Δευτέρα Ισταμένου Μαιμακτηριώνος

Αγαθού Δαίμονος

Δεκάς Α

2. Δεύτερη ημέρα της σελήνης
ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΥΣΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ

Μαιμακτηριώνος Β΄ (2η)
ΑΤΤΙΚΟΣ ΜΗΝ 5ος

Δεκαήμερο Α΄, το Ιστάμενο
Β΄. Δευτέρα, δευτέρα ισταμένου

Γεγονότα

  • ΑΓΑΘΟΥ ΔΑΙΜΟΝΟΣ
  • ΑΠΑΝΤΩΝ ΧΘΟΝΙΩΝ ΘΕΩΝ
  • ΕΠΩΝΥΜΩΝ ΗΡΩΩΝ ΚΑΙ ΗΡΩΪΔΩΝ
  • ΘΟΡΙΚΟΣ, ΗΡΩΪΝΑΙ ΚΥΠΡΙΣ, ΣΚΙΡΟΣ

Αναφορές Πηγές για την ημέρα

Ἡ δεύτερη ἡμέρα τοῦ κάθε μηνὸς ἐθεωρεῖτο ἡ ἡμέρα τοῦ Ἀγαθοῦ Δαίμονος.
Τιμὲς ἀποδίδονται καὶ στοὺς ήρωες και τις ηρωϊδες.
― ἀγαθοῦ δαίμονος πόμα•
τὸ μετὰ τὸ δεῖπνον ἄκρατον πινόμενον παρὰ Ἀθηναίοις•
καὶ τὴν β΄ ἡμέραν οὕτως ἐκάλουν.
ΗΣΥΧΙΟΣ
― ἀγαθοῦ δαίμονος•
καὶ ἡμέραν δὲ τὴν δευτέραν τοῦ μηνὸς οὕτως ἐκάλουν. ΣΟΥΪΔΑΣ
Ὁ Ε.Rodhe (1845-1898) στὸ ἕργο του Ψυχὴ (1890-1894) ἀντιλαμβάνεται τὸν ἀγαθὸ δαίμων ὡς μία χθόνια θεότητα, αὐτὸ ἐνισχύεται καὶ πηγάζει ἀπὸ τὴν ἀναφορὰ τοῦ Πλουτάρχου:
― Καὶ γὰρ Ἕλληνες ἐν τῇ νουμηνίᾳ τοὺς θεοὺς σεβόμενοι τὴν δευτέραν ἥρωσι καὶ δαίμοσιν ἀποδεδώκασι, καὶ τῶν κρατήρων ὁ δεύτερος ἥρωσιν ἔπικίρναται καὶ ἡρωΐσι.
(ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΗΘΙΚΑ 272Α).
Ὁ Ἀθηναῖος συνδέει τὸν ἀγαθὸ δαίμων μὲ τὸν θεὸ Διόνυσο:
― καὶ διὰ τοῦθ’οἱ Ἕλληνες τῷ μὲν παρὰ δεῖπνον ἀκράτῳ προσδιδομένῳ τὸν ἀγαθὸν ἐπιφωνοῦσι δαίμονα, τιμῶντες τὸν εὑρόντα δαίμονα• ἦν δ’οὗτος ὁ Διόνυσος.
ΑΘΗΝΑΙΟΣ 15.675Β
Ἡ μαρτυρία τοῦ Ἀθηναίου εἶναι πολὺ σημαντικὴ ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸ τῆς θεότητος τοῦ Ἀγαθοῦ Δαίμονος διότι βλέπουμε ὅτι τὴν δευτέρα ἱσταμένου τοῦ μηνὸς Ἀνθεστηριῶνος, καταγράφεται μία θυσία στὸ θυσιολόγιο τοῦ Δήμου Ἐρχιᾶς στὸν Διόνυσο.
Ὁ σχολιαστὴς τοῦ Ἀριστοφάνους στὸ ἕργο Νεφέλαι, καθορίζει τὴν δευτέρα ἱσταμένου τοῦ κάθε μηνὸς, ὡς ἡμέρα ποὺ τιμᾶται καὶ ὁ Ποσειδών:
― καὶ γὰρ ἐν τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τεταγμένον ἦν τὸν Δία τιμᾶν, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Ποσειδῶνα, καὶ τοὺς ἄλλους θεοὺς καθεξῆς.
ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΝΕΦΕΛΑΙ 616
Αὐτὸ τὸ σχόλιο, εἶναι λανθασμένο, διότι ἡ ἱερὴ ἡμέρα τοῦ Ποσειδῶνος εἶναι ἡ ὀγδόη ἱσταμένου τοῦ κάθε μηνὸς. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ τοῦ σχολιαστὴ ἀφορᾶ τὴ Νουμηνία καὶ ἡ δήλωση του :
― καὶ τοὺς ἄλλους θεοὺς καθεξῆς
δηλώνει ὄτι γίνεται μία προσπάθεια νὰ παρουσιάσει ἕνα σύστημα ἡμερολογίου ποὺ δὲν ὑπάρχει στὸ Ἀττικὸ Θρησκευτικὸ Ἡμερολόγιο.
Σὲ γενικὲς γραμμὲς ὁ ἀγαθὸς δαίμων εἶναι ἀρχέγονη Ἑλληνικὴ Θεότητα, ἡ ὁποία ἀντιπροσώπευε γενικὰ τὸ πνεῦμα τῆς γονιμότητας καὶ τῆς εὐφορίας.
Κατὰ τὴν κλασικὴ ἐποχὴ ἀπέκτησε ὑπόσταση καὶ λατρευόταν ὡς φύλακας τῆς οἰκογενειακῆς εὐδαιμονίας καὶ τῆς πόλης, προστάτης τῶν ἀμπελιῶν καὶ τῶν χωραφιῶν, συνήθως μαζὶ μὲ τὴν Ἀγαθὴ Τύχη.
Ταυτιζόταν ἄλλοτε μὲ τὸν Δία καὶ ἄλλοτε μὲ τὸν Διόνυσο. Σύμβολά του ἦταν τὸ φίδι ἢ ὁ φαλλός, καὶ στὴ λατρεία του ἦταν ἀφιερωμένη ἡ μέρα ποὺ δοκίμαζαν τὸ νέο κρασί.
Κατὰ τοὺς ἑλληνιστικοὺς χρόνους, συνδέθηκε μὲ τὴ λατρεία τοῦ αἰγυπτιακοῦ θεοῦ Χνοὺμ (τὸν ὁποῖο οἱ Ἕλληνες ὀνόμαζαν Χνούβι, σύμφωνα μὲ τὸν Στράβωνα)
― ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΤΗΣ ΙΣΣΟΥ ΤΟΝ ΜΑΙΜΑΚΤΗΡΙΩΝΑ
― τοῦτο τὸ τέλος τῇ μάχῃ ἐκείνῃ ἐγένετο ἐπὶ ἄρχοντος Ἀθηναίοις Νικοκράτους μηνὸς Μαιμακτηρῶνος.
― Έτσι τέλειωσε αυτή η μάχη, τον μήνα Μαιμακτηριώνα, όταν στην Αθήνα ήταν επώνυμος άρχων ο Νικοκράτης.
ΑΡΡΙΑΝΟΣ 2.11.12 ΕΤΟΣ -333
ΚΑΙ Ο ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΟ ΜΗΡΟ
― Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ, καίπερ τετρωμένος τὸν μηρὸν ξίφει Ἀλέξανδρος, ὁ δὲ τοὺς τραυματίας ἐπῆλθε, καὶ τοὺς νεκροὺς ξυναγαγὼν ἔθαψε μεγαλοπρεπῶς ξὺν τῇ δυνάμει πάσῃ ἐκτεταγμένῃ ὡς λαμπρότατα ἐς πόλεμον. καὶ λόγῳ τε ἐπεκόσμησεν ὅσοις τι διαπρεπὲς ἔργον ἐν τῇ μάχῃ ἢ αὐτὸς ξυνέγνω εἰργασμένον ἢ ἀκοῇ συμφωνούμενον ἔμαθεν, καὶ χρημάτων ἐπιδόσει ὡς ἑκάστους ξὺν τῇ ἀξίᾳ ἐτίμησεν.
― Την επόμενη μέρα, ο Αλέξανδρος παρά τον τραυματισμό του στο μηρό από ξίφος, επισκέφτηκε τους πληγωμένους και αφού συγκέντρωσε κήδεψε μεγαλόπρεπα τους νεκρούς, παρατάσσοντας όλη τη φάλαγγα με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο που την οδηγούσε στον πόλεμο. Αυτούς που διαπίστωσε προσωπικά ότι διέπρεψαν στη μάχη, η που υπήρχε ομοφωνία για τα κατορθώματα τους, τους τίμησε με τα λόγια του και με δωρεές ανάλογες με την αξία τους.
ΑΡΡΙΑΝΟΣ 2.12.1 ΕΤΟΣ -333

Μην Μαιμακτηριών  λατρείες ηρώων στην Β΄ισταμένου .

Θορικός, Κυπρία (ηρωϊνη), Σκίρος.

 θυσίες προσφορές στον Θορικό Επώνυμο ήρωα και στις Ηρωϊναι  (Ηρωϊδες) Θορικού στον δήμο Θορικού.

Τόπος  λατρείας δηλώνεται ο δήμος Θορικού στο τοπικό λατρευτικό ημερολόγιο, όπου τοποθετούνται μεγάλες λατρευτικές τράπεζες για την λατρεία:

― Θορικώι· βουν μήλαττον ή τετταράκοντα δραχμώς μέχρι πεντήκοντα, ηρωϊνηισι Θορικό τράπεζαν

Η μυθολογία και το αίτιο της λατρείας παραμένουν άγνωστα, πρόκειται για την λατρεία του Επώνυμου  ηρωος  του Θορικού και άγνώστων ηρωϊνων (Κυπρία).

Στο Φάληρο λατρεύεται ο Σκίρος, ή Σκίρων

Τόπος λατρείας ολόκληρη η περιοχή του Φαλήρου (Φιλόχορος 328 θρ. 111, Πλούταρχος Θησεύς 17.6) όπως καταγράφεται στο διάταγμα των Σαλαμινίων , σειρά 93.

Ετάφη στο Σκίρον πάνω στην Ιερά Οδό (Παυσανίας Α.36.3).  Το Σκίρον είναι ο προορισμός για την πομπή στα Σκίρα.

Λατρεία: Γίνεται προσφορά κριού στον Μαιμακτηριώνα  (2η) στον ίδιο βωμό της Αθηνάς Σκιράδος που της αποδίδεται προσφορά μιας εγκύου προβατίνας  το καλοκαίρι.

Αίτιο και μυθολογία.

Στην παράδοση υπάρχουν υπάρχουν τρεις περισσότερο ή λιγότερο ξεκάθαρες προσωπικότητες, αν και έχουν προφανή σημεία επαφής.

(Α’) Ο Σκίρος, ο βασιλιάς της Σαλαμίνας, ο υιός του Ποσειδώνος και  σύζυγος της Σαλαμίνος, (Ησύχιος Σκιράς Αθηνά),  ο Συνοικιστής  της Σαλαμίνος (Φώτιος , Σούδα). Εμπιστεύθηκε τους καλύτερους  ναυσιπλοείς  (Ναυσίθοο και Φαίακα ) στην  εποχής του ώστε να οδηγήσουν και να φέρουν πίσω με ασφάλεια τον Θησέα από την Κρήτη. Στις υπηρεσίες του για το ταξίδι στην Κρήτη, (Φιλόχορος 328, Πλούταρχος Θησεύς 17.6

Αυτή η μορφή βρίσκεται σε κοντινή σχέση  με :

(Β’) Τον Σκίρωνα ή Σκείρωνα τον Μεγαρίτη τον ληστή  που σκοτώθηκε από τον Θησέα και τον  πέταξε στη θάλασσα στο δρόμο από τα Μέγαρα, Βακκχυλίδης 17.24, κ.λπ.· αλλά στην Μεγαρική παράδοση ένας απλός δίκαιος άνθρωπος , γαμπρός του Κυχρέως, πεθερός του Αιακού, (Πλουτ. Θησεύς  10.3),  ή γαμπρός του Πανδίωνος  σύμφωνα με τον Παυσανία  Α.39.1, που αναφέρει την Μεγαρική παράδοση.  Έδωσε το όνομα του στην λατρεία της Αθηνάς Σκιράδος (Πραξίων 484 θρ. 1).

 Λίγο πιο απόμακρος  είναι   (Γ’) ο Σκίρος ο προφήτης.  Ένας Ελευσίνιος προφήτης που έδωσε το όνομά του στην Αθηνά Σκιράς (Φιλόχορος Φιλόχωρος 328 θρ.  14, ή  κατά άλλους ένας Δωδωναίος που ήρθε στην Ελευσίνα και βοήθησε τους Ελευσινίους ενάντια στον Ερεχθέα  (Παυσανίας Α.39.6).