Ο ΚΥΚΛΟΣ, Ο ΗΛΙΟΣ, Ο ΤΡΟΧΟΣ, Ο ΣΤΑΥΡΟΣ, Ο “ΕΜΨΥΧΟΣ” ΗΛΙΟΣ ΨΥΧΟΠΟΜΠΟΣ, Ο ΒΑΙΤΥΛΟΣ,  Ο ΠΤΕΡΟΦΟΡΟΣ ΔΙΣΚΟΣ, ΟΙ ΜΑΓΟΙ-ΙΕΡΕΙΣ, Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΕΝΣΑΡΚΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΤΕΜΨΥΧΩΣΗΣ, ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΘΡΑ-ΗΛΙΟΥ, ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ, Ο SOL INVICTUS, Ο ΜΙΘΡΑΣ, Η 25Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, ΤΟ ΗΛΙΟΣΤΑΣΙΟ, Ο ΙΞΙΩΝ, Η ΤΙΜΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΑ, Ο ΗΛΙΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΑ ΠΑΤΡΙΑ.

Ο ΚΥΚΛΟΣ, Ο ΗΛΙΟΣ, Ο ΤΡΟΧΟΣ, Ο ΣΤΑΥΡΟΣ, Ο “ΕΜΨΥΧΟΣ” ΗΛΙΟΣ ΨΥΧΟΠΟΜΠΟΣ, Ο ΒΑΙΤΥΛΟΣ, Ο ΠΤΕΡΟΦΟΡΟΣ ΔΙΣΚΟΣ, ΟΙ ΜΑΓΟΙ-ΙΕΡΕΙΣ, Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΕΝΣΑΡΚΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΤΕΜΨΥΧΩΣΗΣ, ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΘΡΑ-ΗΛΙΟΥ, ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ, Ο SOL INVICTUS, Ο ΜΙΘΡΑΣ, Η 25Η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, ΤΟ ΗΛΙΟΣΤΑΣΙΟ, Ο ΙΞΙΩΝ, Η ΤΙΜΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΑ, Ο ΗΛΙΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΑ ΠΑΤΡΙΑ.

Αν θέλουμε να καταλάβουμε αυτό που συμβαίνει σήμερα με την λατρεία του θεού Ήλιου, και όχι με τον ήλιο των Ελλήνων ως ουράνιο σώμα και ως υποδεέστερη θεότητα που υπολείπεται των Ολυμπίων θεών, θα πρέπει πάμε χιλιάδες έτη πίσω στις περιόδους της ιστορίας των ανθρώπων. Στα μνημεία της Μεσοποταμίας και του Ιράν, ανά διάφορες περιόδους και εποχές, εικονίζεται ο βασιλιάς και πίσω από το αλεξήλιο του βασιλιά, βασιλικό σύμβολο, το οποίο ως ανοικτό εικονίζεται πάντα ημισφαιρικό, δεν πρόκειται όμως περί εμβλήματος. Πρόκειται περί θρησκευτικού συμβόλου. . Αλλά τι είναι σύμβολο και ποια η σχέση του στην σύνθεση μιας αναπαράστασης;
Ο πρωτόγονος άνθρωπος λάτρεψε, εκτός από τα ιερά δένδρα και τα συμβολικά ζώα και τα ουράνια σώματα, τον ήλιο, την σελήνη, τους αστέρες, λάτρεψε δε και τα φυσικά φαινόμενα, τις καταιγίδες, τις αστραπές, τις βροντές, την βλάστηση κ.λπ., τα οποία του προκαλούσαν , από την απώτατη αρχαιότητα, άλλα τον θαυμασμό , αλλά την κατάπληξη και τον τρόμο. Σε αυτά τα φαινόμενα απέδωσε με την φαντασία του υπερφυσικές μυστηριώδεις δυνάμεις, τις οποίες προς αναζήτηση προστασίας και βοήθειας από της αποτροπής του κακού λάτρεψε σύμφωνα με τις δοξασίες και τους δημιουργημένους μύθους του εκάστου λαού υπό την μορφή διαφόρων ανεικονικών συμβόλων, ιδεογραμμάτων, χειρονομιών, ύμνων και τύπων, οι οποίοι με την πάροδο του χρόνου απέβησαν μαγικοί τύποι.
Τα σύμβολα είναι έμμεσος εκδήλωση των δοξασιών και παραδόσεων εκάστης φυλής και περιόδου που αποσκοπούν στην ερμηνεία της εσωτερικής ιδέας της λατρείας. Είναι η διατύπωση της θείας δυνάμεως, όπως την αντελήφθη ο πρωτόγονος άνθρωπος. Τα σύμβολα δημιουργήθηκαν σε απώτατους χρόνους, αλλά η εξέλιξή τους ανάγεται στην ιστορική εποχή, υπέστησαν αλλοιώσεις και στο σχήμα και στην σημασία. Είναι ευνόητο ότι πολλά από τα σύμβολα να μένουν ακατάληπτα και ανεξήγητα σήμερα.
Στα μνημεία της Μεσοποταμίας, της κοιτίδας ενός παμπάλαιου λαού, συναντάμε από τα αρχαιότατα χρόνια σύμβολα των λατρευομένων θεών με σχετικές παραλλαγές λόγω του χρόνου, των ξένων επιδράσεων, της διεισδύσεως αλλοδαπών στην χώρα και της εγκαθιδρύσεως νέων δυναστειών. Τα σύμβολα που σχετίζονται με τις αποδιδόμενες ιδιότητες σε κάθε θεότητα με τις θρησκευτικές δοξασίες, τους τύπους λατρείας και τις εορτές διατηρήθηκαν από τον λαό και μετά την κατάλυση του πρώτου Περσικού κράτους δια των Αρσακιδών και Σασσανιδών.
Ο Δίσκος. Ο δίσκος είναι συμβολική παράσταση του ηλίου, του οποίου η λατρεία ανάγεται στους προϊστορικούς χρόνους μεταξύ όλων των λαών του αρχέγονου κόσμου. Οι Αιγύπτιοι και οι κάτοικοι της Μεσοποταμία πάσης εποχής, κυρίως οι Χαλδαίοι, που ανέπτυξαν σε μεγάλο βαθμό την αστρολογία, καθώς και οι Ιρανικοί λαοί, με οποιοδήποτε όνομα είναι γνωστοί, λάτρευαν από όλα τα στοιχεία της φύσεως κατ΄εξοχήν τον ζωοδότη ήλιο με διάφορες ονομασίες και σύμβολα. Τα σύμβολα αυτά, προερχόμενα από μακραίωνη παράδοση, εξακολούθησαν να επαναλαμβάνονται και μετά την απεικόνιση των θεών ως ανθρωπόμορφοι, πολλές φορές και μαζί με τον ανθρωπόμορφο θεό. [ΕΙΚ.1]

Προν τιμήν του ήλιου τελούνταν και διάφορες εορτές . Σημειωτέον και η μια από τις δύο σπουδαιότερες εορτές των Σασσανιδών ήταν αφιερωμένη στον θεό Ήλιο, δηλαδή στον Μίθρα που θα δούμε παρακάτω.
Τα ηλιακά σύμβολα είναι πολλά, παραστατικότερο και συνηθέστερο είναι ο κύκλος, ο δίσκος ή ο τροχός, που συμβολίζει την ατέρμονα περιστροφική κίνηση. Η κίνηση και κυρίως η περιστροφική θεωρείται ενέργεια μαγική για τους Ανατολίτες και τους Αιγυπτίους. Η παραβολή του ήλιου προς τον τροχό ήταν συμβολισμός αρκετά διαδεδομένος από τους αρχαίους ανθρώπους, γι αυτό και η χρήση των τροχών στις εορτές των ηλιοστασίων που να δούμε παρακάτω.


Ως Κύκλος συναντάται ο ήλιος με πολλές διαφορές παραλλαγές τοπικές και χρονικές:
Α’) Ως κύκλος απλός.
Β΄) Ως κύκλος με ακτίνες από του εγγεγραμμένου εντός του κύκλου σταυρού, που κατ’ άλλους σημαίνουν τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, και για άλλους το Τροχό, με τις πολλαπλές ακτίνες του. Κάποιες φορές και μια δέσμη ακτίνων εικονίζεται μεταξύ των κεραιών του σταυρού. Οι συμβολικές εικόνες του σταυρού και του ήλιου, με τον χρόνο απέβησαν και σύμβολα ευτυχίας για τον Ηλιολατρισμό.
Κατά τις μεταρρυθμίσεις του Φαραώ (Αμενώφιος – Αμενχοτέπ Δ΄και των διαδόχων του)οι εκπεμπόμενες ακτίνες του ηλιακού δίσκου στρέφονται μόνο προς τα κάτω και η κάθε μία καταλήγει σε μια παλάμη χεριού. Οι παλάμες χεριού δηλώνουν ότι ο ήλιος παρέχει την ζωή στον άνθρωπο και οτιδήποτε αγαθό.
Γ΄) Ως πτεροφόρος δίσκος. Αυτός είναι αιγυπτιακής προελεύσεως, εκατέρωθεν του πτεροφόρου δίσκου εικονίζεται όφις, ο Ιαρέτ (Ουραίος), ο αυτοκρατορικός ουραίος όφις είναι σύμβολο της ανωτάτης δυνάμεως (Φαραώ),. Το σύμβολο συναντάται από την -2η χιλιετηρίδα με διάφορες παραλλαγές και στις γειτονικές χώρες, εξαπλώνεται και γίνεται γνωστό με την μετανάστευση, την επιγαμία και τα μικροτεχνήματα που διαδίδονταν μέσω του εμπορίου στις πόλεις του Δέλτα. Τα μικροτεχνήματα της Αιγύπτου ήταν περιζήτητα στην Ασία λόγω της καλλιτεχνικής υπεροχής τους από τους τεχνίτες των πόλεων του Δέλτα.
Στην διάδοση του συμβόλου συντέλεσε η ανάπτυξη των φιλικών σχέσεων μεταξύ της Αιγύπτου, των λαών της Μεσοποταμίας και των γειτονικών λαών κατά τον -15ο αιώνα, που ανταγωνίζονταν για την κατοχή της Συρίας, του κοινού εμπορικού κέντρου για την αναζήτηση των πρώτων υλών. Μετά από μακροχρόνιους πολέμους , ο Αμενώφιος (Αμενχοτέπ) Δ, εδραίωσε την ειρήνη και την σύναψη συμφωνίας των λαών στην λεκάνη της Μεσογείου για κοινή πολιτική υπό την ηγεσία των Αιγυπτίων. Οι σχέσεις των λαών έκτοτε δεν ήταν μόνο εμπορικές αλλά απέβλεπαν και βαθύτερη συνεργασία. Επειδή , σύμφωνα με τις αντιλήψεις των αρχαίων λαών, οι θεοί προεξήρχαν στις διαμάχες και τις φιλικές σχέσεις των αρχαίων λαών, για την αρμονική συνεργασία και την επιτυχία της προόδου και της ευημερίας του συμφώνου θεωρήθηκε απαραίτητη και η καλλιέργεια κοινών πνευματικών και θρησκευτικών ιδανικών. Κατά την διάρκεια αυτής της ειρήνης υπήρξε πλήρης ανεξιθρησκεία, ιδρύθηκαν πολλές πόλεις και ιερά ξένων θεών, μεταξύ των οποίων πρώτη θέση κατείχε ο Ήλιος. Το Αιγυπτιακό σύμβολο από τότε παρατηρείται με πολλές παραλλαγές στους λαούς της Δυτικής Ασίας. Το ηλιακό θέμα το συναντάμε και στον δίσκο που βρέθηκε στο Ιδαίον Άντρον , στην Κρήτη. Στην Μεσοποταμία ο ύπατος θεός Ήλιος εικονίζεται και ανθρωπόμορφος που ανέρχεται μέσα από έναν Δακτύλιο που στις πλευρές του απλώνονται πτέρυγες. [ΕΙΚ.2]

Το σύμβολο με τις παραπάνω μορφές παριστάνεται στα μνημεία της Μεσοποταμίας, μετέωρο, πλανώμενο στον ουρανό, με τον βασιλιά, πάνω από το ιερό δένδρο ή τον βωμό.


Ο Κιονίσκος. Ο απλός ή ακτινωτός δίσκος εικονίζεται πάνω σε έναν κιονίσκο, το θέμα πήραν και οι Χριστιανοί, όπως ακριβώς εικονίζονται τα εξαπτέρυγα της Χριστιανικής θρησκείας μέσα στο ιερό, πάνω στην Αγία Τράπεζα. Το ηλιακό σύμβολο πάνω στον κίονα εικονίζεται πάνω στην Τιάρα του θεού Σαμάς, του Ήλιου των Ακκαδίων. Η συνένωση αυτών των δύο στοιχείων, του ηλιακού δίσκου με τον κίονα, έρχεται σε απόλυτη αρμονία με το συμβολικό περιεχόμενο και των δύο, καθώς και ο κίων είναι ηλιακό σύμβολο. Στην προϊστορική αρχαιότητα, οι απώτατοι πρόγονοι τν κιόνων είναι οι Βαίτυλοι, οι ογκώδεις μονόλιθοι, ύψους δεκάδων μέτρων, τους οποίους ο άνθρωπος καθήλωσε στο έδαφος ανάμεσα στα δύο σταθερά σημεία της Ανατολής του ήλιου κατά τις τροπές ως προς τον ορισμό των ωρών (εποχών) του έτους. Από τα δύο σταθερά σημεία οι άνθρωποι βασίζονταν ώστε να ρυθμίζουν τις γεωργικές εργασίες. Την έναρξη της εκάστου εποχής των τροπών την εόρταζαν με ποικίλες συμβολικέ τελετουργίες, ιεροπραξίες, τυπικές τελετουργικές χειρονομίες, ύμνους κτλ. Οι Αιγυπτιακοί οβελίσκοι είναι ηλιακά σύμβολα αυτής της έννοιας για τον θεό Ρα, τον Ήλιο δηλαδή. Ηλιακά σύμβολα είναι και οι Στήλες του Μελκάρτ Ηρακλή, τις Γαδειρίδας, εκεί που έφτασε ο Ηρακλής [Πίνδαρος, Στραβων 3.55].
Η ανατολίτικη επίδραση πέρασε και στην Ινδία από την Μεσοποταμία, εκεί ο ήλιος εδράζεται πάνω σε κίονα στα Ινδικά μνημεία. Σε κίονα στηρίζεται και ο δίστομος πέλεκυς , το ιερό σύμβολο των Κρητών, σύμβολο του κεραυνού και ήλιου. Αλλά και άλλα σύμβολα, άσχετα με τον ήλιο, κάθονται σε κίονα.

Οι ΠΤΕΡΥΓΕΣ. Οι συμμετρικές πτέρυγες στην βάση ενός κίονα είναι στοιχείο του ηλιακού δίσκου (πτεροφόρος), που συμβολίζει την ταχύτητα του φωτός και την «θεία» δύναμη.
Ως σύμβολο της θείας δύναμης που φέρουν τις πτέρυγες στα εικονιζόμενα μνημεία της Μεσοποταμία έχουν οι θεοί και οι Πτερωτές μορφές που τους συνοδεύουν, καθώς και φανταστικά συμβολικά ζώα. Με τον χρόνο οι πτέρυγες παρελήφθησαν και από άλλους λαούς για να δηλώσουν την συναφή έννοια, αποδιδομένη όμως σύμφωνα με τις δοξασίες και τις θρησκευτικά καλλιτεχνικές αντιλήψεις του εκάστου λαού.

Ανάλογα είναι και τα Χερουβίμ, τα Σεραφίμ και οι άγγελοι των Ισραηλιτών, από όπου παρέλαβαν οι Χριστιανοί.
Συμμετρικές πτέρυγες βλέπουμε στα στέμματα των Σασσανιδών βασιλέων, τα οποία έχουν συμβολική σημασία ως σύμβολο της βασιλικής εξουσίας. Από τις πλευρές της υφασμάτινης σφαίρας του στέμματος του Βαχράμ του Β΄, σε νόμισμα που βρίσκεται στο Μουσείο της Κοπεγχάγης, παριστάνει τις πτέρυγες ενός ιερού πτηνού, του συμβόλου της Νίκης. Οι δύο μικρές προεξοχές στην κορυφή στεμμάτων σε βυζαντινά νομίσματα και στο στέμμα της Θεοδώρας είναι απομίμηση του ζεύγους των πτερύγων των Σασσανιδικών τιαρών.
Στα αρχαιότερα Μεσοποταμιακά μνημεία, όπως και τα Αιγυπτιακά, από τα οποία προέρχονται οι πτέρυγες, οριζόντιες ή λοξές, έχουν ευθύγραμμη κατεύθυνση, κυρτώνονται ελαφρώς προς τα πάνω στα Περσικά μνημεία από την εποχή των Αχαιμενιδών, στα μνημεία της Φοινίκης, στις τερατώδεις μορφές της Ελληνικής μυθολογίας και άλλα. Ο ηλιακός δίσκος πάνω στον στυλίσκο με τις πτέρυγες στην βάση, εικονίζεται σε παράσταση στο στέμμα του Χοσρόου του Β΄.
Στις παραπάνω παραστάσεις το σύμβολο που απεικονίζεται είναι ο θεός Ήλιος, το κάθε ένα με τα στοιχεία που απαρτίζουν την σχετική λατρεία και δοξασία αναφέρεται στον τύπο λατρείας που σχετίζεται με τις εικονικές παραστάσεις του λατρευθέντος Ήλιου στην Μεσοποταμία και τον Ιράν κάτω από διαφορετικά ονόματα , Σαμάς Αχούρα-Μάζντα, Μίθρας και άλλα διάφορα ονόματα του ανατολικού Ήλιου.
Ο θεός Ήλιος των Σασσανιδών είναι ο Μίθρας, σε αρχαιότερες περιόδους του Ιρανικού πανθέου• οι ρίζες της πρωτόγονης θρησκείας αυτού βρίσκονται στο Ιράν, σε αυτές τις ρίζες προστέθηκαν οι σημιτικές δοξασίες της Βαβυλώνας και κυρίως των Χαλδαίων. Οι Άρειοι λάτρευαν τον Μίθρα πριν από τον χωρισμό τους από τους Ινδούς. Οι ύμνοι των Βεντάς αναφέρουν τον Μίθρα όπως και η Αβέστα, αλλά η θρησκευτική ποίηση των Ινδών διετήρησε μικρή ανάμνηση. Στις σφηνοειδείς επιγραφές της Καππαδοκίας αναφέρεται, από τον -14ο αιώνα ως ο θεός των Μιταννί, , το ίδιο και στις επιγραφές των Αχαιμενιδών με τον Αχούρα-Μαζντα και την Αναχίτα. Για τους Βαβυλωνίους ταυτίστηκε με τον Σαμάς. Οι πρωτόγονες δοξασίες και τα αρχαιότατα έθιμα συστηματοποιήθηκαν όταν ήρθαν σε επαφή με τους Χαλδαίους. Η λατρεία του Μίθρα έλαβε τεράστια ανάπτυξη και στη Ευρώπη. Από τον 1ον αιώνα υπήρξε σοβαρός ανταγωνιστής του Χριστιανισμού μέχρι την εποχή του Ρωμαίου Κωνσταντίνου. Ανάμεσα στους ηλιολάτρες οι ιδιότητες του Μίθρα Ηλιου είναι η ειρήνη, η αλήθεια και η δικαιοσύνη. Μεταξύ τους, οι Μιθραϊστές καλούνται Αδελφοί και κατά την λατρεία του Μίθρα Ήλιου δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ ελευθέρων και δούλων. Ο Μίθρας ως θεός Ήλιος είναι συνδεδεμένος με την βλάστηση.
Στα μνημεία με τις παραστάσεις στην αρχαία Μεσοποταμία οι ιερείς ή οι προσκυνητές του συμβόλου στέκονται με σεβασμό και ιδιάζουσα χειρονομία της λατρείας, σε απόσταση μπροστά του, πολλές φορές έρχονται σε συνάφεια με το ηλιακό σύμβολο ή το κρατούν τον ηλιοφόρο κίονα που στηρίζεται στην γή, ή κρατούν το άκρο που κατέρχεται από τον δίσκο ακτίνων τις οποίες παρίσταναν ταινίες πορφυρές.[ΕΙΚ.3 ΕΙΚ.4 EIK.5]

Ένας δικέφαλος ανθρωπόμορφος Πτερωτός, στέκεται όρθιος και αγγίζει ελαφρά [ΕΙΚ.6] τον ηλιακό δίσκο πάνω στον κίονα για να του δώσει την περιστροφική κίνηση. Δίπλα στον δικέφαλο πτερωτό ένας Μάγος Ιερέας σε εκτέλεση λειτουργικού καθήκοντος για τον ήλιο.
Οι Μάγοι-Ιερείς ανήκαν στην φυλή των Μηδών και είχαν το προνόμιο της ιερατείας όπως οι Λευίτες από τους Ισραηλίτες και οι Κήρυκες και Ευμολπίδες των Μυστηρίων της Δήμητρας στην Ελευσίνα. Αποκλειστικό δικαίωμα των Μάγων –Ιερέων είναι η τέλεση των ιεροτελεστιών και η επιμέλεια των παραδόσεων και συμβολικών τύπων της λατρείας που ανάγονται σε πανάρχαια χρόνια και θεσμούς.

O Μίθρας, ο Sol invictus των Μιθραϊστών [EIK.7] εικονίζεται σε διάφορες παραστάσεις μνημείων, που ήρθαν στο φως, ως ανθρωπόμορφος, υπό διαφόρους τύπους, συνήθως ως ταυροκτόνος, ο αυτός της θυσίας του ταύρου παρατηρείται και στα Ελληνικά μνημεία. Περίπου με όμοιο τρόπο εικονίζεται και η Νίκη που θυσιάζει έναν ταύρο. Ο συγκεκριμένος Μιθραϊκός τύπος λατρείας θυσίας του ταύρου δημιουργήθηκε τον -2ο αιώνα, σε απομίμηση του Ηρακλέους που συνέλαβε την Κερυνίτιν Έλαφο, πιθανώς προερχόμενη από την Πέργαμο. Το θέμα εξακολούθησε να επαναλαμβάνεται στις παραστάσεις της βυζαντινής εποχής όπου εικονίζεται ο Δαυϊδ να καταβάλλει τον λέοντα σε πίνακα της Κύπρου του +6ου αιώνα.
Ο Μίθρας εικονίζεται όρθιος με τον βασιλιά Αντίοχο Κομμαγηνό, και φέρει φρυγικό πίλο και ακτίνες στο κεφάλη του. Ο Μίθρας παριστάνεται να τείνει το χέρι του προς τον Αντίοχο, θέμα συνηθισμένο στα Σασσανιδικά μνημεία. Με αυτόν τον τύπο παραστατικού ανάγλυφου εικονίζεται και πίσω από τον Σασσανίδα βασιλιά Αρντασέρ Β, λαμβάνοντας τον δακτύλιο με τις ταινίες από τον Ωρομάσδο. Σε άλλα μνημεία αναπαριστάται να κρατάει το Βαρέσμα, μια δέση από ράβδους ανάλογες με τους βάκχους που κρατάνε στα Ελευσίνια Μυστήρια. Το Βαρέσμα, στα μνημεία του Μίθρα, συνήθως το κρατούν δύο δαδοφόροι Μάγοι –Ιερείς, του ενός η ράβδος στρέφεται προς τα πάνω και του άλλου προς τα κάτω. Ο Στράβων [140] καταγράφει τις συνήθειες τους: «Τας επωδάς ποιούνται (οι Μάγοι) πολύν χρόνον ράβδων μυρικίνων λεπτών κατέχοντες…Καθ ημέρας δε εισιόντες επάδουσιν ώρα σχεδόν τι προ του πυρός την δέσμην έχοντες». Ο περιστρεφόμενος δίσκος του Μαγου ιερέα έχει αναμβίβολα μια συμβολικά σημασία που θα την εξηγήσουμε παρακάτω.

Οι Θρησκείες , όλες σχεδόν, περιλαμβάνουν αρκετά σύμβολα προς διευκρίνιση εννοιών που είναι συνδεμένες με μυθικές παραδόσεις, δοξασίες προς την λατρεία των θεών καθώς και με τα ήθη και έθιμα της φυλής ανάλογα με την ιστορική περίοδο. Με αυτούς τους συμβολισμούς και τις τελετές, ή ακόμη και με την αναπαράσταση των συμβόλων επάνω στα μνημεία διατηρούνται ζωντανές οι παραδόσεις, είτε θρησκευτικές , είτε εθνικές στην μνήμη του λαού.
Κύριο χαρακτηριστικό των θρησκευτικών τελετών και δοξασιών είναι ο συμβολισμός, το ίδιο συνέβαινε και στους ανατολικούς λαούς, η επίδραση των οποίων είναι εμφανής στους Έλληνες από την Αρχαιότητα μέχρι και την Χριστιανική θρησκεία. Ανάμεσα σε αυτούς τους συμβολισμούς την πρώτη θέση κατέχει, από την προϊστορία, η περιστροφική κίνηση, η απομίμηση της στο φυσικό κόσμο της περιφοράς, ο κύκλος, ο τροχός, ο στρόβιλος κλπ. Οι αρχέγονοι λαοί προσπαθώντας να εξηγήσουν τα φυσικά φαινόμενα και να εισδύσουν στα μυστικά της Φύσεως δημιούργησαν διάφορους συμβολισμούς που διατύπωναν τις αντιλήψεις τους περί της περιστροφικής κινήσεως του κόσμου συνυφασμένους με τις μυθικές παραδόσεις και τελετουργικές δοξασίες του κάθε λαού. Αυτοί οι συμβολισμοί μεταφέρονταν πολλές φορές και εισάγονταν στις γειτονικές χώρες, πολλές φορές με το εμπόριο, ως εργα αγγειοπλαστικής, ως σφραγίδες , που αποτύπωναν την κυκλική περιστροφική κίνηση. Αυτοί οι ξένοι συμβολισμοί εισχώρησαν στις γειτονικές χώρες και προσαρμόστηκαν στις παραδόσεις και στις τοπικές λατρείες.


Ένας από αυτούς τους συμβολισμούς είναι φλεγόμενος περιστρεφόμενος τροχός πάνω στον οποίον ήταν δεμένος ο Ιξίων, ένας ήλιακός μύθος επηρεασμένος από τον θεό Ήλιο στην Μεσοποταμία των Ασσυρίων. Το μυθικό θέμα εισχώρησε σε μια τοπική μυθική παράδοση των Ελλήνων. [Ο ήλιος ως κύκλος : Αναξίμανδρος κατά τον Αέτιον «κύκλον είναι (ο ήλιος)..αρματείω τροχώ παραπλήσιον,..πλήρη πυρός». Ο Αναξίμανρος κατά τον Αχιλλέα Τάτιο «τινές δε, ων εστι και Αναξίμανδρος, φασι πέμπειν αυτόν (ήλιο) το φως σχήμα έχοντα τροχού…(Β. Cook). Καμμία σχέση με τον Απόλλωνα Ίξιο καθώς αφορά το Ροδιακό τοπωνύμιο Ιξία.] Στον ελληνικό μύθο ο υβριστής Λάπιθας Ιξίων τιμωρήθηκε από τον Δία, τον έστειλε στον Τάρταρο δεμένο με στο σύμβολο της λατρείας του , το φλεγόμενο τροχό.

Ο κύκλος «ο περιστρεφόμενος εν τοις των θεών τεμένεσιν είλκυσμένος παρ΄Αιγυπτίων», που τον αναφέρει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (Στρ. 5) είναι βέβαια ένας από τους συμβολισμούς των συνδεομένων με την περιστροφική κίνηση και αποτυπώνει την λατρεία και τις δοξασίες των Αιγυπτίων. Ο τροχός αποτελεί μέρος των πρακτικών σκευών στα αιγυπτιακά ιερά , και είναι από αυτούς εξαγνιστικός και καθάρσιος, μπροστά του τελούνται οι εξαγνισμοί [Προλεγ. Harrison 1908].
Ο Τροχός ή ο Κύκλος του Νόμου του Βούδα είναι ηλιακό σύμβολο και της βασιλικής εξουσίας.
Οι Ορφικοί με «κύκλου δ’ εξέπταν βαρυπενθέως αργαλέοιο», από την ομολογία της πίστεως στα Ορφικά Μυστήρια, φαίνεται λοιπόν ότι γνωρίζουν την κυκλική εικονική παράσταση της ΜΕΤΕΜΨΥΧΩΣΕΩΣ, την κίνηση δηλαδή των ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΩΝ και ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΩΝ εκ νέου ψυχών στο φυσικό πεδίο προς την ΝΕΑ ΕΝΣΑΡΚΩΣΗ.
Αυτή η Δοξασία προέρχεται από τους Αιγυπτίους και όχι από τους Έλληνες, που κατά τον Ηρόδοτο (2.123): «Τα λεγόμενα των Αιγυπτίων βέβαια όποιος θέλει τα πιστεύει· εμένα πάντως βασική αρχή μου σε όλη μου την εξιστόρηση είναι να γράφω τα λεγόμενα των διαφόρων όπως τα ακούω. Οι Αιγύπτιοι ωστόσο λένε ότι στον κάτω κόσμο ηγεμονεύουν η Ίσιδα (Δήμητρα) και ο Όσιρις (Διόνυσος). Οι Αιγύπτιοι μάλιστα είναι οι πρώτοι που είπαν τούτη την κουβέντα, ότι η ψυχή του ανθρώπου είναι αθάνατη και ότι, καθώς το σώμα καταλύεται, αυτή μπαίνει σε κάποιο άλλο ζώο που γεννιέται κάθε φορά· και αφού τριγυρίσει σε όλα τα ζώα της ξηράς, της θάλασσας και του αέρα, ξαναμπαίνει στο σώμα ανθρώπου που γεννιέται, και η περιήγηση αυτή συντελείται σε τρεις χιλιάδες χρόνια. Το δόγμα αυτό το χρησιμοποίησαν μερικοί Έλληνες, άλλοι παλαιότερα, άλλοι κατοπινότερα, σαν να ήταν δικό τους: ξέρω τα ονόματά τους αλλά δεν τα γράφω». Οι Αιγύπτιοι είναι αυτοί που ανέπτυξαν την θεωρία ότι η ψυχή, είναι αθάνατη και μετενσαρκώνεται κατά περιόδους.

Στα Μυστήρια του Μίθρα, υπήρχε το Δόγμα της Μετενσαρκώσεως, κατά την Άνοδον μάλιστα των ψυχών στις Επτά πλανητικές Σφαίρες• ο Μίθρας είναι ο οδηγός στους οπαδούς της θρησκείας τους μέχρι την Άνοδο τους στην έβδομη Σφαίρα των Μακάρων.
Στην Αίγυπτο ο θεός Ήλιος είναι ο Ψυχοπομπός των Βασιλέων, στην Άνοδο και Κάθοδο στο ουράνιο στερέωμα.
Η ερμηνεία αυτή είναι αληθινή, από τις παραστάσεις λατρείας διατυπώνεται και η δοξασία χωρίς όμως να αποτυπώνει την λατρεία, επειδή όμως τα περισσότερα στοιχεία λείπουν από τις παραστάσεις αυτές για να καταλάβουμε το είδος λατρείας, όπως λείπουν και όταν εισέρχονται υποτυπωδώς στις λαϊκές παραδόσεις, τότε εμείς σε πλήρη άγνοια της παμπάλαιας προέλευσης τους, δεν τα καταλαβαίνουμε, είναι απρόσιτα και χρήζουν επιτόπια ειδική μελέτη.
Στους Πέρσες Σασσανίδες, η εναργώς δηλουμένη περιστροφική κίνηση του ηλιακού συμβόλου απεικονίζει ιεροτελεστία, από την στάση του Μαγου –ιερέως, αποσκοπεί στην αναπαράσταση συμβολικού εθίμου της λατρείας του Ήλιου, και σχετίζεται με την τελούμενη, από τους Σασσανίδες, εορτή του Μίθρα στον ηλιακό τους μήνα Μιηθρ.
Οι Σασσανίδες φιλέορτοι αφιέρωσαν στους δώδεκα μήνες τους το όνομα από κάθε θεό τους, και προς τιμήν του ετελούντο στον αντίστοιχο μήνα πολυήμεροι και τριήμεροι εορτασμοί που αναφέρονταν στις συνδεόμενες εποχές του έτους ως προς τις αγροτικέ εργασίες, τις μυθικές παραδόσεις και τα έθιμα τους.
Οι γεωργικές εργασίες και η επιτυχία εξαρτιόνταν από τις καιρικές συνθήκες για τους Σασσανίδες Πέρσες ήταν ιερές τελετές, κοινές οι γεωργικές εργασίες σε όλους τους λαούς.
Οι λεπτομέρειες των εορτών αυτών παριστάνουν συμβολισμούς, τα προϊόντα της πίστεως και της Δεισιδαιμονίας, αποβάντες με τον χρόνο οι μαγικοί τύποι. Ο συμβολισμός όμως της έννοιας διέφερε κατά τόπους ανάλογα με την εποχή και την φυλή.
Εορτές τελούνταν στην έναρξη της εκάστοτε εποχής, οι πιο πολλές όμως εορτάζονται κατά την Εαρινή ισημερία λόγω της αναγεννήσεως της Φύσεως, τότε εόρταζαν το Νέο Έτος. Οι λαοί της πρόσω Ασίας , του Καύκασου και του Ιράν πίστευαν ότι το νέο έτος ανανεώνεται μετά το τέλος του Χειμώνα. Εορτές επίσης τελούνται και κατά την εποχή της συγκομιδής.
Οι τελούμενες εορτές από τους Σασσανίδες που συμφωνούσαν με το ημερολόγιο τους, είχαν γενικά αγροτικό χαρακτήρα από τους προϊστορικούς χρόνους. Οι λαϊκές εορτές διοργανώνονταν από την επίσημη θρησκεία του Κράτους τους, και τότε λάμβαναν επίσημο θρησκευτικό χαρακτήρα και τελούνταν με μεγάλες πομπές και λαϊκές πανηγύρεις , διατήρησαν όμως και πανάρχαιους μαγικούς τύπους, ψήγματα πρωτόγονης λατρείας, που ανατίθενται σε συμβολικούς θεσμούς. Οι εορτές αυτές συνδέθηκαν και με μυθικά γεγονότα.

Δεν αποκλείεται λοιπόν , η παράσταση του αγγείου με τον Ιξίωνα να έχει συμβολικά σχέση προς την τελουμένη προς τιμήν του Μίθρα πολυήμερο εορτή της Mιηθρακάνα, μια από τις σπουδαιότερες πάνδημες εορτές των Σασσανιδών, που τελούνταν την 16η του αφιερωμένου εις τον Μίθρα ηλιακό μήνα Μιηθρ. Οι δευτερευούσης σημασίας εορτές για τον Μίθρα τελούνταν κάθε 6η του εκάστοτε μηνός , για όλους τους μήνες.
Προ των Σασσανιδών όμως το έτος άρχιζε κατά τον μην Μιηθρ και η εορτή Μιηθρακάνα, μια εορτή του Φθινοπώρου (Φθινοπωρινής Ισημερίας), συνέπιπτε με την πρώτη του νέου τους έτους.
Η εορτή μετατέθηκε στο Χειμερινό ηλιοστάσιο από του Σασσανίδες. Αυτή την ημέρα ο Βασιλιάς των Σασσανιδών έφερε Τιάρα, πάνω στην οποία απεικονίζονταν ο ήλιος εντός στρεφόμενου τροχού.
Η εορτή σχετίζονταν με την περιστροφική κίνηση του ήλιου. Η σχέση αυτή απεικονίζεται σε ασσυριακό μνημείο όπου οι δυο θεότητες , προ του καθημένου ήλιου, κρατούν από ένα άκρο σχοινί με το οποίο μεταδίδουν την κίνηση στον ηλιακό τροχό.
Στις παραδόσεις όμως , οι οποίες πολλές φορές συγχέουν πρόσωπα και γεγονότα, η εορτή αυτή, σε μεταγενέστερα χρόνια συνδέθηκε με μυθικές παραδόσεις αρχαίων χρόνων, ταυτίστηκε και ιδρύθηκε για την ανάμνηση της νίκης του Φεριδούν κατά του βασιλιά της Βαβυλώνας Ναχχάκ. Επειδή όμως προς βοήθεια του έθνικού ήρωα, για την κατατρόπωση του εχθρού, κατήλθαν άγγελοι έξ ουρανού, κατά την ημέρα της εορτής , ένας πολεμιστής στεκόταν στην αυλή του ανακτόρου και επικαλούνταν τους Αγγέλους λέγοντας : Άγγελοι κατέλθετε εις την γην κτυπήσατε τους δαίμονας και τους κακοποιούς και εκδιώξατε τούτους εκ του κόσμου».
Όποιος κατά την ημέρα της εορτής Μιηθρακάνα έτρωγε κόκκους από ρόδι και μύριζε ροδόνερο προφυλάγονταν από τα δυστυχήματα.
Κατά την εορτή της Μιηθρακάνα στο χειμερινό ηλιοστάσιο πλέον, όπως και κατα την εορτή της Νοουρούζ (στην εορτή της εαρινής ισημερίας), οι τιτλούχοι και οι ευγενείς προσέφεραν εις τους Βασιλιάδες τους δώρα (πολύτιμα, συμβολικά, αλλά και απλά , όπως πορτοκάλια), στα οποία καταγράφονταν το όνομα του δωρητού και τότε αυτός είχε το δικαίωμα να ζητήσει βοήθεια από τον Βασιλιά του σε ώρα ανάγκης. Το έθιμο των δώρων είναι αρχαίο και καταγράφεται και από τον Στράβωνα που αναφέρεται στο δώρο που δώθηκε στον βασιλιά της Περσίας κατά την εορτή αυτή, [Στράβων 530: Ο σατράπης της Αρμενίας τω Πέρση βασιλεί, κατ’ έτος διμυρίους πώλους τοις Μιθρακάνοις έπεμπεν].
Αλλά και οι Βασιλιάδες των Σασσανιδών διένεμαν , στις παραπάνω εορτές δώρα, στην Μιηθρακάνα (χειμερινό ηλιοστάσιο) και Νοοϋρούζ (Ισημερία Άνοιξης), στους υπηκόους τους δώρα ανάλογα με την κοινωνική τάξη του καθενός και ανάλογα με την υπηρεσία που προσέφερε στον Βασιλιά , συνήθως οι βασιλείς δώριζαν ενδύματα από την βασιλική ιματιοθήκη.
Τα ενδύματα αυτά ήταν συνυφασμένα με κεντημένες παραστάσεις των βασιλέων ή συμβολικά σημεία που δήλωναν το βασιλικό αξίωμα. Η βασιλική συνήθεια να τιμούν την εξέχουσα προσωπικότητα με την δωρεά της επισήμου ενδυμασίας ήταν αρχαιότατη, αργότερα εισήχθη και μεταξύ των Χαλιφών.
Κάποιες ημέρες πριν την εορτή του χειμερινού ηλιοστασίου, της Μιηθρακάνα , όπως και της εαρινής ισημερίας , της Νοοϋρούζ, οι βασιλείς των Σασσανιδών ανήγγελαν με τον κήρυκα ότι θα δέχονταν πάντες του υπηκόους , χωρίς καμμία εξαίρεση, για ακρόαση, κατα την οποία θα ήταν δυνατόν να υποβαλλουν τα παράπονα τους για όποιον τους αδίκησε ακόμη και για τον ίδιο τον βασιλιά.
Στην είσοδο του ανακτόρου ο Μομπαντχάν-Μομπάντχ (υπασπιστής) τοποθετούσε , ύστερα από διαταγή του βασιλέως, ανθρώπους εμπιστοσύνης, οι οποίοι επέβλεπαν, ώστε κανένας να μην μπορεί να εμποδίσει κάποιον να εισέλθει στο ανάκτορο προκειμένου να υποβάλλει τα παράπονα του.
Οι υποθέσεις που αφορούσαν την αδικία του βασιλέως κατά του αδικημένου εξετάζονταν πρώτα από τον Μομπαντχάν-Μομπάντχ και τον Ανώτατο Φύλακα των ιερών και αν ήταν βάσιμα τα παράπονα ο αναφερόμενος στο αδίκημα δικαιούνταν, εάν δεν ήταν βάσιμη η κατηγορία κατά του βασιλέως τότε ο παραπονούμενος τιμωρούνταν αυστηρά.
Η εορτή της Μιηθρακάνα , του Χειμερινού ηλιοστασίου έχει βαθιές τις ρίζες της. Η λατρεία του πυρός διατηρεί ακόμη και σήμερα σποραδικούς «μύστες» μεταξύ του λαού. Λείψανα της πυρολατρείας , της εορτής που τελείται από τα πανάρχαια χρόνια με διάφορους τύπους και συμβολισμούς , σώζονται και σήμερα μεταξύ των λαών που διατηρούν αρχαία έθιμα και παραδόσεις πυρολατρείας.
Η εορτή εορτάζεται ακόμη και μετά την Αραβική κατοχή από τους Μουσουλμάνους Πέρσες, στο χειμερινό ηλιοστάσιο, αναμφίβολα με οποιαδήποτε μετατροπή έχει υποστεί. Παρά την μεγάλη εξάπλωση του Μιθραϊσμού στην Ευρώπη πουθενά δεν αναφέρεται η εορτή Μιηθρακάνα, διότι της έχει δοθεί η ονομασία της Ρωμαϊκής εορτής , Natalis invicti * δηλαδή: η Γενέθλιος του Ανίκητου (ήλιου) και εορταζόταν την 25η Δεκεμβρίου.
Η παράσταση του κεντήματος στο ύφασμα [ΕΙΚ.8] αναφέρεται στην εορτή του Natalis invicti * δηλαδή : η Γενέθλιος του Ανίκητου (ήλιου).

Δεν είναι η πιστή αναπαράσταση της εορτής, ο καλλιτέχνης δεν απεικονίζει την τελετουργία όπως γίνεται, αλλά της αποδίδει τα κύρια χαρακτηριστικά σημεία και έτσι διατυπώνει την έννοια αυτής της εορτής. Η αναπαράσταση που αποδίδει την συμβολική έννοια μιας εορτής παρατηρείται και σε άλλα μνημεία όπως η πομπή της Ραβέννας κ.α.
Το κέντημα είναι έργο Σασσανιδικό , του -6ου αιώνα και εισήχθη στην Αίγυπτο από τους Άραβες, οι οποίοι το μετέφεραν ως λάφυρο από τις κατακτήσεις τους.
Η περιστροφή του ηλιακού δίσκου συμβολίζει από την μια, την αλληλοδιαδοχή της ημέρας με την νύχτα, και από την άλλη , μετά από προσεκτική εξέταση της παράστασης, αναπαριστά συμβολικά την κατά την ανατολή και την δύση του ήλιου, βαθμιαία μετακίνηση της θέσεως του στον ορίζοντα και την αδιάκοπα μεταβαλλόμενη απόκλισή του, κυρίως όμως τα δύο σταθερά σημεία της ταλαντεύσεως του, το φαινόμενο των τροπών, το οποίο ο προϊστορικός άνθρωπος παρατήρησε και εόρτασε, ο εορτασμός αυτός περιστρέφονταν στο ηλιοστάσιο και στις ισημερίες. Λείψανα των αρχαίων εορτών των ηλιοστασίων θεωρούνται σήμερα οι εορτές που τελούνται στις τροπές του ηλίου, όπου το έθιμο του εορτασμού του ηλιοστασίου είναι οι φλεγόμενοι τροχοί ή δίσκοι που δηλώνουν την κίνηση του ήλιου.
Τα βασιλικά ενδύματα των Σασσανιδών, εκτός του πολυτελέστατου διακόσμου με μαργαριτάρια και πολύτιμους λίθους έφεραν και διάφορα θέματα κεντημένα ή υφαντά με τετράφυλλα, κλαδίσκους εντός κύκλου, ιερό δέντρο, νήσσας, ιππόκαμπους και πολλές άλλες παραστάσεις.
Στα ενδύματα αυτά παριστάνονταν και θρησκευτικές παραστάσεις, η επίδραση των οποίων παρατηρείται και στα υφάσματα που προέρχονται από Αιγυπτιακούς τάφους με Σασσανιδικά θέματα.
Όπως είναι το ιερό δένδρο που συμβολίζει την αιώνια αναγέννηση, το οποίο φυτρώνει από ένα αγγείο, εκατέρωθεν απεικονίζονται συμμετρικά σασσανιδικοί γρύπες και άλλα ζώα. Πολλές φορές απεικονίζονται και ανθρώπινες μορφές, ή έφιπποι, που κρατούν αγγείο με καρπούς πριν το ιερό δένδρο ως προσφορά σε αυτό για την αναγέννηση τους.
Το έθιμο της απεικόνισης στα ενδύματα με θρησκευτικά θέματα, το παρέλαβαν οι Χριστιανοί. Τα θέματα στους Χριστιανούς προέρχονται από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη. Παράδειγμα η χλαμύδα της Θεοδώρας στο ψηφιδωτό της Ραβέννας, όπου απεικονίζεται η προσκύνηση των Μάγων. Η απεικόνιση των θρησκευτικών θεμάτων στα ενδύματα έχει κατα πάσα πιθανότητα τις ρίζες της στην Μεσοποταμία, στα μνημεία των λαών της παρατηρούνται σκηνές θρησκευτικού περιεχομένου στα βασιλικά ενδύματα.
Ένα παράδειγμα είναι το τμήμα ενδύματος Ασσυρίου Βασιλιά. Στον κεντρικό κύκλο αυτού, που περιγράφεται με φυτικά στοιχεία, παριστάνεται, εκατέρωθεν του ιερού δέντρου, με το ηλιακό σύμβολο επάνω σε αυτό, ο Βασιλιάς με την χειρονομία της λατρείας. Στις λοξές ζώνες, δεξιά και αριστερά από το ιερό δένδρο, απεικονίζονται πτερωτά όντα που έχουν κεφάλι πτηνού.
Η ηλιολατρική εορτή Μιηθρακάνα τελούνταν από τους βασιλείς της Περσίας όλων των δυναστειών, αναφέρεται και από Έλληνες συγγραφείς [Αθήναιος 10.434c και Στράβων 530], αλλά οι λεπτομέρειες είναι πενιχρές, πάντως ο βασιλιά είχε σημαντική στην εορτή. Την εποχή των Σασσανιδών έχουμε περισσότερες λεπτομέρειες , αλλά όχι αρκετές που να αφορούν τους καθιερωμένους τύπους της τελετής. Ο βασιλιάς όμως λάμβανε ενεργό μέρος, φορούσε την Τιάρα με το σύμβολο του περιστρεφόμενου ήλιου εντός δίσκου.
Μετά την πτώση της δυναστείας των Σασσανιδών και την κατάληψη της χώρας από τους Άραβες ο Περσικός λαός δέχθηκε μεν την θρησκεία του Ισλάμ αλλά ως λαός είχε μακραίωνο και ανώτερο πολιτισμό έτσι διατήρησε τις παραδόσεις της αρχαίας θρησκείας των Περσικών λαών. Ανάμεσα τους ήταν και η εορτή Μιθρακάνα,, η οποία εξακολούθησε να τελείται από τους Μουσουλμάνους Πέρσες, εφόσον είχε βαθιές τις ρίζες της συνδεδεμένη με προϊστορικά μυθικά γεγονότα, τον ζωοδότη ήλιο και την γεωργία, στην οποία οι Ιρανικοί λαοί απέδιδαν μεγαλύτερη σημασία από τα προϊστορικά χρόνια.
Ασφαλώς αυτή η εορτή τελούνταν με πολλές παραλλαγές, από ανάγκη, εξ’ αιτίας της Αραβικής κατοχής. Η Αρχή των αυτοχθόνων βασιλέων και οι βασιλιάδες Πέρσες πλέον δεν έφεραν την συμβολίζουσα ηλιακή Τιάρα στην εορτή. Οι Άραβες Χαλίφηδες δεν συμμετείχαν ποτέ στην εορτή. Το ίδιο συνέβει και μετά την κατάλυση του Βυζαντίου από τους Οθωμανούς, τότε πολλοί χριστιανοί εξισλαμίστηκαν, αλλά διατήρησαν την θρησκεία και τελούσαν τις εορτές χωρίς τυπική επίσημη χριστιανική τάξη.

Στη θεϊκή υπόσταση του ήλιου , πρέπει να τονίσουμε ότι οι Έλληνες επικαλούνται τον ήλιο , όχι ως Ψυχοπομπό όπως οι Αιγύπτιοι ή οι Πέρσες, οι Έλληνες δεν προσδοκούν ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΝΣΑΡΚΩΣΗ αλλά επικαλούνται τον Ήλιο για να τους δίνει φώς ως μεγάλος φανός που είναι, τους θνητούς και τους Θεούς. Εδώ , τίποτα για νεκρούς , τίποτα για Μετενσάρκωση, τίποτα για Μετεμψύχωση , όπως επικαλούνται οι ηλιολάτρες.
Οι Έλληνες κάνουν αναίμακτες προσφορές στον ήλιο, προσφέρουν μέλι και λιβάνι, του απευθύνουν ύμνο και κάνουν ευχές όταν αυτός ανατέλλει και όταν δύει.
Ο Ομηρικός ύμνος καταγράφει τον σωστό τρόπο για την επίκληση του στους Έλληνες:
Εἲς Ἥλιον
Τον Ήλιον πάλι άρχισε να υμνείς, παιδί τουΔία, Μούσα
Καλλιόπη, τον ολόλαμπρο, που η βοϊδοματη Ευρυφάεσσα
γέννησε για το παιδί της Γαίας και του εστερόοντος Ουρανού.
Γιατί ο Υπερίωνας πήρε την πολυξάκουστη Ευρυφάεσσα,
την αδερφή του, κι αυτή του γέννησε πανέμορφα παιδιά,
την ροδοβραχιονάτη Ηώ, την ομορφοπλέξουδη Σελήνη
και τον ακούραστο ήλιο, σαν τους αθανάτους,
αυτόν που ρίχνει το φως στους θνητούς και στους θεούς
ανεβασμένος πάνω στους ίππους του. τρομερή ματιά αυτός ρίχνει
από την χρυσή περικεφαλαία του. από αυτόν λαμπρές ακτίνες
ξεχύνουν λάμψη έντονη στους κροτάφους του τα μάγουλά του
λαμπρά προβάλλουν το χαριτωμένο πρόσωπό του έτσι
που μακριά να στέλνει τη λάμψη του. στο κορμί του λάμπει
ρούχο όμορφο λεπτοϋφαντο με τους ανέμους. κάτω είναι
αρσενικοί ίπποι. εκεί στήνει το χρυσό αμάξι, τους ίππους του
και τραβάει κατά το βράδυ από τον ουρανό προς τον Ωκεανό.
Να έχεις χαρές, άναξ, και δίνε μας ευχάριστη ζωή.
Αρχίζοντας από σένα θα ψάλω το γένος των θνητών,
των ημιθέων, που οι θεοί έδειξαν τα έργα τους στους θνητούς.

ΣΤΟΝ ΜΥΘΟ, στο Ταίναρο , στους πρόποδες του βουνού στην θάλασσα κοντά , έτρεφαν οι αρχαίοι πρόβατα που θεωρούνταν ιερά του ήλιου. Λέγεται ότι όπου υπήρχαν κοπάδια του Ήλιου έφτανα τα επτά και αφού το καθένα του είχε πενήντα κεφάλια στο σύνολο τους συμβόλιζαν τις 350 ημέρες του χρόνου, το Ηλιακό ημερολόγιο δηλαδή. Πίστευαν τότε ότι ήταν ο πατέρας του Χρόνου και των Εποχών (Ωρών). Πρόβατα έβοσκαν και την Θρινακία , την ιερή νήσο του Ήλιου.
Πρόβατα και βόδια έβοσκαν και στο ιερό νησί του Ηλίου, στη Θρινακία κατά το ομηρικό έπος, όπου τα φύλαγαν οι Ηλιάδες κόρες, n Λαμπετίη και n Φαέθουσα, τις οποίες ο θεός είχε αποκτήσει με τη Νέαιρα. Στη Θρινακία οι περιπέτειες οδήγησαν τον Οδυσσέα και τους συντρόφους του κατά το μεγάλο ταξίδι της επιστροφής μετά την άλωση της Τροίας. Τότε, ο ήρωας, με προτροπή της Κίρκης, υποχρέωσε τους συντρόφους του να ορκιστούν ότι δεν θα πειράξουν τα ιερά ζώα του Ηλίου. Οταν, όμως, ο Οδυσσέας αποκοιμήθηκε κουρασμένος, εκείνοι με παρακίνηση του Ευρύλοχου καταπάτησαν τον όρκο τους. Γι’ αυτή τους την ιεροσυλία τιμωρήθηκαν με θάνατο στα παγωμένα νερά της Θάλασσας, μακριά από τα σπίτια τους και τους δικούς τους.
O ήλιος λατρεύεται, επίσης, στο ιερό της Πασιφάης-Ινούς προς τις Θαλάμες (σημ. Κουτήφαρι). Συγκεκριμένα, στον υπαίθριο χώρο του ιερού τιμούν τον Ηλιο με χάλκινο άγαλμα, όπως και την Πασιφάη.

Η ΘΕΪΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ
Ας γνωρίσουμε περισσότερα στοιχεία για τη θεϊκή υπόσταση του Ηλίου με τον τρόπο που παρουσιάζεται στη Μυθολογία.
Οι αρχαίοι “Ελληνες προσωποποιούσαν τις αφηρημένες έννοιες έτσι, αντίστοιχα, έκαναν και για τα ουράνια σώματα. O Ήλιος, λοιπόν, αποτελεί μία τέτοια θεότητα, είναι Θεός του ουρανού, καθώς και n Ηώς και n Σελήνη, τα μυθολογικά του αδέλφια. Γονείς τους είναι ο Τιτάνας Υπερίων (υιος του Ουρανού και της Γαίας) και n Τιτανίδα Θεία ή Ευρυφάεσσα.
Για τη σύντροφο του Ηλίου υπάρχουν πολλές εκδοχές. Πίστευαν ότι είναι n Ωκεανίδα Περσηίδα ή n Πασιφάη ή ακόμη και n Σελήνη. Από όλες τις γυναίκες αγάπησε περισσότερο τη Ρόδο, που ήταν κόρη της Αμφιτρίτης ή της Αφροδίτης.
Πολλά ήταν τα παιδιά του Ηλίου, όπως n Κίρκη, ο Αιήτης, n Πασιφάη, n Καλυψώ κ.ά. Η επικρατέστερη ιστορία σxετικά με τον Φαέθοντα τον αναφέρει ως γιο του Ηλίου και της Πρώτης ή της Ωκεανίδας Κλυμένης. O Φαέθων, όταν κάποτε συζητούσε με τον Επαφο, τον γιο τον Ινάχου, δέχτηκε την προσβολή ότι δεν είναι παιδί του Ηλίου. Παρά τις διαβεβαιώσεις της μητέρας του, επισκέφθηκε τον Ήλιο, τον οποίο ανάγκασε να δεσμευτεί με όρκο στα ύδατα της Στυγός (στα χθόνια αυτά νερά ορκίzονταν μόνο οι θεοί), με την υπόσχεση ότι θα του κάνει όποιο χατήρι του zητήσει. Τότε, εκείνος του δήλωσε ότι Θέλει μία μέρα να οδηγήσει ο ίδιος το άρμα του Ηλίου και να κρατήσει τα χαλινάρια τον. O θεός αισθάνθηκε τρόμο και προσπάθησε να τον εμποδίσει, αλλά μάταια. O άπειρος και ενθουσιώδης Φαέθων πήρε το άρμα και τελικά, ανεβαίνοντας στον ουρανό με τρελή ταχύτητα από τα αγριεμένα άλογα που ένιωσαν ότι δεν τα κατηύθυνε ο κύριός τους, άρπαξε φωτιά, καθώς καίγονταν μαζί ουρανός και γη. Ετσι, έπεσε στον ποταμό Ηριδανό. Επειτα, οι αδελφές του, οι Ηλιάδες τον έθαψαν και από τον μεγάλο θρήνο τους μεταμορφώθηκαν σε λεύκες ή ιτιές που έσταzαν κεχριμπάρι αυτό ήταν το κλάμα τους.
O Ήλιος είναι ο παντεπόπτης θεός που τα βλέπει και τα ακούει όλα, χωρίς τίποτα να του διαφεύγει. Ακόμη και n πιο απόκρυφη πράξη υπέπιπτε στην αντίληψή του. Γι’ αυτό και σε εγκλήματα επικαλούνταν το όνομά του ως μάρτυρα, προκειμένου να πάρούν εκδίκηση. Επειδή ακριβώς αποτελούσε το μάτι της δικαιοσύνης, είναι ακηλίδωτος ως αγνός θεός που δεν ανεχόταν καμιά κακή πράξη να μένει ατιμώρητη. Εξ άλλου, ήταν εκείνος που ειδοποίησε τον Ηφαιστο για την απιστία που του έκανε n γυναίκα του n Αφροδίτη με τον θεό τον πολέμού, τον Αρη. Σύμφωνα με μία εκδοχή, αυτός ήταν που υπέδειξε τελικά στη Δήμητρα τον απαγωγέα της κόρης της Περσεφόνης.
Οποιος μπορούσε να τον κοιτάξει, δυνάμωνε την όρασή του. Από τον Αριστοτέλη και τον Αιλιανό μαρτυρείται ότι οι αετοί, όταν γεννιούνται τα μικρά τους και ακριβώς την ώρα που σκάζουν τα αυγά, τα γυρίζουν να δουν προς την κατεύθυνση του Ηλίου και αν δεν αντέχουν, τότε τα σκοτώνουν. Εκείνο το αετόπουλο που αντέχει τη δοκιμασία αναγνωρίζεται ως βασιλικός αετός.

O θεός, που ταυτίζεται με το φως από το οποίο εξαρτάται n zωή των ανθρώπων (zωοδότης), χάριzε την όραση σε τυφλούς και τιμωρούσε με τύφλωση εκείνους που τολμούσαν να τον προσβάλλουν. ‘Ετσι, στη συνείδηση των αρχαίων ανθρώπων είναι ο σωτήρας της ανθρώπινης ζωής και ευτυχίας. Επίσης, επειδή είναι ο ρυθμιστής της ισορροπίας και γενικότερα της τάξεως που βασιλεύει στο ανθρώπινο βίο, έχει παιδιά του τον Χρόνο και τις Ώρες και είναι ο πατέρας όλων των εποχών. Γι’ αυτό, αναγνωρίζεται ως κοσμοκράτορας (αντίληψη που επηρεάzει την επιθυμία κάποιων ηγεμόνων να παρουσιάζονται σαν τον Ήλιο).

Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ
Πολλές φορές n λατρεία του Ήλίου στους σύγχρονους, ή με το πέρασμα του χρόνου, επικαλύπτεται από άλλους «ηλιακούς Θεούς», όπως τον Υπερίωνα, τον Φαέθοντα, τον Απόλλωνα, τον Δία κ.ά που είναι ΛΑΘΟΣ, στο νεο φαινομενο της ηλιολατρείας ή λατρεία του ήλιου ταυτίζεται μόνον με εξωελληνικές Θεότητες, όπως ο Σάραπις της Αιγύπτου και ο Μίθρας των Περσών και των Ασσυρίων που αναλύσαμε παραπάνω.

Το βασικό επίθετο στους Ελληνες, που τον συνοδεύει είναι το «ακαταπόνητος» («ημεροδρόμος»), γιατί όλη την ημέρα γυρίζει, χωρίς να κουράζεται. Συγκεκριμένα, κάθε πρωί με την Ανατολή, ανεβαίνει στο χρυσό άρμα του (το φτιαγμένο και από φωτιά) το οποίο σέρνουν (γι’ άλλους δύο, γι’ άλλους τέσσερα) άλογα που τρώνε αθάνατη τροφή (κάτι σαν αμβροσία) και βγάzουν φωτιές από τα ρουθούνια ή είναι φτερωτά. Ακολούθως, τραβώντας τα επίσης χρυσά χαλινάρια τους, φεύγει από την αφετηρία τον πον είναι ο Ωκεανός. Κάθε ημέρα, προκειμένου να βγει το άρμα τον Ηλίου, την πόρτα ανοίγει n Νηρηίδα Θέτις και τον κατευοδώνουν οι Ωρες και οι υπόλοιπες Νηρηίδες. Στα νερά του Ωκεανού ξαναβυθίzεται αργά, την ώρα της Δύσης, όπου τον περιμένουν ο Ποσειδών και ο Φωσφόρος. O τελευταίος φροντίζει για την τροφή και την ξεκούραση των αλόγων.

Η παράδοση τοποθετεί τα δύο ανάκτορά του στην Ανατολή, κάπου προς την Ερυθρά Θάλασσα και στη Δύση σύμφωνα με άλλες εκδοχές είχε ένα και μοναδικό ανάκτορο στην Ανατολή. Έλεγαν ότι είχε ένα χρυσό φτερωτό κρεβάτι ή ένα χρυσαφένιο τάσι (μία κατασκευή σαν ασπίδα) που τον μετέφερε κοιμισμένο από τη Δύση στην Ανατολή και γι’ αυτό πάντα ξεκινούσε από εκεί.
Κάποτε, ο Ήλιος σκότωσε στο νησί της Κίρκης ένα Γίγαντα από το αίμα του οποίου φύτρωσε το βοτάνι που είχε μαύρες ρίzες• ήταν το μώλυ, το γνωστό από την Οδύσσεια αντίδοτο στα μαγικά βότανα της Κίρκης, το οποίο έδωσε ο Ερμής στον Οδυσσέα, προκειμένου να μη μεταμορφωθεί και αυτός, όπως οι σύντροφοί του, σε χοίρο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Όμηρος, γ 1, κ 135-139, μ 127-136, 260-453.
Ομηρικοί Ύμνοι, 31, Εις Ηλιον
Ησίοδος, Θεογονία 371-374 και 956-962. Πίνδαρος, Ολυμπιόνικοι 7,58. Αισχύλος, απόσπ. 323.
Απολλώνιος Ρόδιος 3, 309-313 και 4, 964-978. Απολλόδωρος 1, 8 και 2, 107. Ηρόδοτος, Ιστορία 3 (Θάλεια), 18. Τzέτzης, Σχόλια εις Λυκόφρονα 174
Οβίδιος, Μεταμορφώσεις 2, 119 κ.ε., 4,167 κ.ε. Λουκιανός, Περί της αστρολογίης, 19.
Παυσανίας, 3,20,4-5 και 3,26,1.
Ρισπέν, ι. Β, 62 κ.ε.
Κακριδής, τ.2, 44 και 224 κ.ε.
Grimal, 239 κ.ε.
LIMC VI I, 592-625 και V 1, 1005 -1047.

Αφήστε μια απάντηση

Close Menu