Δεκάτη Φθίνοντος Μαιμακτηριώνος

Πομπαία

Δεκάς Γ

21. Εικοστή πρώτη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Μαιμακτηριώνος ΚΑ΄ (21η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 5ος

Δεκαήμερο Γ΄, το Φθίνον
ΚΑ΄. Ἡ εἰκοστή πρώτη, ἡ δεκάτη φθίνοντος, ἡ ἀμφιδεκάτη, ἀμφ’εἰκὰς, μετεικὰς, ἡ εἰκὰς πρώτη

Γεγονότα

  • ΙΕΡΗ ΑΘΗΝΑΣ
  • ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ ΖΗΝΩΝΟΣ ΤΟΥ ΚΙΤΙΕΩΣ 130η ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ (-260-259)
  • ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ (-289)
  • ΠΟΜΠΑΙΑ (ΠΙΘΑΝΗ ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΦΘΙΝΟΝ ΔΕΚΑΗΜΕΡΟ)

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Φαίνεται , από τον βίο του Ζήνωνος του Κιτιέως, στις βιογραφίες του Διογένους Λαέρτιου, ότι ανεγέρθη ένα ψήφισμα μετά τον θάνατο του, ψηφίζοντας υπέρ της μνήμης του ένα ταφικό μνημείο στον Κεραμεικό και έναν χρυσό στέφανο :
ΨΗΦΙΣΜΑ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΕΡΙ ΖΗΝΩΝΟΣ
― ΕΠ΄ΑΡΡΕΝΙΔΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΣ, ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΚΑΜΑΝΤΙΔΟΣ
[ΦΥΛΗΣ], ΠΕΜΠΜΤΗΣ ΠΡΥΤΑΝΕΙΑΣ, ΜΑΙΜΑΚΤΗΡΙΩΝΟΣ
ΔΕΚΑΤΗ ΥΣΤΕΡΑ, κ [γ΄..] [ά] ΚΑΙ ΕΙΚΟΣΤΗ ΤΗΣ ΠΡΥΤΑΝΕΙΑΣ,
ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΥΡΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΕΔΡΩΝ, ΕΠΕΨΗΦΙΣΕΝ ΙΠΠΩΝ
ΚΡΑΤΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΞΥΠΕΤΕΩΝ, ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΜΠΡΟΕΔΡΟΙ·
ΘΡΑΣΩΝ ΘΡΑΣΩΝΟΣ ΑΝΑΚΑΙΕΥΣ ΕΙΠΕΝ.
ΕΠΕΙΔΗ ΖΗΝΩΝ ΜΝΑΣΕΟΥ , ΚΙΤΙΕΥΣ, ΕΤΗ ΠΟΛΛΑ
ΚΑΤΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΝ ΕΝ ΤΗ ΠΟΛΕΙ ΓΕΝΟΜΕΝΟΣ, ΕΝ ΤΟΙΣ
ΛΟΙΠΟΙΣ ΑΝΗΡ ΑΓΑΘΟΣ ΩΝ ΔΙΕΤΕΛΕΣΕ, ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΙΣ
ΣΥΣΤΑΣΙΝ ΑΥΤΩ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΠΟΡΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩΝ
ΕΠ΄ΑΡΕΤΗΝ ΚΑΙ ΣΩΦΡΟΣΥΝΗΝ ΠΑΡΩΡΜΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΒΕΛ-
ΤΙΣΤΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΝ ΙΔΙΟΝ ΒΙΟΝ ΕΚΘΕΙΣ ΑΠΑΣΙΝ
ΑΚΟΛΟΥΘΟΝ ΟΝΤΑ ΤΟΙΣ ΛΟΓΟΙΣ, ΟΙΣ ΔΙΕΛΕΓΕΤΟ· ΤΥΖΗ
ΤΗ ΑΓΑΘΗ ΔΕΔΟΧΘΑΙ ΤΩ ΔΗΜΩ ΕΠΑΙΝΕΣΑΙ ΜΕΝ ΖΗΝΩΝΑ
ΜΝΑΣΕΟΥ, ΚΙΤΙΕΑ, ΚΑΙ ΣΤΕΦΑΝΩΣΑΙ ΧΡΥΣΩ ΣΤΕΦΑΝΩ,
ΚΑΤΑ ΝΟΜΟΝ, ΑΡΕΤΗΣ ΕΝΕΚΑ ΚΑΙ ΣΩΦΡΟΣΥΝΗΣ·
ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΑΙ ΔΕ ΑΥΤΩ ΚΑΙ ΤΑΦΟΝ ΕΠΙ ΚΕΡΑΜΕΙ-
ΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ. ΤΗΣ ΔΕ ΠΟΙΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ
ΟΙΚΟΔΟΜΗΣ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ ΖΕΙΡΟΤΟΝΗΣΑΙ ΤΟΝ ΔΗΜΟΝ ΗΔΗ
ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΕΛΗΣΟΜΕΝΟΥΣ ΠΕΝΤΕ ΑΝΔΡΑΣ ΕΞ ΑΘΗΝΑΙΩΝ―
ΕΓΓΡΑΨΑΙ ΔΕ ΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ
ΕΝ ΣΤΗΛΑΙΣ ΔΥΣΙ, ΚΑΙ ΕΞΕΙΝΑΙ ΑΥΤΩ ΘΕΙΝΑΙ ΤΗΝ ΜΕΝ
ΕΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ, ΤΗΝ ΔΕ, ΕΝ ΛΥΚΕΙΩ· ΤΟ Δ΄ΑΝΑΛΩΜΑ
ΤΟ ΕΙΣ ΣΤΗΛΑΣ ΓΕΝΟΜΕΝΟΝ ΜΕΡΙΣΑΙ ΤΟΝ ΕΠΙ ΤΗΣ
ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ· ΟΠΩΣ ΑΠΑΝΤΕΣ ΙΔΩΣΙΝ. ΟΤΙ Ο ΔΗΜΟΣ Ο
ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΤΟΥΣ ΑΓΑΘΟΥΣ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΣ ΤΙΜΑ ΚΑΙ
ΤΕΛΕΥΤΗΣΑΝΤΑΣ
ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ ΒΙΟΙ ΣΟΦΩΝ 7.10
Η ανάγνωση στη τρίτη σειρα του ψηφίσματος της 23ης [ κγ΄] πρυτανείας εδώ είναι 21η [κα΄] πρυτανεία και πιθανόν είναι αλλοιωμένη, οι Φυλές εκείνη την περίοδο στην Αττική ήταν δώδεκα και η κάθε μία υπηρετούσε για ένα μηνα.
Ο Κορσίνι χρονολογεί το έτος του ΑΡΡΕΝΙΔΟΥ την 130η Ολυμπιάδα (-260, -259) και τον θάνατο του του Ζήνωνος λίγο πιο πριν. Βάσει αυτής της της αρχής η ημερομηνία του ψηφίσματος μας δείχνει Μαιμακτηριώνος 21, Περίοδος 3.22, Κύκλος 10, Ετος -259, το οποίο ήταν εμβόλιμο έτος στο χρονολόγιο του Μέτωνος που χρημοποιούσαν οι Έλληνες και είναι αμφίβολο αν οι πρυτανείες εκείνη την εποχή άρχιζαν και έληγαν με τους μήνες.
Ο Διογένης μας έδωσε να καταλάβουμε ότι ο Ζήνων ήταν 80 ετών στην 130η Ολυμπιάδα, (-260), και πέθανε σε ηλικία 82 ετών.
Αν ναί , όχι νωρίτερα από το -259, και πιθανών το -258.
ΕΠΙΣΗΣ
Τη σημερινή ημέρα στο 4ο έτος της 122ης Ολυμπιάδος (-289) πραγματοποήθηκε άλλη μία συνέλευση της Εκκλησίας του δήμου:
IG ΙΙ² 669, σειρές 1-5
― ἐπὶ Ἀριστωνύμου ἄρχ[οντος ἐπὶ τῆς ]
ος πέμπτης πρυτανεί[ας, ἧι Θρασωνίδης Ν]
ς Αἰθαλίδης ἐγραμμ[άτευεν· Μαιμακτηριῶνος δ]-
εκάτει ὑστέραι, δε[υτέραι καὶ εἰκοστεῖ τῆς πρ]-
υτανείας· ἐκκλησ[ία κυρία· τῶν προέδρων ἐπεψη]-
φιζεν Δημήτριος [ κα]-
ὶ συμπρόεδροι· ἔ[δοξεν τῆι βουλῆι καὶ τῶι δήμω]-
ι· Εὔβουλος Χαρ[ εἶπεν· ἐπειδὴ]
πρότερόν τε
[τ]ὸ̣ν Ἑλλήν[ων ]
Περί του βίου του Ζήνωνος του Κιτιέως μπορείτε να διαβάσετε στο ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑΣ – ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
http://didaskaleioellinikotitas.wordpress.com/2013/09/22/διογενουσ-λαερτιου-βιοι-φιλοσοφων-το-4/
― Φιλόχορος δὲ πάσας τας τρεις ιερὰς της Αθηνάς (20,21,22)
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΗΣΙΟΔΟ 778
Σήμερα εισερχόμαστε στο τελευταίο δεκαήμερο του Μαιμακτηριώνος.
Με τον Πυανεψιώνα οι μήνες του θερινού κύκλου φτάνουν στο τέλος τους και αρχίχει η χειμερινή περίοδος με επόμενο μήνα τον Μαιμακτηριώνα.
Ο Μαιμακτηριών, δεν περιέχει κάποια ακριβής χρονολογημένη εορτή.
Ο βασικός λόγος για αυτό είναι η κακή αλλαγή του καιρού και η πτώση της θερμοκρασίας που δεν ενδείκνυται για υπαίθριες εκδηλώσεις και εορτασίες.
Οι γεωργικές εργασίες παύουν και ξαναρχίζουν πάλι στην περίοδο της ανοίξεως.
Ο μήνας ανήκει ολοκληρωτικά στον Δία τον Μαιμάκτη, δηλαδή τον Ταραζώδη και τον Θορυβώδη, τον θεό των καταιγίδων όπως μας προσδίδει το όνομα του .
ΠΕΡΙ ΕΟΡΤΗΣ ΠΟΜΠΑΙΩΝ
Στον Μαιμακτηριώνα καταγράφεται (οχι με χρονολογημένη ακρίβεια), μία εορτή όπου με δεήσεις προς τον Δία προσπαθούσαν να κατευνάσουν την οργή του και την καταστρεπτική δύναμη των ανέμων του.
Η κυριολεκτική και φυσική πλευρά αυτού άνηκε σε πιό πρώϊμη περίοδο όπου η μανία του καιρού ήταν καταστρεπτική για τα οικήματα και τη σοδειά των αγρών.
Εδώ υπήρχε μία άλλη εναπομείνουσα πτυχή του Διός όπου οι αρχαίοι σωστα τη συσχέτιχαν με το επίθετο «ΜΕΙΛΊΧΙΟΣ».
Αυτό ήταν ένα επίθετο για τον Δία που σημαίνει ο Πράος, ο Πραϋντικός (Μ.Ε.Λ)
Στη τελευταία δεκάδα του μηνός λάμβανε χώρα μία πομπή που ήταν αφιερωμένη στον ΜΕΙΛΙΧΙΟ ΔΙΑ, και ήταν εξαγνιστικών και εξευμενιστικών προθέσεων.
Το κεντρικό στοιχείο αυτής της πομπής ήταν μία προβειά , ένα δέρας κριαριού που το ονόμαζαν: ΔΙΟΝ ΚΩΔΙΟΝ :
― Διός κώδιον. ου το ιερείον Διί τέθυται· θύουσι τε τω
Μειλιχείω και τω Κτησίω Διί. τα δε κώδια τούτων
φυλάσσουσι, Δία προσαγορεύοντες. χρώνται δ΄αυτοίς οι
τε Σκιρροφοριών την πομπήν στέλνοντες και ο δαδούχος εν Ελευσίνι και άλλοι τινες υποστορνύντες αυτά τοις ποσί των εναγών
ΛΕΞΙΚΟ ΣΟΥΪΔΑ Λήμμα : ΔΙΟΣ ΚΩΔΙΟΝ
― ώς εν Ιλιάδι φαίνεται και οι το διοπομπειν δε ερμηνεύοντες φασιν ότι δίον εκάλουν κώδιον ιερείου τιθάντος Διϊ μειλιχίω εν τοις καθαρμοίς φθίνοντος μαιμακτηριώνος μηνός ότε ήγοντο τα πομπαία. και καθαρμών εκβολαί εις τας τριόδους εγίνεντο. είζον δε μετά χείρας πομπόν· ο περ ην, φασί, κηρύκιον σέβας Ερμού. και εκ του τοιούτου πομπού και του ρηθέντος δίου το διοπομπείν. και τούτο μεν ούτως εξ ιστορίας. αλλως δε κοινότερον διπομπείν και αποδιοπομπείν εφαίνετο το , Διός αλεξικάκου επικλήσει εκπέμπειν τα φαύλα.
ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΡΑΨ Χ
Από τα σχόλια του Ευστάθιου και του λεξικού Σουϊδα μαθαίνουμε ότι ένας αμνός θυσιαζόταν στον Δία και η προβιά του φυλασσόταν και περιφερόταν για εξαγνισμό.
Οι ιερείς το περιέφεραν για να πάρει μαζί του τα «μιάσματα» και μετα το κατέστρεφαν
Αυτοί που ήθελαν να εξαγνιστούν έπρεπε να σταθούν με το αριστερό τους πόδι πάνω σε αυτό.
Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα το ότι η προβειά απορροφούσε το μίασμα.
Από αυτή τo κηρύκειο του Ερμού (πομπός) η εορτή πήρε το όνομα (τα) Πομπαία.
Ο εορτασμός μας παραπέμπει στη λατρεία των αποτρόπαιων θεών για εξευμενισμό, ήπιο χειμώνα και προστασία των καρπών