Δευτέρα Ισταμένου Βοηδρομιώνος

Αγαθού Δαίμονος, Νικητήρια Αθηνάς

Δεκάς Α

2. Δεύτερη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Βοηδρομιώνος Β΄ (2η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 3ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Β΄. Δευτέρα, δευτέρα ισταμένου

Γεγονότα

  • ΝΙΚΗΤΗΡΙΑ ΑΘΗΝΑΣ
  • ΙΕΡΗ ΑΓΑΘΟΥ ΔΑΙΜΟΝΟΣ
  • ΙΕΡΗ ΧΘΟΝΙΩΝ ΘΕΩΝ
  • ΙΕΡΗ ΗΡΩΩΝ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Νικητήρια Ἀθηνᾶς ἐπὶ τοῦ Ποσειδῶνος
Ἱερὴ γιὰ τὸν Ἀγαθὸ δαίμονα , Χθονίων θεῶν ἀλλὰ καὶ γιὰ ὅλους τοὺς ἥρωες.
Τὴν ἡμέρα αὐτὴ πραγματοποιείται ἡ μηνιαία ἑορτὴ ἀφιερωμένη στὸν Ἀγαθὸ Δαίμονα, ἐπίσης ἀμέσως μετὰ τὴ δύση τοῦ Ἡλίου ξεκινούσαν οἱ ἐορτασμοὶ γιὰ τὰ νικητήρια τῆς θεᾶς Ἀθηνᾶς ἐπὶ τοῦ Ποσειδῶνος.
Ἡ ἑορτὴ μαρτυρεῖται ἀπὸ τὸν Πρόκλο:
― ἔτι τοίνυν τῆς Ἀθηνᾶς τὰ νικητήρια παρὰ Ἀθηναίοις ἀνύμνηται,
καὶ ἑορτὴν ποιοῦνται ταύτην ὡς τοῦ Ποσειδῶνος ὑπὸ τῆς Ἀθηνᾶς νενικημένου
καὶ ὡς τῆς γενεσιουργοῦ τάξεως ὑπὸ τῆς νοερᾶς κεκρατημένης
καὶ ὡς μετὰ τὴν τῶν ἀναγκαίων κατασκευὴν τῶν οἰκούντων τὴν χώραν ταύτην ἐπὶ τὴν κατὰ νοῦν ὁρμησάντων ζωήν·
γενέσεως γὰρ εἶναι τὸν Ποσειδῶνα προστάτην, νοερᾶς δὲ ζωῆς ἔφορον τὴν Ἀθηνᾶν.
ΠΡΟΚΛΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΕΙΣ ΤΙΜΑΙΟΝ ΠΛΑΤΩΝΟΣ 53D
Ἡ ἡμερομηνία σημειώνεται καὶ ἀπὸ τὸν Πλούταρχο σὲ δύο ἀναφορὲς:
ΗΘΙΚΑ 489Β
― τὴν γὰρ δευτέραν ἐξαιροῦσιν [‘Αθηναῖοι] ἀεὶ τοῦ Βοηδρομιῶνος, ὡς ἐν ἐκείνη τῶ Ποσειδῶνι πρὸς τὴν
Ἀθηνᾶν γενομένης τῆς διαφορᾶς.
ΗΘΙΚΑ 741Β
― ὅτι καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Βοηδρομιῶνος ἡμέραν ἐξαιροῦμεν οὐ πρὸς τὴν σελήνην,
ἀλλ᾽ ὅτι ταύτῃ δοκοῦσιν ἐρίσαι περὶ τῆς: χώρας οἱ θεοί.’
‘πάντα’ εἶπεν ὁ Λαμπρίας ‘ὅσῳ τοῦ Θρασυβούλου γέγονε Ποσειδῶν πολιτικώτερος,
εἰ μὴ κρατῶν ὡς ἐκεῖνος
Ὁ Mommsen (Feste, σελ. 171, σημ. 4) ἀπορρίπτει τὴν ἡμερομηνία ποὺ δίδεται ἀπὸ τὸν Πλούταρχο μὲ πάρα πολὺ ὑποκειμενικὸ τρόπο.
Ὁ Deubner (Feste, σελ. 235 σημ. 2) ἐπιρρεάζεται ἐπίσης ἀπὸ τὶς ἀμφιβολίες τοῦ Mommsen πάνω στὸ ἐρώτημα του γιὰ τὴν ἀκριβὴ ἡμερομηνία τῆς ἑορτῆς.
ΔΕΝ ὑπάρχει ὡστόσο κανένας λόγος νὰ ἀπορρίψουμε τὶς ξεκάθαρες ἀναφορὲς τοῦ Πλουτάρχου.
Τιμὲς ἀποδίδονται καὶ στοὺς Ἥρωες καὶ χθόνιους θεούς.
― ἀγαθοῦ δαίμονος πόμα·
τὸ μετὰ τὸ δεῖπνον ἄκρατον πινόμενον παρὰ Ἀθηναίοις·
καὶ τὴν β΄ ἡμέραν οὕτως ἐκάλουν.
ΗΣΥΧΙΟΣ
― ἀγαθοῦ δαίμονος·
καὶ ἡμέραν δὲ τὴν δευτέραν τοῦ μηνὸς οὕτως ἐκάλουν. ΣΟΥΪΔΑΣ
Ὁ Ε.Rodhe (1845-1898) στὸ ἕργο του Ψυχὴ (1890-1894) ἀντιλαμβάνεται τὸν ἀγαθὸ δαίμωνα ὡς μία χθόνια θεότητα, αὐτὸ ἐνισχύεται καὶ πηγάζει ἀπὸ τὴν ἀναφορὰ τοῦ Πλούταρχου:
― Καὶ γὰρ Ἕλληνες ἐν τῇ νουμηνίᾳ τοὺς θεοὺς σεβόμενοι τὴν δευτέραν ἥρωσι καὶ δαίμοσιν ἀποδεδώκασι, καὶ τῶν κρατήρων ὁ δεύτερος ἥρωσιν ἔπικίρναται καὶ ἡρωΐσι.
(ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΗΘΙΚΑ 272Α).
Ὁ Ἀθηναῖος συνδέει τὸν ἀγαθὸ δαίμων μὲ τὸν θεὸ Διόνυσο:
― καὶ διὰ τοῦθ’οἱ Ἕλληνες τῷ μὲν παρὰ δεῖπνον ἀκράτῳ προσδιδομένῳ τὸν ἀγαθὸν ἐπιφωνοῦσι δαίμονα, τιμῶντες τὸν εὑρόντα δαίμονα• ἦν δ’οὗτος ὁ Διόνυσος.
ΑΘΗΝΑΙΟΣ 15.675Β
Ἡ μαρτυρία τοῦ Ἀθηναίου εἶναι πολὺ σημαντικὴ ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸ τῆς θεότητος τοῦ Ἀγαθοῦ Δαίμονος διότι βλέπουμε ὅτι τὴν δευτέρα ἱσταμένου τοῦ μηνὸς Ἀνθεστηριῶνος, καταγράφεται μία θυσία στὸ θυσιολόγιο τοῦ Δήμου Ἐρχιᾶς στὸν Διόνυσο.
Ὁ σχολιαστὴς τοῦ Ἀριστοφάνους στὸ ἕργο Νεφέλαι, καθορίζει τὴν δευτέρα ἱσταμένου τοῦ κάθε μηνὸς, ὡς ἡμέρα ποὺ τιμᾶται καὶ ὁ Ποσειδών:
― καὶ γὰρ ἐν τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τεταγμένον ἦν τὸν Δία τιμᾶν, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Ποσειδῶνα, καὶ τοὺς ἄλλους θεοὺς καθεξῆς.
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΝΕΦΕΛΑΙ 616
Αὐτὸ τὸ σχόλιο, εἶναι λανθασμένο, διότι ἡ ἱερὴ ἡμέρα τοῦ Ποσειδῶνος εἶναι ἡ ὀγδόη ἱσταμένου τοῦ κάθε μηνὸς για τους Αθηναίους. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ τοῦ σχολιαστὴ ἀφορᾶ τὴ Νουμηνία καὶ ἡ δήλωση του :
― καὶ τοὺς ἄλλους θεοὺς καθεξῆς
δηλώνει ὄτι γίνεται μία προσπάθεια νὰ παρουσιάσει ἕνα σύστημα ἡμερολογίου ποὺ δὲν ὑπάρχει στὸ Ἀττικὸ Θρησκευτικὸ Ἡμερολόγιο.
Σὲ γενικὲς γραμμὲς ὁ ἀγαθὸς δαίμων εἶναι ἀρχέγονη Ἑλληνικὴ Θεότητα, ἡ ὁποία ἀντιπροσώπευε γενικὰ τὸ πνεῦμα τῆς γονιμότητας καὶ τῆς εὐφορίας.
Κατὰ τὴν κλασικὴ ἐποχὴ ἀπέκτησε ὑπόσταση καὶ λατρευόταν ὡς φύλακας τῆς οἰκογενειακῆς εὐδαιμονίας καὶ τῆς πόλης, προστάτης τῶν ἀμπελιῶν καὶ τῶν χωραφιῶν, συνήθως μαζὶ μὲ τὴν Ἀγαθὴ Τύχη.
Ταυτιζόταν ἄλλοτε μὲ τὸν Δία καὶ ἄλλοτε μὲ τὸν Διόνυσο. Σύμβολά του ἦταν τὸ φίδι ἢ ὁ φαλλός, καὶ στὴ λατρεία του ἦταν ἀφιερωμένη ἡ μέρα ποὺ δοκίμαζαν τὸ νέο κρασί.
Κατὰ τοὺς ἑλληνιστικοὺς χρόνους, συνδέθηκε μὲ τὴ λατρεία τοῦ αἰγυπτιακοῦ θεοῦ Χνοὺμ (τὸν ὁποῖο οἱ Ἕλληνες ὀνόμαζαν Χνούβι, σύμφωνα μὲ τὸν Στράβωνα).

Close Menu