ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ ΤΩΝ ΧΑΛΚΕΙΩΝ ΣΤΟ ΙΕΡΟ ΣΕΛΗΝΙΑΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΑ ΑΠΑΤΟΥΡΙΑ

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ ΤΩΝ ΧΑΛΚΕΙΩΝ ΣΤΟ ΙΕΡΟ ΣΕΛΗΝΙΑΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΑ ΑΠΑΤΟΥΡΙΑ

Υπάρχει μία τελετή στο Ιερό Αττικό Σεληνιακό ημερολόγιο, η οποία ονομάζεται Χαλκεία, και η δηλωμένη ημερομηνία τους είναι η ένη και νέα του Πυανεψιώνος.

Χαλκεία• εορτή εν τη Αττική Ηφαίστω ιερά.

ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ 7.24.2. & 105

Τα Χαλκεία πραγματοποιούνταν προς τιμήν του Ηφαίστου όπως μαρτυρεί ο Πολυδεύκης.

Χαλκεία• εορτή Αθήνησιν ά τινες Αθήναια καλούσιν• οι δε Πάνδημον, δια το από πάντων άγεσθαι.

ΛΕΞΙΚΟ ΣΟΥΪΔΑ παρ. ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ

Χαλκεία• εορτή αρχαία και δημώδης πάλαι• ύστερον δε υπό μόνων ήγετο των τεχνιτών, ότι ο Ήφαιστος εν τη Αττική χαλκόν ειργασάτο, έστι δε ένη και νέα του Πυανεψιώνος, εν ή και ιέρειαι μετά των αρρηφόρων τον πέπλον διάζονται.

ΛΕΞΙΚΟ ΣΟΥΪΔΑ παρ. ΜΕΓΑ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ

Τότε αρχίζει η ύφανση του νέου Ιερού Πέπλου της Αθηνάς.

Χαλκεία• εορτή παρ΄Αθηναίοις αγομένη Πυανεψιώνος ένη και νέα, χειρωναξί κοινή, μάλιστα δε χαλκεύσι• ως φησιν Απολλώνιος ο Αχαρνεύς. . . Φανόδημος δε ουκ Αθηνά φησιν άγεσθαι την εορτήν αλλ΄Ηφαίστω.

ΛΕΞΙΚΟ ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝΟΣ

Ο Φανόδημος μας μαρτυρεί ότι η εορτή τελείται για τον Ήφαιστο και όχι για την Αθηνά.

Τώρα, οι παραπάνω μαρτυρίες δηλώνουν ότι τα Χαλκεία δεν ήταν μέρος των Απατουρίων,και φαίνεται ότι οι τρεις ημέρες των εορτασμών των Απατουρίων είχαν λήξει πριν να αρχίσουν τα Χαλκεία, και η δηλωμένη ημερομηνία αυτής της τελετής ήταν η 30η του Πυανεψιώνος μηνός, τα Απατούρια δεν μπορούσαν να λήξουν μετά την 29η και ούτε να αρχίσουν μετά την 26η.

Παρατηρείται εδώ πέρα ότι ο μήνας ήταν πλήρης στο ημερολόγιο του Σόλωνος, και είχε πέντε ημέρες από την 26η συμπεριλαμβανομένη εως την 30η συμπεριλαμβανομένη.

Τώρα, αυτή η εορτή των Χαλκείων, σύμφωνα με πάρα πολλές προγενέστερες μαρτυρίες, ετελείτο προς τιμήν του Ηφαίστου, έτσι, σύμφωνα με τον Ίστρο, αναφερόμενος από τον Αρποκρατίων στο λεξικό του [στο λήμμα Λαμπάς], ακόμη και τα Απατούρια σε κάποια μέρη της διάρκειας τους πρέπει να ήταν αφιερωμένα στον Ήφαιστο:

Ίστρος δ΄εν α΄ των Ατθίδων, ειπών εν τη των Απατουρίων εορτή Αθηναίων οι καλλίστας στολάς ενδεδυκότες, λαβόντες ημένας λαμπάδας από της εστίας, υμνούσι τον Ήφαιστον θέοντες, υπόμνημα του κατανοήσαντα την χρείαν του πυρός διδάξαι τους άλλους.

ΛΕΞΙΚΟ ΣΟΥΪΔΑ [ Λαμπάδος] παρ. ΛΕΞΙΚΟ ΑΠΟΚΡΑΤΙΩΝΟΣ

Έτσι , μία Λαμπαδηδρομία πραγματοποιούταν στο εορταστικό των Απατουρίων, ξεχωριστή από τις Λαμπαδηδρομίες των Παναθηναίων, των Προμηθείων και των Ηφαιστείων. Αλλά σε ποια ημέρα των Απατουρίων πραγματοποιούταν;

Ο σχολιαστής της Ειρήνης του Αριστοφάνους παρατηρεί:

Τη δε τρίτη των Απατουρίων ιπποδρομία ήγετο.

ΣΧΟΛΙΑ ΣΕ ΕΙΡΗΝΗ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ 901

Πουθενά όμως δεν κάνει λόγο για Λαμπαδηδρομία, είτε στη τρίτη ημέρα ή σε οποιαδήποτε από τις τρεις ημέρες της εορτής των Απατουρίων.

Θα πρέπει να υποθέσουμε τότε ότι αν κάποια ημέρα των Απατουρίων ήταν αφιερωμένη στη Λαμπαδηδρομία τότε αυτή θα πρέπει να ήταν η τέταρτη ημέρα ή αλλιώς η Επίβδα, και αυτή ήταν η 29η του Πυανεψιώνος στο ημερολόγιο του Σόλωνος, μία ημέρα πριν τα Χαλκεία, εφόσον η πρώτη των Απατουρίων ήταν η 26η.

Βάσει αυτού, η Επίβδα, όπως και τα Χαλκεία, με αυτή την τελετή, ήταν αφιερωμένη στον Ήφαιστο, και ήταν τοποθετημένη μεταξύ της τελευταίας ημέρας των Απατουρίων και της ημέρας των Χαλκείων, έτσι εξηγούνται και οι διαχωρισμοί και συσχετισμοί σε περιγραφές που διαφαίνονται σε μερικούς προγενέστερους συγγραφείς, όπου καταγράφουν ότι όλοι οι Αθηναίοι έπαιρναν μέρος στην τελετή της Λαμπαδηδρομίας στα Απατούρια, προς τιμήν της ανακαλύψεως του πυρός, αλλά και οι μεταλλουργοί για τον χαλκό στα Χαλκεία, προς τιμήν του πατρώου θεού τους του Ηφαίστου.

Αφήστε μια απάντηση