εικοστή πρώτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Μουνιχιώνος ΚΑ΄ (21η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 10ος

Δεκαήμερο Γ΄, το Φθίνον
ΚΑ΄. Ἡ εἰκοστή πρώτη, ἡ δεκάτη φθίνοντος, ἡ ἀμφιδεκάτη, ἀμφ’εἰκὰς, μετεικὰς, ἡ εἰκὰς πρώτη

Γεγονότα

  • ΙΕΡΗ ΑΘΗΝΑΣ
  • ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΤΡΙΤΟΠΑΤΟΡΕΣ
  • ΗΜΕΡΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Ημέρα ιερή γιὰ τὴν Ἀθηνᾶ.
― Ἱστάμενον μηνὰ ὡς εἰκάδα (ἑὼς εἰκάδιος) ἔλεγον. μετὰ δὲ τοῦτο πρώτην φθίνοντος δευτέρα φθίνοντος. Φιλόχορος δὲ πάσας τὰς τρεῖς ἱερὰς (20,21,22) λέγει τῆς Ἀθηνᾶς.
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΗΣΙΟΔΟ 778
Τὴν 21η Μουνιχιῶνος στὸ ἱερὸ θυσιολόγιο τῆς Μεγάλης Δημαρχίας τῆς Ἐρχιᾶς καταγράφεται προσφορὰ ἄνευ οινου καὶ θυσία κριοῦ πρὸς τιμὴν τῶν Τριτοπατόρων :
Θεοί
― Μονιχιῶνος δ
εκάτει ὑστέ
ραι, Τριτοπα
τρεῦσι, Ἐρχι,
οἷς, νηφάλιο
ς, οὑ φορά: ΔΗΗ
SEG 21 541 41-46
Μια συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου, το έτος -208, καταγράφει ο Dow στις Πρυτανείες, σελ 86-88, σειρές 1-3.
Ποιοὶ ἦταν οἱ Τριτοπάτορες ;
Ὁ Σουΐδας καταγράφει στὸ λεξικὸ του τὸν Ἀμαλκείδη τὸν Πρωτοκλέα καί τὸν Πρωτοκρέοντα :
― Δήμων ἐν τῇ Ἀτθίδι φησίν ἀνέμους εἶναι τούς Τριτοπάτορας• Φιλόχοροςδέ τούς Τριτοπάτρεις πάντων γεγονέναι πρώτους. τήν μέν γάρ γῆν καί τόνἥλιον, φησίν, ὅν καί Ἀπόλλωνα τότε καλεῖν, γονεῖς αὐτῶν ἠπίσταντο οἱ τότε ἄνθρωποι• τούς δέ ἐκ τούτων τρίτους πατέρας. Φανόδημος δέ ἐν ἕκτῳ φησίνὅτι μόνοι Ἀθηναῖοι θύουσι καί εὔχονται αὐτοῖς ὑπέρ γενέσεως παίδων, ὅταν γαμεῖν μέλλωσιν. ἐν δέ τῷ Ὀρφέως Φυσικῷ ὀνομάζεσθαι τούς Τριτοπάτορας Ἀμαλκείδην καί Πρωτοκλέα καί Πρωτοκρέοντα, θυρωρούς καί φύλακας ὄντας τῶν ἀνέμων. Ὁ δέ τό Ἐξηγητικόν ποιήσας Οὐρανοῦ καί Γῆς φησιναὐτούς εἶναι• ὀνόματα δέ αὐτῶν Κόττον, Βριάρεων καί Γύγην
ΣΟΥΪΔΑΣ ΛΕΞΙΚΟ Τριτοπάτορες•
καί Φωτίου, Λέξ. συναγ.:
― Τριτοπάτρεις οἱ μέν ἀνέμους, Φιλόχορος δέ τούς πρώτους ἐκ τῆς Γῆς καί Οὐρανοῦ, ἄρξαντας δέ γενέ-σεως• ἐν δέ τοῖς Ὀρφικοῖς ἀνέμων παῖδα.
Αὐτά πνεύματα τῶν προγόνων φαίνονται γονιμικά, σὲ αὐτά δέ εὔχονται, τὰ νεόνυμφα ζευγάρια, «ὑπέρ γενέσεως παίδων».
Τήν πίστη αὐτή παρακολουθοῦμε καί στά σχετικά μέ τήν καρποφορία τῆς γῆς:
― καί θύομέν γ᾽ αὐτοῖσι τἀναγίσματα ὥσπερ θεοῖσι, καί χοάς γε χεόμενοι αἰτούμεθ᾽ αὐτούς δεῦρ᾽ ἀνεῖναι τἀγαθά.
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ 488, 12
― ἀπό γάρ τῶν ἀποθανόντων αἱ τροφαί καί αὐξήσεις καί σπέρματα γίνονται•
ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΠΕΡΙ ΔΙΑΙΤ. 4. 92
Ὁ Φανόδημος λοιπὸν μαρτυρεῖ [Ἀπόσπασμα 4 ] ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι προσέφεραν θυσίες καὶ προσευχὲς στοὺς Τριτοπάτορες, πρὶν τελέσουν τὸ γάμο τους γιὰ τὴν γέννηση τῶν παιδιῶν τους. Οἱ Τριτοπάτορες νὰ ἤσαν οἱ ψυχὲς τῶν νεκρῶν προγόνων.
Αὐτὴ ἀποδείχθηκε καὶ ἀπὸ τὶς ἀνασκαφὲς στὸν Κεραμεικὸ (1909-1910) ὅπου ἦρθε στὸ φῶς μιὰ σπουδαία ἀνακάλυψη , ἀπὸ ἕνα σύνολο ἱερῶν καὶ τάφων, τὸ ἱερὸ τους τὸ Τριτοπάτρειον.
Δύο λίθινοι ὄροι τοῦ -5ου αἰῶνα ἔχουν χαραγμένα τὰ ἐξῶς :
― ΗΟΡΟΣ ΙΕΡΟΝ ΤΡΙΤΟΠΑΤΡΕΩΝ ΑΒΑΤΟΝ ,
― ΗΙΕΡΟΝ ΤΡΙΤΟΠΑΤΡΕΩΝ
Ἕνας τρίτος λίθος στὸ σημεῖο διακλάδωσης τῆς ὁδοῦ τῶν τάφων μὲ τὴν Ἱερὰ Ὁδό, φέρει μὲ ἀρχαϊκὰ γράμματα τὴν ἐπιγραφή:
― ΗΙΕΡΟΝ ΤΡΙΤΟΠΑΤΡΕΩΝ.
Σήμερα στὸ σημεῖο αὐτὸ ,παραδίπλα βρίσκεται τὸ μεταγενέστερο χριστιανικὸ κτίσμα τῆς ἁγίας τριάδος !
Κατὰ μιὰ ἄλλη ἐκδοχὴ, οἱ Τριτοπάτορες περιγράφονται ὡς μυθικοὶ προγονοὶ . Ὁ συγγραφέας τοῦ Ἐξηγητικόν, ὁ Κλειτόδημος ἤ Κλείδημος , ὁ ἀρχαιότερος συγγρφέας γιὰ τὰ τοπικὰ ἔθιμα τῶν Ἀθηναίων, καταγράφει ὅτι οἱ Τριτοπάτορες ἦταν γυιοὶ τοῦ Οὐράνου καὶ τῆς Γαίας, καὶ τὰ ὀνόματα τους ἦταν:
― Κόττον, Βριάρεων καὶ Γύγην
Σήμερα, εναγίσματα και χοές ἄνευ οἴνου, μὲ γάλα, μέλι ἤ νερό πριν την ανατολή του ηλίου θὰ ἦταν τὸ ὀρθό καὶ το δεκτόν από τους Τριτοπάτορες.

Close Menu