Η ΠΟΜΠΗ ΤΩΝ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΩΝ  (ΛΕΠΤΟ ΠΡΟΣ ΛΕΠΤΟ ΑΠΟ ΤΗΝ  ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ) ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΦΘΙΝΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΚΑΤΟΜΒΑΙΩΝΟΣ

Η ΠΟΜΠΗ ΤΩΝ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΩΝ (ΛΕΠΤΟ ΠΡΟΣ ΛΕΠΤΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ) ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΦΘΙΝΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΚΑΤΟΜΒΑΙΩΝΟΣ

28η ημέρα μηνός Εκατομβαιώνος
Η ΠΟΜΠΗ, στον αρχαίο δημόσιο βίο, είναι η πανηγυρική πορεία και η πάνδημη συνοδεία για τη μεταφορά του νέου ιερού πέπλου και των ιερών αντικειμένων στην Ακρόπολη και σε συνέχεια η κατάθεση του πέπλου στο άγαλμα της θεάς Αθηνάς. Το αρχαίο αυτό έθιμο ίσχυε ακόμη και στην εποχή του Ομήρου.
Η προσφορά με επίσημη πομπή του νεοϋφανθέντος πέπλου για την επένδυση του ξοάνου της προστάτιδος της πόλης της Αθήνας, θεάς Αθηνάς και οι θυσίες και δεήσεις που συνοδεύουν την τελετή αυτή, σαν έκφραση ευγνωμοσύνης των Αθηναίων στη νικηφόρο προστάτιδα της φημισμένης της πόλεως, πρέπει να θεωρηθούν το θεαματικώτερο μέρος της εορτής των Παναθηναίων.
Η επίσημη πομπή συγκεντρώνεται στην περιοχή μεταξύ του έσω και έξω Κεραμεικού.
Με το όνομα Κεραμεικός υπήρχαν στην αρχαία Αθήνα δύο συνοικίες, στη βορειοδυτική γωνιά της πόλης ο έξω Κεραμεικός και ο μέσα Κεραμεικός. Οι δύο αυτές συνοικίες αποτελούσαν ένα δήμο, τον δήμο Κεραμέων, που πήρε το όνομα του από τον ήρωα Κέραμο. Οι δύο Κεραμεικοί χωρίζονταν με τείχος, συγκοινωνούσαν όμως διά μέσου των Κεραμεικών Πυλών ή του Δίπυλου.
Δίπυλο εκαλείτο το τμήμα των τειχών της αρχαίας Αθήνας στον Κεραμεικό, όπου ήταν η κυριώτερη είσοδος της πόλεως. Η ονομασία «Δίπυλο» επεκράτησε αφ’ ότου κατασκεάστηκαν στο τείχος εκεί, διπλές πύλες για πιο μεγάλη ασφάλεια από τις εχθρικές επιδρομές, επειδή το έδαφος στο σημείο αυτό ήταν επίπεδο και γι’ αυτό ευπρόσβλητο.
Στο χώρο του Δίπυλου υπήρχε το Πομπείο, όπου φυλάσσονταν τα απαραίτητα ενδύματα και λοιπά αντικείμενα , που προορίζονταν για την πομπή των Παναθηναίων και τα οποί λέγονταν «πομπεία».
Από αυτό το εξωτερικό μέρος του Δίπυλου άρχιζε ευρεία και ευθεία οδός, που οδηγούσε στην Ακαδημία. Στις δύο πλευρές της οδού βρισκόταν οι τάφοι των πιο επιφανών Αθηναίων, όπως του Περικλέους, καθώς και των πολιτών που έπεσαν στον πόλεμο.
Πριν την είσοδο στην Ακαδημία ήταν ο βωμός του ¨Ερωτος.

Στην είσοδο της Ακαδημίας υπήρχε ο βωμός του Προμηθέως, αυτής της θεάνθρωπης μορφής της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, του προνοητή, που εκφράζει την ικανότητα του ανθρώπου ν΄ανέβει ψηλά και που συμβολίζεται πολύ καθαρά στο γνωστό μύθο, που διδάσκει τους ανθρώπους τις τέχνες και τους απελευθερώνει από τα δεσμά, τη σύγχιση και την αμάθεια.
Ο βωμός του Προμηθέως είναι η αφετηρία των αγωνιζομένων κατά τις λαμπαδηδρομίες.

Η Ακαδημία ήταν προάστιο πολύ κοντά στην αρχαία Αθήνα, που απείχε από το Δίπυλο περίπου έξι στάδια, 1.110 μέτρα, ονομάστηκε δε από τον ήρωα Ακάδημο.
Η Ακαδημία είναι αφιερωμένη στην Αθηνά. Εκεί υπάρχουν οι ιερές ελιές, που το λάδι τους το διάθέτουν οι Αθηναίοι στους νικητές των αγώνων.
Μέσα στην Ακαδημία είναι οι βωμοί των Μουσών, του Ερμή, του Ηρακλέους, του Μορίου Διός, επόπτου των Μοριών, και της Αθηνάς. Εδώ δίδασκε ο φιλόσοφος Πλάτων.

Από το εσωτερικό του Δίπυλου άρχιζε ευρεία οδός, η οποία περνούσε από την Αγορά, έφθανε και τερμάτιζε στην είσοδο της Ακροπόλεως.

«Ακρόπολη» ονομάζεται το ακραίο σημείο της πόλεως, όχι σε έκταση αλλά σε ύψος, δηλαδή το ψηλό της σημείο.

Πιο παλιά οι ακροπόλεις κατελάμβαναν τα μεγαλοπρεπή και πολυσύνθετα ανάκτορα των βασιλέων και των άλλων ευγενών.
Οι ακροπόλεις στην ακμή του Ελληνισμού έμειναν απλώς ιεροί δημόσιοι χώροι, όπου διατηρούνταν οι σεβαστές παλιές παραδόσεις και τελούνταν οι τελετές της πολιτείας.

¨Όταν λέμε όμως «Ακρόπολη» εννοούμε ιδιαίτερα την περιλάλητη Ακρόπολη της Αθήνας, ύψους 156 μέτρων, που εξ’ αιτίας του πλήθους και της τέχνης των εξαίρετων μνημείων της, ξεπέρασε κάθε άλλη ακρόπολη σε φήμη και δόξα.

Ας δούμε τα κτήρια της Ακροπόλεως.

Τα ΠΡΟΠΥΛΑΙΑ, δωρικού ρυθμού, είναι το πρώτο μεγαλοπρεπές και επιβλητικό οικοδόμημα που αντικρίζει κάποιος που ανεβαίνει στην Ακρόπολη.
Ο ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΠΤΕΡΟΥ ΝΙΚΗΣ, είναι ιωνικού ρυθμού, τοποθετημένος λοξά προς τα Προπύλαια.
Ο ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ, στο ψηλό σημείο του βράχου, δορικού ρυθμού, στο ανατολικό του τμήμα φυλασσόταν το άγαλμα της θεάς Αθηνάς του Φειδίου, και στο δυτικό του τμήμα διέμενε η ιέρεια της θεάς και οι παρθένες.
ΤΟ ΕΡΕΧΘΕΙΟ, ιωνικού ρυθμού.
Ο ΒΩΜΟΣ, που γινόταν οι θυσίες των Παναθηναίων βρισκόταν εξω από τον Παρθενώνα.

Η ΠΟΜΠΗ

Την πομπή των Παναθηναίων παρακολουθούσαν οι εξής:

ΟΙ ΠΡΥΤΑΝΕΙΣ. Κατά τους δημοκρατικούς χρόνους της Αθήνας «τα πενήντα μέλη της βουλής, που εκπρωσοπούσαν την κάθε φυλή και υπηρετούσαν διαδοχικά σαν εκτελεστικό συμβούλιο της βουλής. Το βουλευτικό σώμα.

ΟΙ ΕΝΝΕΑ ΑΝΩΤΑΤΟΙ ΑΡΧΟΝΤΕΣ της δημοκρατίας.

ΟΙ ΤΑΜΙΕΣ των ιερών χρημάτων της Αθηνάς.

ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΟΙ.

ΟΙ ΤΑΞΙΑΡΧΟΙ.

ΟΙ ΠΟΜΠΕΙΣ. Αυτοί που οδηγούσαν τα σφάγεια για τη θυσία.

ΟΙ ΚΑΝΗΦΟΡΕΣ, αυτές που μεταφέρουν κάνιστρα. Κάνιστρο ή κανούν, είναι αβαθές καλάθι, χωρίς κάλυμμα, πλεγμένο από ευλύγιστους κλώνους ή καλάμια, που χρησίμευε για την τοποθέτηση όλων των σχετικών με τις τελετές, όπως μαχαίρια για τη θυσία και ο άνθινος στέφανος.
Οι κανηφόρες πρέπει να θεωρηθούν επίλεκτες παρθένες με σπάνια προσόντα. Όπως κάλλος, και άψογο ήθος.
Ένας δαδούχος προηγούνταν των κανηφόρων.

ΟΙ ΑΘΛΟΘΕΤΕΣ.

ΟΙ ΕΡΓΑΣΤΗΝΕΣ.

ΟΙ ΣΚΑΦΗΦΟΡΟΙ. Αυτοί που μεταφέρουν σκάφες-δίσκους. Αντιπροσωπεία μετοίκων ντυμένοι με ερυθρούς χιτώνες κρατούσαν χάλκινες ή αργυρές σκάφες γεμάτες αφιερώματα για τις θυσίες και διάφορα άλλα αντικείμενα χρήσιμα για την θυσία.

ΟΙ ΣΚΙΑΔΟΦΟΡΟΙ.Νέοι που κρατούν σκιάδια για τις Αθηναίες νεανίδες.

ΟΙ ΔΙΦΡΙΦΟΡΟΙ. Ανδρες που κρατούσαν τους ιερούς δίφρους για τους θεούς, που ήταν καλεσμένοι στην γιορτή της Αθηνάς.

ΟΙ ΘΑΛΛΑΦΟΡΟΙ. Ευσταλείς και ωραίοι γέροντες που κρατούσαν θαλλούς, μονοετή κλαδιά ελιάς.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ.Επίδειξη της πολεμικής δύναμης της Αθήνας, από οπλίτες ιππείς και αρματηλάτες.

ΟΙ ΘΕΩΡΟΙ. Αντιπροσωπείες των ξένων πολεων και των συμμάχων της Αθήνας.

ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ. Οι περισσότεροι πολίτες ακολουθούσαν σαν στρατιωτικοί, δηλαδή οπλίτες, αρματοδρόμοι και ιππείς με τους επικεφαλείς τους ταξίαρχους και στρατηγούς για τους πεζούς και φυλάρχους και ιππάρχους για τους ιππείς.

Η ΠΟΜΠΗ με αυτή τη σύνθεση ξεκινά από τον Κεραμεικό με την ανατολή του ηλίου και διά μέσου του Διπύλου εισέρχεται στον ευρύ δρόμο που οδηγεί στη Αγορά.
Στην Αγορά έχει συσσωρευθεί πλήθος φιλεόρτων από κάθε ελληνική γωνιά, εκεί οι ιππείς αρχίζουν και κάνουν παρέλαση και επιδεικτικούς ελιγμούς.
Η πομπή με τους αρμόδιους για τις τελετές , ανέπεμπε δεήσεις στους βωμούς που ήταν καθ΄οδόν έκανε σταθμό στο Ελευσίνιο-«αθηναϊκό παράρτημα του μεγάλου τεμένους στην Ελευσίνα»-και κατέληγε τελικά μπροστά στα Προπύλαια. Οι ιππείς και τα άρματα σταματούν κοντά στον Άρειο Πάγο.

Ο Πέπλος τοποθετείται πάνω σε άρμα, που είχε το σχήμα πλοίου με χίλια κουπιά , φέρει ιστό και κεραία, που πάνω τους προσδένεται ο ιερός πέπλος αντί του ιστίου.
Το πλοιόσχημο άρμα , που εκφράζει την ναυτική δύναμη της Αθήνας στην κλασσικη εποχή, σύρετε με άλογα.
Και αυτό σταματά κοντα στο Αρειο Πάγο μαζί με τα άλλα άρματα και τους ιππείς.

Νεοι με αγγελική όψη και νέες με πλήρεις θελγήτρων ψάλλουν ύμνους προς τιμήν της θεάς, σε όλη την διάρκεια της πομπής, η οποία είναι γεμάτη ζωή και μεγαλοπρέπεια, αντιπροσωπεύει ολόκληρο τον αθηναϊκό λαό που συνοδεύει την τιμητική συνοδεία του πέπλου.
Αμέσως μετά την άνοδο της πομπής στην Ακρόπλη γίνεται η παράδοση του πέπλου στην ιέρει της θεάς Αθηνάς ή από τον αθλοθέτη, που έχει αναλάβει την φροντίδα για την ύφανση του πέπλου ή από ένα ταμία των ιερών χρημάτων της Αθηνάς , που περιστοιχίζονταν από ομάδα εργαστηνών.
Η παράδοση γίνεται μπροστά στο ξόανο της Αθηνάς, που αρχικά βρισκόταν στο αρχαίο Εκατόμπεδον που κάψαν οι πέρσες, και αργότερα στο Ερεχθείον, μετά δε στον Παρθενώνα, μπροστά στη χρυσελεφάντινη Αθηνά του Φειδίου.

Ακολουθεί η θυσία που είναι μια ολοκληρωμένη σειρά διαδοχικών πράξεων.
Στην αρχή γίνεται προεισαγωγική θυσία στην Αθηνά Υγιεία.
Αυτής ακολουθεί μια δέηση του Κήρυκα για την ευτυχία των Αθηναίων και των συμμάχων των. Ύστερα πάνω στο μεγάλο βωμό της θεάς Αθηνάς, γίνεται η θυσία βοδιών και κριαριών, που έφερναν οι πομπείς.
Ένα από τα ωραιότερα ζώα θυσιαζόταν στο βωμό της Αθηνάς Απτέρου Νίκης.

Σύμφωνα με την παράδοση που καθιερώθηκε από τον Εριχθόνιο, η παναθηναϊκή θυσία συνίστατο από διπλή προσφορά ενός μεγάλου ζώου και ενός μικρού.
Έτσι τελειώνουν οι θυσίες εώς το μεσημέρι και μαζί τους και το επίσημο πολιτειακό εορταστικό πρόγραμμα των Παναθηναίων , ακολουθεί εορταστική πανήγυρις.
Τα καλύτερα κομμάτια κρέατος προσφέρονται στη θεά και τα υπόλοιπα μοιράζονται από τους Δαιτρούς στο λαό για να εορτάσει.

Αφήστε μια απάντηση