Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΚΤΑΕΤΗΡΙΣ   ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, ΕΤΟΣ -413  ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΚΟΥ ΗΜΕΡΑ ΜΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΣΥΛΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΙΑ ΣΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΩΝ ΣΥΡΑΚΟΥΣΩΝ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΚΤΑΕΤΗΡΙΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, ΕΤΟΣ -413 ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΚΟΥ ΗΜΕΡΑ ΜΕ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΣΥΛΛΗΨΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΙΑ ΣΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΩΝ ΣΥΡΑΚΟΥΣΩΝ

Μια ημερομηνία μονο έχει διασωθεί υπό των όρων του ημερολογίου των Συρακουσών, ως η μόνη που έχει διασωθεί και στο ημερολόγιο των Σικυωνίων, αλλά η συγκεκριμένη είναι πάρα πολύ κρίσιμη, και οδηγεί με τον ίδιο τρόπο στην ανακάλυψη της φύσης και της εποχής του ημερολογίου στο οποίο καταγράφηκε και από το οποίο διαβιβάστηκε μεταγενέστερα. Αυτή η ημερομηνία είναι η ημέρα της σύλληψης του Νικία μαζί με τον εναπομείναντα αθηναϊκό στρατό του, κατά την μνημειώδη απόσυρση τους από τις Συρακούσες το έτος -413, και είμαστε ευγνώμονες για αυτό στον Πλούταρχο και το έργο του ο Βίος του Νικία.

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΝΙΚΙΑΣ 28
― ἐκκλησίας δὲ πανδήμου Συρακουσίων καὶ τῶν συμμάχων γενομένης, Εὐρυκλῆς ὁ δημαγωγὸς ἔγραψε πρῶτον μὲν τὴν ἡμέραν ἐν ᾗ τὸν Νικίαν ἔλαβον, ἱερὰν ἔχειν, θύοντας καὶ σχολάζοντας ἔργων, Ἀσιναρίαν τὴν ἑορτὴν ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ καλοῦντας· ἡμέρα δ’ ἦν τετρὰς φθίνοντος τοῦ Καρνείου μηνός, ὃν Ἀθηναῖοι Μεταγειτνιῶνα προσαγορεύουσι·

Από αυτήν την μαρτυρία μαθαίνουμε ότι η ημερομηνία του συμβαντος στο ημερολόγιο, εκείνη την εποχή, ήταν η 27η του Καρνείου. Δεν μπορεί να υπάρξει καμμία αμφιβολία για το έτος. Είναι το 19ο του Πελοποννησιακού Πολέμου, -413. Σχετικά του ζητήματος όμως του μηνός , και της ημέρας του μηνός σε σχέση με το Ιουλιανό ημερολόγιο και εάν ταυτιζόταν σε αυτόν τον μήνα και σε αυτή την ημέρα στο ημερολόγιο των Συρακουσών, τότε μπορεί να υπάρξει κάποια αμφισβήτηση, την οποία πρέπει πρώτα να απομακρύνουμε.
Το έτος λοιπόν είναι το -413, το οποίο απαντάται στο Αττικό ημερολόγιο στην Περίοδο 1.20, Κύκλος 2.1, της μεταρρίθμισης του Μέτωνος, όταν η 1η του Εκατομβαιώνος ταυτιζόταν με την 16η Ιουλίου, η 1η του Μεταγειτνιώνος με την 15η Αυγούστου, και η 1η του Βοηδρομιώνος με την 14η Σεπτεμβρίου. Και όπως ο Πλούταρχος μας δίνει να καταλάβουμε, στο παραπάνω απόσπασμα, ότι ο Συρακούσιος Κάρνειος μήνας και ο Αττικός Μεταγειτνιώνας μήνας κατά γενική άποψη συμφωνούσαν μεταξύ τους, η πρώτη ερώτηση που θα πρέπει να αναλογιστούμε είναι η εξής:
Κατά πόσον η 27η του Καρνείου στο ημερολόγιο των Συρακουσών και η 27η του Μεταγειτνιώνος στο Αττικό ημερολόγιο, του έτους -413, ήταν στην ουσία ή ίδια ημέρα ;
Αν όντως ήταν, τότε το ημερολόγιο των Συρακουσών, εκείνη την εποχή, θα πρέπει να είχε διορθωθεί σύμφωνα με τον Μετωνικό Κύκλο, όπως είχε το Αττικό ημερολόγιο.
Εάν δεν ήταν, τότε το Αθηναϊκό ήταν ήδη στον Μετωνικό κύκλο, και των Συρακουσών δεν είχε εισαχθεί ακόμη.
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ ΑΥΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗ ΑΤΤΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΑΠΟ ΑΥΤΗΝ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΤΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ ΤΩΝ ΣΥΡΑΚΟΥΣΩΝ ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ

Η πρώτη του Μεταγειτνιώνος,του έτους -413, φέρει την ημερομηνία της 15ης Αύγουστου, η 27η τότε έπρεπε να είναι η 10η Σεπτεμβρίου, και ως αποτέλεσμα αν η 27η του Καρνείου ήταν στην πραγματικότητα η ίδια με την 27η του Μεταγειτνιώνος τότε η 27η του Καρνείου έπρεπε να ταυτίζεται το ίδιο με την ημερομηνία της 10ης Σεπτεμβρίου επίσης. Ένα γεγονός όμως έχει καταγραφεί , μεταξύ των άλλων περιστάσεων της υποχώρησης των Αθηναίων, το οποίο η θα αποδείξει ολοφάνερα ότι δεν ήταν έτσι τα πράγματα.
Το γεγονός αυτό είναι μια σεληνιακή έκλειψη που προηγήθηκε της ενάρξεως
της υποχώρησης, όπου συμφωνείται, ότι αμέσως μετά την προσπάθεια στις Επιπολές και την επιστροφή του Γύλιππου, όταν οι Αθηναίοι είχαν αποφασίσει να αποσύρουν την πολιορκία τους και να αρχίσουν υποχώρησή τους,το οποίο ήταν ακόμη εφικτό, το ίδιο βράδυ η σελήνη είχε επισκιαστεί.
Τώρα στους Παρισινούς Αστρονομικούς Σεληνιακούς Πίνακες καταγράφεται μια σεληνιακή έκλειψη, το έτος -413, όπου ταυτίζεται την 27η του Ιουλιανού Αυγούστου και ώρα 10:15 μ.μ, αυτό αντιστοιχεί με την 27η του Ιουλιανού Αυγούστου και ώρα 23:07 μ.μ στις Συρακούσες, και δεν υπήρχε άλλη εκείνη τη χρονιά, εκτός από την 4η του Ιουλιανού Μαρτίου, ώρα 9. 22 μ.μ. στις Συρακούσες. Και αυτή δεν θα μπορούσε να ήταν η έκλειψη που διερευνούμε εδώ σε αυτή την περίσταση δεδομένου ότι τόσο από τη μαρτυρία του Πλουτάρχου [Νικίας 22], λίγο πριν από την έναρξη της υποχώρησης, όσο και από του Θουκυδίδη [7.86-87], αμέσως μετά τη σύλληψη, και επίσης από την συνολική πορεία των προηγούμενων γεγονότων του έτους, είναι βέβαιο ότι ότι αυτό το μέρος της ιστορίας της πολιορκίας, από την αρχή της προσπάθειας της υποχώρησης μέχρι την τελική παράδοση των Αθηναίων, ανήκει στο κλείσιμο του καλοκαίρι, και στην αρχή του φθινοπωρινού τριμήνου.
Η έκλειψη ως εκ τούτου, η οποίο συνέβη το ίδιο βράδυ που επρόκειτο να να είχε αρχίσει η υποχώρηση, πρέπει να ήταν η 27η του Ιουλιανού Αυγούστου.
Ο Θουκυδίδης μας έχει αφήσει έναν απολογισμό της διαδικασίας, πρώτον, μεταξύ αυτής της έκλειψης και της ενάρξεως της υποχώρησης, και δεύτερον, μεταξύ της ενάρξεως της υποχώρησης και της παράδοσης του Νικία, μέσω των οποίων δεν υπάρχει καμία δυσκολία να ξεχωρίσουμε τις δώδεκα ημέρες από τα πρώτα τα συμβάντα σε αυτά με τα τελευταία, και υπεράνω αυτών, υπήρχε ένας ορισμένος αριθμός ημερών, που δεν διευκρινίζει ευδιάκριτα, αλλά που παρ ‘όλα αυτά, δεν θα μπορούσαν να ανέρχονται σε λιγότερο από τέσσερις ή πέντε.
Βάσει αυτού πρέπει να υπήρξαν δεκαέξι ημέρες τουλάχιστον από την ημερομηνία της έκλειψης και εώς την ημερομηνία της παράδοσης του Νικία.
Η πρώτη εκ τούτου, είναι ήταν η 27η του Ιουλιανού Αυγούστου η τελευταία δεν θα μπορούσε να είναι νωρίτερα από την 12η του Ιουλιανού Σεπτεμβρίου.
Και αυτή ήταν βασει αυτής της υπόθεσης η πραγματική Ιουλιανή ημερομηνία της 27ης του Καρνείου μηνός εκείνου του έτους, θα πρέπει να υπήρχε διαφορά δύο ημερών τουλάχιστον μεταξύ της 27ης του Καρνείου και της 27ης του Μεταγειτνιώνος, η τελευταία, όπως είδαμε, αντιστοιχεί με την 10η του Ιουλιανού Σεπτεμβρίου, και βάσει της υποθέσεως με την 12η του Ιουλιανού Σεπτεμβρίου.

Όμως δεν είναι αυτό όλο. Το ακριβές χρονικό διάστημα μεταξύ της έκλειψης και της παράδοσης του Νικία υπολογισμένο στις δεκαοκτώ ημέρες, (εκ των οποίων αντιλαμβανόμαστε ότι είναι πιο κοντά στην αλήθεια από ότι οι δεκαέξι,) τότε η ημερομηνία της σύλληψης, και, κατά συνέπεια, της 27ης του Καρνείου, πρέπει να ήταν η 14η του Ιουλιανού Σεπτεμβρίου, και 14 Σεπτεμβρίου , του έτους -413, που αντιστοιχεί την 1η του Βοηδρομιώνα στο αττικό ημερολόγιο, Περίοδος 1. 20, βάσει αυτής της αρχής λοιπόν η 27η Καρνείου των Συρακουσών του έτους -413, έπεφτε στην πρώτη του αττικού Βοηδρομιώνα και ως εκ τούτου η πρώτη του Καρνείου την πέμπτη του Μεταγειτνιώνα. Και εφόσον το αττικό ημερολόγιο αυτή τη φορά μπορεί να θεωρηθεί αληθές ως προς την σελήνη, το γεγονός αυτό είναι εκδηλωτικός ότι η πρώτη του πολιτικού σεληνιακού μήνα στις Συρακούσες, σε αυτή τη συγκεκριμένη περίοδο της ιστορίας του ημερολογίου εκεί, έπεφτε την πέμπτη της αληθούς φάσεως της σελήνης, έτσι το ημερολόγιο των Συρακουσών, τόσο αυτή τη στιγμή όσο και πολύ πριν από αυτό, πρέπει να είχε ρυθμιστεί με έναν πολύ διαφορετικό κύκλο από αυτόν του Μέτωνος, και σε έναν στον οποίον οι αληθείς νουμηνίες ήταν προπορευόμενες στις αντίστοιχες αστικές ή κύριες
ημερομηνίες.

Η ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΧΩΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ, ΕΤΟΣ -413, ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΛΕΙΨΗΣ ΤΗΣ 27ης ΕΩΣ ΤΗΝ ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΝΙΚΙΑ ΤΗΝ 14η ΤΟΥ ΕΠΟΜΕΝΟΥ ΜΗΝΟΣ, ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΤΤΙΚΟ, ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΡΑΚΟΥΣΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΙΟΥΛΙΑΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ ΚΑΡΝΕΙΟΣ
ΗΜ. 14 6μ.μ 10 6π.μ ……27η ΑΥΓ………….ΕΚΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ

ΗΜΕΡΑ 1, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 14, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 10 (με/νυχτα), ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 28η….Οι Συρακούσιοι αρχίζουν την προετοιμασία τους να αναχαιτίσουν την οπισθοχώρηση, που συνέχιζαν αυτήν την ημέρα και την επομένη.

ΗΜΕΡΑ 4, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 17, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 13, ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 31η.…Προκαταρκτική επίθεση στις γραμμές των Αθηναίων: τη προτεραία [Θουκ 7.52]

ΗΜΕΡΑ 5, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 18, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 14, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1η.…Τη υστεραία. Πρώτη ναυμαχία στη θάλασσα και πρώτη νίκη των Συρακουσίων, ακολουθούμενη από τρεις ημέρες αφιερωμένες στην προσέγγιση του λιμένος από την μία πλευρά και στις προετοιμασίες της ανανέωσης της μάχης από την άλλη. [Θουκ. 7.52-59, Διοδ. 13.13,14, Νικίας 24].

ΗΜΕΡΑ 9, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 22, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 18, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 5η.…Δεύτερη ναυμαχία στη θάλασσα, και δεύτερη νίκη των Συρακουσίων [Θουκ. 7.60-71, Διοδ. 13.14,17, Νικίας 24. 25].
Τα Ηράκλεια στις Συρακούσες σε εξέλιξη μετά τη δύση , το απόγευμα αυτής της ημέρας [[Θουκ. 7.73, Νικίας 24. 25. 26], ως αποτέλεσμα την 19η Καρνείου.
Ο Ερμοκράτης στέλνει το μήνυμα του και η νύχτα περνά με τους Συρακούσιους να καταλαμβάνουν τα περάσματα. [Θουκ. 7.73-74, Διοδ. 13.18, Νικίας 24].

ΗΜΕΡΑ 10, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 23, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 19, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 6η.…Η ημέρα περνά με τους Αθηναίους ακόμη κάτω από τα τείχη των Συρακουσών, αλλά με προετοιμασίες για υποχώριση. ―Οι δε προς το άγγελμα επέσχον την νύχταν. . . και. . ως ουκ ευθύς ώρμησαν έδοξεν αυτοίς και την επιούσαν ημέραν περιμείναι. [Θουκ. 7.74, Διοδ. 8.18, Νικίας 26, Πολυβιος 9.19].

ΗΜΕΡΑ 11, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 24, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 20, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 7η.…Πρώτη ημέρα της υποχώρισης. Η υποχώριση αρχίζει την τρίτη ημέρα από την ημέρα της τελευταίας ναυμαχίας. ― Η ανάστασις ήδη του στρατεύματος τρίτη ημέρα από της ναυμαχίας εγίγνετο [Θουκ.7.75] Η ημέρα πέρασε με την πορεία υποχωρίσεως [Θουκ 7.78].

ΗΜΕΡΑ 12, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 25, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 21, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 8η.…―Τη δ΄υστεραία πρωϊ. Η υποχώριση συνεχίζεται. [Θουκ 7.78].

ΗΜΕΡΑ 13, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 26, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 22, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 9η.…― Τη δ΄υστεραία οι Αθηναίοι προήεσαν. Η υποχώριση ακόμη συνεχίζεται [Θουκ 7.78].

ΗΜΕΡΑ 14, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 27, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 23, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 10η.…― Πρωϊ δε άραντες επορεύοντο αύθις [Θουκ 7.79]. Αστραπές και βροχή όλη την σημερινή ημέρα. ― Έτυχον δε και βρονταί τινες άμα γενόμεναι και ύδωρ, οία του έτους προς μετόπωρον ήδη όντος φιλεί γίγνεσθαι [Θουκ 7.79]. Το φθινόπωρον χρονολογείται στον Κύκλο του Μέτωνος την 16η του Ιουλιανού Σεπτεμβρίου, και τώρα βρισκόμαστε μόνο δύο ή τρεις ημέρες πριν την αλλαγή της σελήνης.

ΗΜΕΡΑ 15, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 28, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 24, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 11η.…― Τη δ΄υστεραία προϋχώρουν [Θουκ 7.79]. Η υποχώριση συνεχίζεται. Τη νύχτα της σημερινής ημέρας γίνεται προσπάθεια για να κινηθούν αθόρυβα. ― Της δε νυκτός. . . εδόκει. . . εχώρουν εν τη νυκτί [Θουκ 7.80].

ΗΜΕΡΑ 16, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 29, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 25, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 12η.…― Άμα δε τη έω αφικνούνται όμως κ΄,τ,λ. [Θουκ 7.80]. Το πρωϊ της σημερινής ημέρας . Την ίδια ημέρα αναφέρεται και πάλι: ― Ως ή τε ημέρα εγένετο…καταλαμβάνουσι περί αρίστου ώραν [Θουκ 7.81], όταν οι Συρακούσιοι τους καταφθάνουν.
Ο Δημοσθένης παραδίδεται τη σημερινή ημέρα. ― Επειδή γουν δι ημέρας βάλλοντες [Θουκ 7.81].
Ο Νικίας με το δικό του τμήμα συνεχίζει την υποχώριση. ― Νικίας δε και οι μετ΄αυτού αφικνούνται αυτή τη ημέρα [Θουκ 7.82].

ΗΜΕΡΑ 17, ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 30, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 26, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 13η.…― Οι δε Συρακούσιοι τη υστεραία ….μέχρι οψέ [Θουκ 7.83]. Οι Αθηναίοι υπό τις διαταγές του Νικία πορεύονται και παλι κατά τη διάρκεια της νύχτας. ― Όμως δε της νυκτός φυλάξαντες το ησυχάζον. . . ούτοι δε . . . εχώρουν της νυκτός ή εδύνατο [Θουκ. 7.83, Διοδ. 13.19-33].

ΗΜΕΡΑ 18, ΒΟΗΔΡΟΜΙΩΝ 1, ΚΑΡΝΕΙΟΣ 27, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 14η.…― Νικίας δε, επειδή ημέρα εγένετο.. [Θουκ 7.84]. Ο Νικίας παραδίδεται επίσης, ― Τέλος δε…Νικίας..εαυτόν παραδίδωσι [Θουκ 7.85].

ΟΡΕΣΤΗΣ ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ

Αφήστε μια απάντηση

Close Menu