ΟΙ ΛΑΤΡΕΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΟΣ ΣΤΑ ΟΡΗ ΤΗΣ  ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΟΙ ΛΑΤΡΕΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΟΣ ΣΤΑ ΟΡΗ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Αίγινα
Το όρος του Πανελλήνιου Διός

Η υψηλότερη κορυφή στην Αίγινα (531μ), είναι ένα ορόσημο στην γύρω περιοχή, είναι γνωστή σήμερα ως Όρος, οι χριστιανοί έχτισαν ένα δικό τους ιερό στην κορυφή του Όρους με την ονομασία «Αγιος Ηλίας». Οι ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν την άνοιξη του 1905 ανακάλυψαν έναν αρχαίο οικισμό στην κορυφή του Όρους. Στον χώρο βρέθηκαν ποσότητες τοπικών ειδών, παρόμοια με αυτά από τις ανασκαφές στην Τροία, αλλά και αγγεία μεταγενέστερης μυκηναϊκής τέχνης. Οι κάτοικοι φαίνεται ότι ήταν οι Μυρμιδόνες, τμήματα των Θεσσαλών Ελλήνων , των οποίων οι ήρωες ήταν ο Αιακός και οι Αιακίδαι. Αυτοί έφεραν την λατρεία του Ελλανίου Διός, και ο Πίνδαρος παρουσιάζει τους γιους του Αιακού, να εύχονται για την ευημερία της Αίγινας, ιστάμενους παρ’ βωμόν Ελλανίου (Νεμ. 5.19). Στις λατρείες του Διός, ως καιρικού θεού, το Όρος χρησιμεύει ως δημόσιο βαρόμετρο (Θεοφρ. Ι.24 ) ..επί του Διός του Ελλανίου νεφέλη καθίζηται, ως τα πολλά ύδωρ γίνεται. Στην παράδοση των Ελλήνων, κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης ξηρασίας, οι Έλληνες ζήτησαν από τον Αιακό, ως τον γιο του Δία, από την Αίγινα ,την κόρη του Ασωπού, να παρακαλέσει τον πατέρα του για λογαριασμό όλων, ο Αιάκος το έπραξε με επιτυχία και εκεί που πραγματοποιήθηκε η επίκληση του Διός οι άνθρωποι έθεσαν ένα κοινό ιερό (Ισόκρ. 9 Ευαγόρας 14, Δίοδ. 4. 61, Απολλοδ. 3. 12. 6, ). Ετσι αυτό το ιερό του Διός ονομάσθηκε Ιερό Διός Πανελληνίου (Παυς. 1. 44. 9).
Στην βόρεια πλαγιά του Όρους, σε μια άγρια και μοναχική πεδιάδα, υπάρχει ένα πεδίο που στηρίζεται ολόγυρα πάνω σε μεγάλους ογκόλιθους από τραχίτη. Σ αυτή την αρχαία κατασκευή πεδίου κτίστηκε ένα χριστιανικό ιερό , τωρα ερείπιο, με την ονομασία «Άγιος Ασώματος» (Αρχάγγελος Μιχαήλ) που ήταν ολοκληρωτικά κατασκευασμένο από κομμάτια αρχαίων ελληνικών ιερών. Περίπου στην μέση αυτού του πεδίου, υπάρχει ένας αριθμός από φαρδιές επίπεδες πέτρες, στρωμένες ανά τακτά ίσα διαστήματα, που διαφαίνεται ότι ειχαν στρωθεί έτσι επειδή ήταν βάσεις από κολώνες. Στα ερείπια του χριστιανικού κτίσματος του Αγίου Ασώματου βρέθηκε μαρμάρινη πλάκα με αρχαϊκή γραφή «Κωλιάδαις Αβλίων εποίησε Αλτίλλου», φαίνεται ότι ήταν η βάση προσφοράς στον Δία του οποίου η λατρεία αντικαταστάθηκε από τους Χριστιανούς με το Αρχάγγελο Μιχαήλ. Όπως διαπιστώθηκε από τις ανασκαφές με τις επιγραφικές μαρτυρίες που ήρθαν στην επιφάνεια, το πεδίο διαμορφώθηκε από τους προγόνους για το ιερό του Πανελληνίου Διός.

Μέγαρα
Το Όρος των Μεγάρων

Παυς. 1.44.9 «επί δε του όρους τη Άκρα (πάνω από τις Σκιρωνίδες Πέτρες) Διός εστίν Αφεσίου καλουμένου ναός• φάσι δε επί του συμβάντος ποτέ τοις Ελλησιν αυχμού θύσαντος Αιακού κατά τι δη λόγιον τω Πανελληνίω Διί εν Αιγίνη κομίσαντα δε αφείναι και διά τούτο Αφέσιον καλείσθαι τον Δία».
Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες ερμηνείας και απόδοσης σε αυτό το αλλοιωμένο απόσπασμα. Ο λόγιος T. Panofka από το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ίδρυμα στην μελέτη του πανω σε αυτό το απόσπασμα θα αναγνώσει : « κομίσαντα δε < αετόν την χελώνη> αφείναι…».
Σε χαλκηδόνια λίθινη σφραγίδα, που βρίσκεται στο Βερολίνο, στην μελέτη του Τ. Panofka αναπαριστάται ο Ζευς με σκήπτρο στο αριστερό του χέρι, μια χελώνα στα δεξί του χέρι και ένα αετό στα πόδια του. Αυτό είναι μια ευφυή αναπαράσταση του Διός, για την επεξήγηση «..ηφίει…αφεθέντα…» που χρησιμοποιεί ο Παυσανίας (1.44.8) για τον Σκίρωνα και την χελώνα του προετοιμάζοντας μας για μια δεύτερη ιστορία με χελώνα για να επεξηγήσει το προσωνύμιο Αφέσιος, πολλοί όμως λόγιοι υποστηρίζουν ακόμη ότι το απόσπασμα του Παυσανία παραμένει ακατανόητο. Ακόμη περισσότεροι πρότειναν διάφορες επεξηγήσεις όπως ο C. L. Kayser στην δική του μελέτη γραφει : «εν Αιγίνη < και ευαξαμένου ύδωρ αφείναι εις την Ελλάδα γην υπα> κούσαντά τε αφείναι» από τα σχόλια στις Νεφέλες 52 του Αριστοφάνους.
Ο L, Valkenser στην δική του μελέτη πρότεινε «κομίσαντα <ένθα> δε,» αλλά και έτσι παραμένει το ρήμα «αφείναι» χωρίς αντικείμενο.

Ο G. Lofling αναγνώρισε τη θέση αυτού του ιερού, περίπου μιάμιση ώρα στα νοτιοδυτικά των Μεγάρων, σε ένα μέρος που ονομάζεται «Στα Μάρμαρα», περίπου 400 μετρα πάνω από τη θάλασσα, αν και πολύ κάτω από την κορυφή του βουνού. Ο Δ. Φιλιώτης, ο οποίος έκανε τις ανασκαφές το 1889, ανακάλυψε ένα μικρό πρόστυλο ναό με νότιο-ανατολικό άξονα. Από το ναό τίποτα δεν σώζεται εκτός από τις τρεις θεμελιώσεις και το περίζωμα του δαπέδου, αλλά ο ναός φαίνεται ότι ήταν από πέτρα και σίγουρα είχε πέτρινα τρίγλυφα. Στην βόρεια πλευρά υπήρχε ένας χριστιανικός τάφος, που από πολύ καιρό πριν έδειχνε ότι η ιερότητα εξακολουθούσε να υπάρχει προσκολλημένη στον τοπο αυτό στα Χριστιανικά χρόνια των «Βυζαντινών»: βρέθηκαν λύχνοι από πηλό, χαραγμένοι με ένα σταυρό. Στη νότια πλευρά υπήρχε μια δεξαμενή, και στην ανατολική πλευρά μια κυκλική δομή ,
τρεις βάσεις και ένας μεγάλος επιμήκης βωμός. Δίπλα εφαπτόμενοι με τον βωμό ήταν μια σειρά πλίνθων και ένα τοίχωμα. Δυτικά του περιβόλου, υπήρχε ένα συγκρότημα θαλάμων που χτίστηκαν γύρω από μια αυλή. Ένας θάλαμος, ο οποίος είχε πέτρινους καναπέδες αντικριστούς στους τοίχους του, περιείχε δύο κοιλώματα γεμάτα στάχτες. Στους δύο άλλους θαλάμους η είσοδος γίνονταν από μια στοά με βάσεις και κολώνες και περιείχαν επίσης πέτρινους καναπέδες.
Μία μικρή σκάλα οδηγούσε από την στοά στον δίπλα θάλαμο το κέντρο του οποίου ήταν κατειλημμένο από μια ρηχή κυκλική κοιλότητα με ένα δάπεδο από ψημένη πλινθοδομή. Αυτή η κοιλότητα με την ψημένη πλινθοδομή είχε βάθος 10 εκατοστά . Στο χείλος του μεγάλου βυθίσματος , προς το βόρειο τμήμα, τοποθετήθηκε μια τετράγωνη βάση 50 εκατοστά ύψος. Στον επόμενο θάλαμο αποκαλύφθηκε επίσης μια κοιλότητα 13 εκατοστών και δίπλα της μια βάση περίπου 50 εκατοστών. Ο μεγαλύτερος θάλαμος όλων ήταν προφανώς αυτός του οποίου η είσοδος γινόταν από την αυλή στη νότια πλευρά. Γύρω από τις τρεις πλευρές αυτών βρέθηκαν υπολείμματα πέτρινων καθισμάτων. Οι βορειοανατολικές και οι βορειοδυτικές γωνίες έδειξαν ίχνη τραχύτητας από μωσαϊκό δάπεδο. Το μέσον του δαπέδου είχε πέντε πλάκες, οι οποίες πιθανότατα χρησίμευαν ως βάσεις για κολόνες. Έξι μικρότερα διαμερίσματα στη νοτιοανατολική γωνία κατασκευάστηκαν από μικρές πέτρες συνδεδεμένες με πηλό και ήταν σαφώς μεταγενέστερη προσθήκη του Ναού. Η αυλή περιείχε επίσης μια εστία από ψημένους πλίνθους και μια κοιλότητα γεμάτη τέφρα. Το δυτικό τμήμα του κτίσματος προστατεύεται από έναν επιπλέον τοίχο, από το νερό που χύνεται από ένα υψηλότερο επίπεδο.
Διάφορα ευρήματα αποκαλύφθηκαν μεταξυ των οποίων ενός Γρύπα από ασβεστόλιθο, διάφορα ομοιώματα ζώων από πηλό (πόδι λεονταριού, χοίροι, το κεφάλι ενός περιστεριού από πεντελικό μάρμαρο κλπ. Δεν ανακαλύφθηκαν μυκηναϊκά αγγεία, αλλά θραύσματα τεράστιων πίθων με εντυπωσιακά γεωμετρικά σχέδια, επίσης κορινθιακά είδη κάποια σε αφθονία, και όστρακα με μελανομορφη και ερυθρόμορφη τεχνική. Μερικά σπασμένα αγγεία εκ των οποίων το σημαντικότερο είναι ένας Κύλικας με εγχάρακτη το Φ Ε Σ ή Φ Ε S δηλαδή Αφεσίου, ή Διί Αφεσίω] καθώς και μια πλάκα που αναγράφεται Η Β Ρ Ο…. δηλαδή [Ήρωος ή Ήρωι]. Η ερμηνεία της δυτικής ομάδας κτιρίων αμφισβητείται. Ο Η Lolling έκρινε ότι ήταν αρχικά ιδιωτική κατοικία, στην οποία αργότερα είχε κτισθεί δίπλα της ένα ιερό. Ο Δ. Φιλιός, στα Πρακτικά της Αρχαιολογικής, γράφει ότι ήταν το πρώτο οικοδόμημα που περιείχε επιμελητήρια για τον ιερέα και τους συνοδούς του ναού Τείνω να σκέφτομαι ότι οι θάλαμοι με πέτρινους καναπέδες χρησιμοποιήθηκαν για θρησκευτική απομόνωση ή ανάπαυση και ότι τα δωμάτια με κυκλικές κοιλότητες και ορθογώνιες βάσεις μαρτυρούν μια Χθόνια λατρεία. Από αυτό, φαίνεται, ότι η λατρεία του Διός Αφεσίου συνδέθηκε με με την λατρεία ενός τοπικού Μεγαρίτη ήρωα , ο οποίος δεν ήταν απίθανο να θεωρηθεί ότι θεωρείτο ότι ήταν ο Δίας ενσαρκωμένος. Ένας παρόμοιος συνδυασμός συμβαίνει π.χ. στην Ολυμπία και οι σωζόμενες επιγραφές [Διός Αφεσίου] και [Ηρωος] είναι αναμφισβήτητα υποδηλωτικές και παραπέμπουν στην από κοινού λατρεία του Διός και του Ήρωος.

(Η) Γερανία Όρος

Ο Παυσανίας (1.40) «τας δε Σινθίδας νύμφας λέγουσι Μεγαρείς είναι μεν σφισιν επιχωρίας μια δε αυτώ [θυγατρί] συγγενέσθαι Δία, Μέγαρόν τε παίδα όντα Διός και ταυτης δη της νύμφης εκφυγείν την επί Δευκαλίωνος ποτε επομβρίαν, εκφυγείν δε προς τα άκρα της Γερανίας (κορυφή Μακρύ Πλάγι 1370 υψόμετρο), ουκ έχοντος πω του όρους το όνομα τούτο, κ.τ.λ.
Ο Λεξικογράφος Αρποκρατίων παραδίδει την ίδια ιστορία στο λήμμα «Γερανία• ο Διός και μιας των καλουμένων θηϊδων νυμφών.
Η παράδοση αναφέρει ότι εδώ τα πτηνά, οι γερανοί, οδήγησαν τον γυιό του Διός , τον Μέγαρο, για να σωθεί από την Επομβρία που συνέβη την εποχή του Δευκαλίωνος.

Αττική
Η Ακρόπολις των Αθηνών
Στην Ακρόπολη των Αθηνών τιμάται ο Ζευς Ύπατος και ο Ζευς Πολιεύς.

Η λατρεία του Υπάτου Διός προέρχεται από το Όρος Ύπατος πάνω σπό τον Γλύσαντα στην Βοιωτία Ο Παυσανίας (9.19) γράφει : « υπέρ Γλύσαντος εστιν όρος Ύπατον καλούμενον επί του Διός Υπάτου ναός και άγαλμα». Το όρος, τωρα ονομάζεται Σαγματάς, υψώνεται στα 749 μέτρα, είναι άγονο και χερσαίο, έχει ένα επίπεδο πεδίο όπου εκεί κτίστηκε ένα χριστιανικό κτήριο με την ονομασία «Μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος» που εδραιώθηκε από τον Ρωμαίο Αλέξιο Κομνηνό. Το Καθολικό της Μονής περιέχει ψηφιδωτά ανεκτίμητης αξίας και τέχνης στο δάπεδο των θεμελίων του Ναού του Διός. Και τα δυο κτίσματα η Μονή και το Καθολικό, όπως και άλλα δυο χριστιανικά κτίσματα που βρίσκονται παραδίπλα, οικοδομήθηκαν και περιέχουν πάρα πολλά κομμάτια του αρχαίου Ναού του Διός στην τοιχοποιία τους. Ο τρούλλος του Καθολικού στηρίζεται από δύο αρχαίους μονολιθικούς κίονες με τις βάσεις τους και τα κιονόκρανά τους. Η θέα από την Μονή οδηγεί το βλέμμα σε τρεις λήμνες, την Κοπαϊδα, την Υλίκη και την Παραλίμνη, καθώς και την Ευβοϊκή θάλασσα, και στο Ορίζοντα μια ολοκληρη σειρά από Όροι, το Μεσσάπιον, την Δίρφη, τον Παρνη, τον Κιθαιρώνα, τον Ελικώνα το Σφίγγιον, τον Παρνασό και το Πτώον.

Στην Αθήνα, ο Ύπατος Ζευς έχει βωμό «μπροστά στην πύλη» του Ερεχθείου όπου προσφέρονται πέλλανοι και όχι οινος ή έμψυχα ιέρεια. (Παυσανίας 1,26) • εστί δε και οίκημα Ερέχθειον καλούμενον• προ δε της εισόδου Διός εστι βωμός Υπάτου, ένθα έμψυχον θύουσιν ουδέν, πέμματα δε θέντες ουδέν έτι οίνω χρήσασθαι νομίζουσιν, (8.2.3) ο μεν γαρ (Κέκρωψ) Δία τε ωνόμασεν Ύπατον πρώτος , κα οπόσα έχει ψυχήν τούτων μεν ηξίωσεν ουδέν θύσαι, πέμματα δε επιχώρια επί του βωμού καθήγισεν, α πελάνους καλούσιν έτι και ες ημάς Αθηναίοι. Ο Ζευς Ύπατος συσχετίζεται κατά περίπτωση σε μια λατρεία με την Αθηνά Υπάτη και άλλες θεότητες [Δημ. Προς Μακαρτατον 66 Δελφ. Χρησμό] • συμφέρει Αθηναίοις περί του σημείου του εν τω ουρανού γενομένου θύοντας καλλιερείν Διό Υπάτω, Αθηνά Υπάτη, Ηρακλεί, Απολλώνι Σωτείρι, και αποπέμπειν Αμφιόνεσσι.
[Ανθολογία Παλατινή. Αττική Επιγρ. 3.1.170,2] • Υψιμέδων Ύπατε , πάτερ ειρήνης βαθυκάρπου, σον Ελαίου βωμόν ικετεύομεν ημείς Ορήϊκες οι ναίοντες αγάκλυτον άστυ το Σάρδεων.
Η Τετράπολις του Μαραθώνος θυσιάζει στον Ύπατο Δία τον μήνα Γαμηλιώνα• Διί Υπάτω οις ΔΗΗ.
Στην Σπάρτη υπήρχε ένα άγαλμα από Χαλκό φτιαφμένο από τον Κλέαρχο του Ρηγείου [Παυσανίας 3.17.6]• του ες Σπαρτιάτας λόγου τα επί του αγάλματος του Υπάτου Διός.
Στην νήσο Πάρο στην κορυφή του όρους «Κουνάδος» υπάρχει ένα μικρό χριστιανικό κτίσμα με την ονομασία «προφήτης Ηλίας» το οποίο χτιστηκε επάνω στα μαρμάρινα όρια (όροι) των ιερών Τεμένων του Διός Υπάτου, της Αφροδίτης και της Ιστίης Δημίης. Το πρώτο από αυτά τα μεγάγάλα μαρμάρινα όρια έχουν χαραγμένο : όρος Υπάτο• ατελέστοι ου θέμιςς ουδέ γυναικί εισέλθειν.

Ζευς Πολιεύς
Η Βουφονία θυσία, η θυσία του Βοός του Διός Πολιέως στην Αθήνα. Στην ακρόπολη της πόλης των Αθηναίων, στα βόρεια της βορειοανατολικής πλευράς του Παρθενώνος, βρίσκεται ο βωμός και το άγαλμα του Διός Πολιέως• και κοντά σε αυτό, ένα άλλο άγαλμα του Διός, από τον γλύπτη Λεοχάρνη. Η μορφή και η λατρεία αυτών των δύο αγαλμάτων είναι δύσκολο να καθοριστεί με βεβαιότητα. Και οι δύο μορφές και λατρείες του Διός εκπροσωπούνται στα χάλκινα νομίσματα της Αθήνας . Οι σχετικοί τύποι έχουν ως εξής. Από νομίσματα που εκδόθηκαν κατά την Ελληνιστική εποχή, από το -323 και εξής, ένα σύνολο αυτών, και τα πιο πολυάριθμα, δείχνει τον Δία – με γυμνό σώμα που κλίνει προς τα εμπρός με το αριστερό του πόδι εκ των προτέρων, το δεξί του χέρι είναι ανεβασμένο και κραδαίνει έναν κεραυνό, το αριστερό του χέρι εκτείνεται μπροστά έτσι ώστε να του εξασφαλίζει ισορροπία . Αν υπογραμμίζουμε την αναλογία των χάλκινων αγαλμάτων που έγιναν κατά τις πρώτες δεκαετίες του -5ου αιώνα, θα ήταν δελεαστικό να υποθέσουμε ότι το άγαλμα εδώ απεικονίζονταν αρχικά με έναν αετός που καθόταν στον αριστερό του βραχίονα. Πράγματι, αυτό θα σήμαινε πολλά για το γεγονός ότι πολλά από τα κέρματα προσθέτουν και αναπαριστούν έναν αετό που κάθεται στο πόδι του θεού, και κάποια άλλα αναπαριστούν έναν αετό που στην πραγματικότητα κάθεται στον τεντωμένο βραχίονα του. Ο Ζευς ως ο παντοδύναμος ανταγωνιστής μπορεί να θεωρηθεί ότι χρειάζεται και τα δύο ,και βροντές με αστραπές και αετό. Ωστόσο, ο αετός δεν ήταν και πάρα πολύ βασικό πρόσθετο, και τα αποδεικτικά στοιχεία στα κέρματα, στο σύνολό τους λένε το αντίθετο. Μια δεύτερη ομάδα από νομίσματα αναπαριστά τον Δία σε ηπιότερη διάθεση. Δεν τείνει πλέον να βαδίσει προς τα εμπρός και ενάντια σε κάποιον εχθρό, αλλά στέκεται όρθιος με το αριστερό πόδι να έχει μια μικρή κλίση προς τα εμπρός. Αντί να κραδαίνει τον κεραυνό τον κρατά απλώς στο χαμηλωμένο δεξί του χέρι. Αυτό αφήνει το αριστερό του χέρι εκτεταμένο χωρίς κάποιο σκοπό και κατω από αυτό υπάρχει ένα μεταβλητό σύμβολο, μία Γλαύξ, ένα σπόρο κριθαριού του κριθαριού, την πλώρη ενός πλοίου. Αν και αυτή η ομάδα νομισμάτων, όπως φαίνεται πιθανό, δείχνει ένα πραγματικό άγαλμα από χαλκό που εξακολουθεί να υπάρχει στην Ακρόπολη κατά τη στιγμή της κοπής, αυτό το άγαλμα πρέπει να ήταν μια μεταγενέστερο και κάπως μια αδέξια αναπαράσταση του παλαιού μαχητή θεού και μπορεί να χρονολογηθεί στη δεύτερη ή την τρίτη δεκαετία του -5ου αιώνος. Στους αυτοκρατορικούς χρόνους ένα νέο σύνολο χάλκινων νομισμάτων μας παρουσιάζει μια εκλεπτυσμένη και τροποποιημένη μορφή του θεού Διός που τείνει να κινηθεί προς τα εμπρός. Η στάση του θεού είναι πιο ελαστική και πιο φυσική, και το εκτεινόμενο χέρι του έχει στην κατοχή του μια φιάλη πάνω από έναν εμφανή βωμό. Ένα άλλο δείγμα δείχνει ένα αετό πάνω στον εκτεταμένο βραχίονα – μια απαραίτητη προσθήκη για να επιτευχθεί η σύνδεση της νέας αναπαράστασης του αγάλματος με το παλαιότερο. Και οι τρεις σειρές νομισμάτων αναπαριστούν τον Δία Πολιέα, η τελευταία είναι η πιο βελτιωμένη αναπαράσταση του Λεοχάρνους από την πρώτη.
Διάφορες αφιερώσεις στον Δία Πολιέα έχουν καταγραφεί. Μία βάση θρόνου του πεντελικό μαρμάρου που βρέθηκε στην Ακρόπολη αφιερώθηκε από ένα δημότη της Παιανίας.. Και ένα αργυρό κύπελλο που ανήκε σε αυτόν κρατήθηκε ανάμεσα στους θησαυρούς της Αθηνάς. Η σπουδαιότητα της λατρείας του στην Αθήνα μπορεί να κριθεί από το γεγονός ότι στο θέατρο ο ιερέας του κατέχει μια μαρμάρινη έδρα δίπλα στην κεντρική έδρα του ιερέα του Διονύσου Ελευθερέως.
Η εορτή του θεού είναι γνωστή με πολλές ονομασίες ως: Διπολίεια ή Δϊιπολίεια, Διπόλεια ή Δϊιπόλεια, Διπόλια ή Δϊιπόλια, αλλά ακόμη και Διόσπόλια. Οι αρχαίοι σχολιαστές ετυμολογούν τις ονομασίες αυτές από τον Ζευς Πολιεύς. Η ίδια εορτή , ή μαλλον η πιο εντυπωσιακή τελετή αυτής της εορτής ονομάζεται Βουφονία ή ο φόνος του Βου. Πραγματοποιείται την 14η ημέρα του μηνός Σκιροφοριώνος.
Όρος Αγχεσμός
Το όρος Αγχεσμός συνήθως ταυτοποιείται με το Τουρκοβούνι, μια σειρά από βραχώδεις λόφους που χωρίζουν το Αττικό λεκανοπέδιο σε δύο ανισα μέρη όπου βρέχονται από τον Κηφισό και τον Ιλισό αντίστοιχα . Το όρος Αγχεσμός έχει ύψος 733 μετρα. Καπου σε αυτή την σειρά των βράχων υπήρχε το άγαλμα του Διός Αγχεσμίος [Παυσανίας 1.32,2] και Αγχεσμός όρος εστιν ου μέγα και Διός άγαλμα ΑΓΧΕΣΜΙΟΥ.
Όρος Υμηττός
Στην κορυφή του όρους του Υμηττού [Τρελοβούνι 1027 μέτρα] υπήρχε ένας βωμός και ένα άγαλμα του Διός Υμηττίου, επίσης βωμοί του Διός Ομβρίου και του Απόλλωνος Προοψίου [Παυσανίας 1.32,2] εν Υμηττώ δε άγαλμα εστιν Υμηττίου Διός• βωμοί δε και Ομβρίου Διός και Απόλλωνός εισι Προοψίου. Ο Λεξικογράφος Ησύχιος αναφέρει: Υμήττιος• Ζευς παρά Αττικοίς. Τα νέφη στον Υμηττό προμηνύουν Υετό [ Θεόφραστος 1.20-24] και άνεμο [2.9] και καταιγίδα [3.6] Το άγαλμα του Υμηττίου Διός πιθανώς υψώνονταν σε ένα μικρό πεδίο κοντά στην κορυφή του όρους και η λατρεία του Διός Ομβρίου τελούνταν στην τοποθεσία όπου σήμερα βρίσκεται ένα χριστιανικό κτίσμα με την ονομασία Αγιος Ηλίας που βρίσκεται σε υψόμετρο 508 μέτρων στην ανατολική πλευρά του κυρίου όγκου του όρους πάνω από τον Σφηττό, βορείως του περάσματος Πυρνάρι ,εκεί όπου τελούνταν στην αρχαιότητα από προσκυνητές που κατασκήνωναν ,σε καιρό ανομβρίας, δεήσεις για βροχή.


Όρος Πάρνης
Στο όρος Πάρνης υπήρχε χάλκινο άγαλμα του Διός Παρνήθίου και βωμός του Διός Σημαλέου, επίσης ένας ακόμη βωμός στον οποίον τελούνταν θυσίες προσφορές στον Όμβριο Δία και μερικές φορές στον Ζευ Απήμιο [Παυσανίας 1.32,2] και εν Πάρνηθι Παρνήθιος Ζεύς χαλκούς εστι, και βωμός Σημαλέου Διός. Εστι δε εν τη Πάρνηθι και άλλος βωμός, θύουσι δε επ αυτού τοτέ μεν Όμβριον τοτέ δε Απήμιον καλούντες Δία [Παρνης, Οζέας κορυφή 1413 μέτρα] το μεγαλύτερο σε έκταση όρος στην Αττική. Το άγαλμα του Διός Παρνηθίου και ο βωμός του Σημαλέου Διός οριοθετούνται κοντά στην Φυλή, μια γυμνή βραχώδη κορυφογραμμή την οποία οι αρχαίοι πρόγονοι μας ονόμαζαν Άμα, αλλά ο βωμός του Διός Ομβρίου και του Απημίου βρισκόταν σε μια άλλη εγγύτερη περιοχή.

Αφήστε μια απάντηση

Close Menu