ΗΡΩΟΛΑΤΡΕΙΑ: Ο ήρως Ικάριος και η ηρωϊς Ηριγόνη

ΗΡΩΟΛΑΤΡΕΙΑ: Ο ήρως Ικάριος και η ηρωϊς Ηριγόνη

Ήρως Ι κ ά ρ ι ο ς


Τ ό π ο ς Λ α τ ρ ε ί α ς • Ο δήμος της Ικαρίας (Μεσόγεια) • Ικάριον είναι το σωστό βάσει του επιγραφικού τεκμηρίου IG I³ 253 ΣΕΙΡ. 6-9 (-5ος αιώνας). Ο Λεξιγράφος Στέφ. Bυζάντιος . γράφει «Ικαρία».
Ο ήρως Ικάριος λατρεύεται και στην Αθήνα στα Ανθεστήρια, στο λατρευτικό της Αιώρας , την ημέρα των Χύτρων μαζί με την κόρη του Ηριγόνη όπως προτείνει ο Αιλιανός.


Τ ε λ ε τ ο υ ρ γ ι κ ά • Εφόσον η αναφορά στην επιγραφή IG I³ 253 είναι σωστή, ο ήρως ήταν κάποιος πλούσιος σε σύγκριση με τον Διόνυσο. Προσφέρεται μια θυσία για τον Ικάριο, την κόρη του Ηριγόνη και τον σκύλο της, (Αίλ. 7.28.


Μ ύ θ ο ς • Ο Ικάριος υποδέχθηκε τον θεό Διόνυσο, εκείνος του δίδαξε πώς να φτιάχνει κρασί. Έπειτα ο Ικάριος έδωσε λίγο κρασί σε μια ομάδα βοσκών, οι οποίοι μέθυσαν και πίστεψαν ότι είχαν δηλητηριαστεί και σκότωσαν τον Ικάριο. (Απόλ. 3.14.7).

Ηρωϊς Η ρ ι γ ό ν η


Τ ό π ο ς Λ α τ ρ ε ί α ς • Η Ικαρία ή η Αθήνα. Ικαρία• Η Ηριγόνη ήταν η κόρη του Ικάριου • η θυσία και στους δύο αναφέρεται από τον Αιλιανό Π. Ι. 6.28.

Η Αθήνα • εκεί όπου η τελετή Αιώρα φαίνεται να πραγματοποιείται , εκτός αν είναι διαδεδομένη και σε άλλους δήμους ή και τα δύο.


Τ ε λ ε τ ο υ ρ γ ι κ ά • Οι μύθοι της Ηριγόνης σχηματίζουν δύο αίτια για την Α ι ώ ρ α, μια ιεροτελεστία κατά την στην οποία τα κορίτσια κάθονται σε κρεμαστές κούνιες, που ήταν αφιερωμένες προς τιμήν της, (Υγ. Αστρ. 2.4). Η ονομασία Α λ ή τ ι ς εμφανίζεται επίσης για την εορτή, (Ησ.) και απευθύνεται στην ίδια την Ηριγόνη (πρβλ. επίσης τον αδερφό της Αλήτις, (Υγ. Μυθ. 122, Ησ.αιώρα, Αθ.. 14.6 618E), και σε μία ωδή που άδουν τα κορίτσια στην εορτή (Πολυδ. 4.55).Προφανώς η περιπλάνηση και η αναζήτηση αποτελούσαν μέρος του τελετουργικού αυτού.
Η εορτή συνδέθηκε με ένα μέρος των Ανθεστηρίων (πρ. Αδελφός ετεροθαλής της Ηριγόνης είναι ο Ορέστης – Καλλίμ. θρ. 178) Σε γενικές γραμμές , σε αυτή την εορτή οι μύθοι της Ηριγόνης έχουν, τόσο ζοφερό λατρευτικό όσο και περίλαμπρο λατρευτικό.


Μ ύ θ ο ς. Δύο ιστορίες έχουν ειπωθεί για την Ηριγόνη (που αντιστοιχούν σε δύο λατρείες), τόσο σε συνδυασμό με την τελετή της Αιώρας όσο και σε ορισμένα κοινά σημεία.
Α Μύθος· Η Ηριγόνη ήταν η κόρη του Αιγίσθου και της Κλυταιμνήστρας (Μ. Ετυμ.) , η οποία έφερε τον Ορέστη σε δίκη στο Άρειο Πάγο, (Πάρ, Μ. Α25). Στην απαλλαγή του από το δικαστήριο η Ηριγόνη κρεμάστηκε (Μ. Ετυμ. αιώρα, Απόλλωδ. Επιτ. 6.25), ή ο Ορέστης σκότωσε τον αδερφό της Αλήτη στις Μυκήνες και προσπάθησε κατόπιν να τη σκοτώσει, αλλά σώθηκε από την Αρτέμιδα και την έκανε ιέρειά της στην Αττική, (Υγ. Μυθ. 122, Η τραγωδία Αλήτης θρ. 1β), ή ο Ορέστης την νυμφεύθηκε (Κιναίθων θρ. 4).
Β Μύθος· Η Ηριγόνη ήταν η κόρη του Ικαρίου, ο οικοδεσπότης του Διόνυσου • όταν ο πατέρας της δολοφονήθηκε από βοσκούς στους οποίους είχε δώσει κρασί, πήγε να τον ψάξει με τον σκύλο της, την Μαίρα. Όταν βρήκε το σώμα του κάτω από ένα δέντρο, κρεμάστηκε και επικαλέστηκε καταδεσμούς για τους Αθηναίους. Τα κορίτσια μετά τον θάνατο της Ηριγόνης κατά τον καταδεσμό άρχισαν να απαγχονίζονται . Τότε ζητήθηκε η γνώμη ενός μαντείου, δόθηκε ένας χρησμός και καθιερώθηκε η τελετή της Αιώρας (Ερ. Ηρ. 252-73, Απολλοδ. 3.14.7, Υγ. Αστρ. 2.14).


Ο Σοφοκλής έγραψε μια τραγωδία με την ονομασία «Ηριγόνη», αλλά δεν είναι σαφές ποια από τις δύο ιστορίες ακολούθησε. Η Ηριγόνη ανήκει σαφώς σε μια ευρέως διαδεδομένη ομάδα «απαγχονισμένων» ηρώων και θεών, όπως η Ελένη Δενδρίτις, της τοπικής λατρείας στην Ρόδο (Παυσ. 3.19.9-10) και η Άρτεμις Απαγχομένη, στις Καφύαι, της τοπικής λατρείας της Αρκαδίας.