ΤΑ ΠΡΟΗΡΟΣΙΑ – ΤΟ ΡΑΡΙΟΝ ΠΕΔΙΟ

ΤΑ ΠΡΟΗΡΟΣΙΑ – ΤΟ ΡΑΡΙΟΝ ΠΕΔΙΟ

Τα Προηρόσια (εορτή), Η Προηροσία (Θυσία), Προηροσίαι και Προσηροσίαι(θύματα).
Εορτή (με ευχές) της Ελευσίνος προς τιμήν της Δήμητρος και της Κόρης. Τελείται πριν απ’ την άροση (προηρόσια), την στ’ ισταμένου του μηνός Πυανεψιώνος και προσφέρεται θυσία, για την εξασφάλιση της καρποφορίας και ευφορίας της γης.
ΣΟΥΪΔΑΣ ΛΕΞΙΚΟ
― Προηροσίαι αί πρό τού αρότρου γινόμεναι θυσία! περί τών μελλόντων έσεσΘαι καρπών, ώστε τελεσφορείσθαι.
Ο Ησύχιος αναφέρει τη γιορτή ως προηροσία και προηρόσια:
― προηροσία· θυσία Άθήνησι και προηρόσια· τά προ τού άρότρου θύματα.
Σύμφωνα με τον Ησύχιο (Προηρόσια· Προαρκτούρια) τα Προηρόσια πραγματοποιούνταν πριν απ’ την ανατολή του αστερισμού του Αρκτούρου.
Φώτιος (λ. προηροσία και προηροσίαι) αναφέρει:
― προηροσία· ή υπέρ τών καρπών θυσία γινομένη υπό Αθηναίων κατά μαντείον έν Ηλιδι. Προηροσίαι καί προσηροσίαι: αι πρό τού άρότρου γινόμεναι θυσίαι.
Ευριπίδης (Ικέτιδες, 28-31) κάνει λόγο για τη γιορτή της Ελευσίνος, λέγοντας, με το στόμα της Αίθρας:
―…τυγχάνω δ’ υπέρ χθονός άρότρου προθύουσ’, έκ δόμων έλθούσ’ έμών / πρός τόνδε σηκόν, ένθα πρώτα φαίνεται / φρίξας υπέρ γής τήσδε κάρπιμος στάχυς.
ΑΠΟΔΟΣΗ
από το σπίτι ήρθα σ’ αυτόν τον ιερό τόπο, που πρωτοείδανε να φυτρώνει απ’ το χώμα και ν’ ανεμίζει το μεστωμένο στάχυ, για να Θυσιάσω στη γη πριν να οργώσουν τα χωράφια.
Η γιορτή γίνεται κοντά στο ιερό της Δήμητρας και της Περσεφόνης, στην Ελευσίνα, μετά από δημόσια αναγγελία της από τον ιεροφάντη και τον κήρυκα:
IG II² 1363
― Ιεροφάντη καί κήρυκι είς άριστον τήν έορτήν προαγορεύουσι τών προηροσίων.
Ολοι οι δήμοι της Αττικής και οι αθηναίκές αποικίες, αλλά και άλλες ελληνικές κοινότητες,
πρoσφερουν στην εορτή τους πρώτους καρπούς (απαρχές) των δημητριακών.
Η καθιέρωση αυτών των προσφορών προήλθε από τον εξής μύθο:
‘Οταν κάποτε έπεσε ξηρασία, με αποτέλεσμα το λιμό (πείνα), το Μαντείο των Δελφών συμβούλεψε τους Αθηναίους να προσφέρουν θυσία «προηρόσια ή προηροσία» στη Δηώ (Δήμητρα) εκ μέρους όλων των Ελλήνων. Μετά την προσφορά της θυσίας, η ξηρασία σταμάτησε.
‘Ετσι καθιερώθηκε να στέλνουν απαρχές όλες οι ελληνικές πόλεις, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης.
ΙΣΟΚΡ. ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ Ζ 31
― Αί μέν γάρ πλείσται τών πόλεων υπόμνημα τής παλαιάς ευεργεσίας άπαρχάς τού σίτου καθ’ έκαστον τον ένιαυτον ως ήμάς άποπέμπουσι, ταις δ’έκλειπούσαις πολλάκις ή Πυθία προσέταξεν άποφέρειν τά μέρη τών καρπών καί ποιείν πρός τήν πόλιν τήν ήμετέραν τά πάτρια.
ΣΟΥΪΔΑΣ
― οί μέν γάρ φασιν, ώς λοιμού πάσαν τήν γήν κατασχόντος ό θεός είπε προηρόσια τή Δηοί υπέρ πάντων θύσαι θυσίαν Άθηναίοις. ού ένεκεν χαριστήρια πανταχόθεν,
έκπέμπουσι Άθήναζε τών καρπών τάς άπαρχάς.
Το θυσιαζόμενο ζώο ονομαζεται Προηρόσιο.
Κατά τον Σουίδα τα Προηρόσια καθιερώθηκαν από τους Αθηναίους στην 5η ή 6η ολυμπιάδα (-760 ή -756):
― έγένετο ύπό Αθηναίων υπέρ πάντων Ελλήνων εστ’ ‘Ολυμπιάδι…
Κύριο μέρος της εορτής είναι το επίσημο όργωμα που, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Πλουτάρχου (Γαμικά Παραγγέλματα 42. 144α), γίνονται σε τρεις διαφορετικές τοποθεσίες.
Τα Προηρόσια, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες γιορτές της Δήμητρος, παρουσιάζουν μια ιδιαίτερη καινοτομία: δεν επιτρέπεται η συμμετοχή γυναικών.
Την οργάνωση της ελευσίνιας εορτής των Προηροσίων έχουν οι Αθηναίοι, γιατί η Ελευσίνα αποτελεί τμήμα του αθηναϊκού κράτους .
Η εορτή τελείται στην Ελευσίνα επειδή στον τόπο αυτό πρωτοφύτρωσε στάχυς και ήταν ο πρώτος τόπος καλλιέργειας των δημητριακών:
― Φρίξος υπέρ τήσδε κάρπιμος στάχυς…», (Ευριπ.) και επειδή η πόλη αυτή εξακολουθούσε, και μετά την προσάρτηση της, να διατηρεί τα θρησκευτικά της προνόμια.
Σύμφωνα με τον Ησύχιο η γιορτή στον δήμο Κλείδημο ονομάζεται προαρκτούρια:
― καί ό δήμος (Κλείδημος,) δέ αυτά προαρκτούρια καλεί.

EN ’OΨEI ΤΗΣ ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗΣ ΠΡΟΡΡΗΣΕΩΣ ΤΩΝ ΠΡΟΗΡΟΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΕΛΕΥΣΙΝΑ

ΤΟ ΡΑΡΙΟΝ ΠΕΔΙΟ

Το Ράριον πεδίο, αναφέρεται για πρώτη φορά στον Οµηρικό ύµνο και µάλιστα, ως µαστός της γης ζωοδότης. Γεωγραφικώς το Ράριον πεδίο, περικλείει την παρά την Ελευσίνα πεδιάδα και κυρίως το δυτικό τµήµα προς τη Μεγαρίδα. Νεότερες αδηµοσίευτες έρευνες, το τοποθετούν σε βορειοδυτική διεύθυνση του σηµερινού αρχαιολογικού χώρου, προς τη
σηµερινή πόλη της Μάνδρας, και νοτιοανατολικά του όρους Τρικέρατο (Κέρατα κατά τον Παυσανία).
Σύµφωνα µε την παράδοση, είναι ο αγρός στον οποίον ο Τριπτόλεµος έσπειρε πρώτος, σύµφωνα µε την υπόδειξη της θεάς ∆ήµητρας, τον κόκκο του ιερού σίτου που έδωσε τους πρώτους καρπούς.
Το Ράριον πεδίο θεωρείται ως “Γη ιερά”, ονοµαζόµενη και “οργάς” δηλαδή έκταση γης πολύ καλά αρδευόµενη και
εύφορη, η οποία είναι αφιερωµένη στη θεά ∆ήµητρα και περιελαμβάνει αγρούς και δάση.
Το ρήµα οργάω σηµαίνει είµαι πλήρης υγρών (χυµών), από την
υγρασία επί εδάφους, στην προκειµένη περίπτωση, αρδεύοµαι, αφθονώ (είµαι πλήρης) από καρπούς. Το όνοµα έλαβε απ’ τον Ελευσίνιο ήρωα Ραρ, παππού του Τριπτόλεµου (ή
πατέρα σύµφωνα µε τον Παυσανία), ο οποίος υποδέχθηκε και περιποιήθηκε τη θεά ∆ήµητρα που έφθασε στην Ελευσίνα, προς αναζήτηση της κόρης της Περσεφόνης.
Η θεά προς εκδήλωση της ευγνωµοσύνης της για τη φιλοξενία, δίδαξε τον γιο ή εγγονό του Ραρός Τριπτόλεµο τη γεωργία και κυρίως την καλλιέργεια του σίτου στον αγρό του, που λόγω του επώνυµου ήρωα έλαβε το όνοµα του. Εκεί όπου είχε αλωνιστεί ο πρώτος παραχθείς απ’ τη σπορά σίτος, είχε εγκατασταθεί βωµός, όπου οι πανηγυρίζοντες, προσέφεραν θυσίες µε χονδροαλεσµένους δηµητριακούς καρπούς.
Στο συγκεκριµένο πεδίο επίσης γίνεται και η τελετή της “Ιεράς Αρόσεως”, που δεν πρόκειται για πραγµατική άροση ολόκληρου του πεδίου, αλλά περί συµβολισµού. Κατά την τελετή αυτή επαναλάµβαναν την εργασία που είχε κάνει για πρώτη φορά ο Τριπτόλεµος, σύµφωνα µε τις οδηγίες της θεάς και περιελάµβανε τρεις συµβολικούς αρότρους. Οι τρεις αυτοί ιεροί άροτροι, ήταν οι τρεις γεωργικές εορτές της Αττικής, τελούµενοι σε τρεις διαφορετικές εποχές (τα τρία αλέτρια), την Έαρ, το Θέρος και το Μετόπωρον.

Αφήστε μια απάντηση

Close Menu